'Hij is de allerbeste werknemer die ik heb gehad'

Edu Nandlal wil 'iets goeds doen' met zijn schoonmaakbedrijf. Dus nam hij Issouf Coulibaly, Ivoriaan met verblijfsstatus, in dienst. Nu heeft hij een forse boete, omdat Coulibaly's status is ingetrokken.

Issouf Coulibaly en Edu Nandlal bij Nandlals schoonmaakbedrijf in Utrecht. Beeld Marcel Wogram

Ondernemer Edu Nandlal zit met zijn handen in het haar, op het kantoor van zijn schoonmaakbedrijf Edu. De Arbeidsinspectie heeft hem een boete van 8.000 euro opgelegd, omdat hij, volgens de inspecteurs, 'willens en wetens' een illegaal in dienst zou hebben gehad.

Nandlal vindt niet dat hij heeft gefraudeerd. 'Ik heb in 2010 een legaal in Nederland verblijvende vluchteling met een voorlopige verblijfsvergunning vast in dienst genomen, omdat hij zo goed werkte. Ik betaalde hem gewoon wit. Hoe kon ik weten dat ik vanaf februari 2015 in overtreding was, toen de overheid hem zijn verblijfsstatus heeft ontnomen?'

In oktober 2015 kwamen twee inspecteurs langs bij Nandlals kantoor in Leidsche Rijn. Toevallig was net die middag de 28-jarige Issouf Coulibaly de ramen van het kantorenpark aan het zemen. De Ivoriaan had eerder dat jaar zijn verblijfsstatus verloren; Nederland beschouwt Ivoorkust nu als veilig genoeg om naar terug te keren. Omdat Coulibaly bleef werken voor Nandlal, overtrad de werkgever de Wet arbeid vreemdelingen. En daarom kreeg Nandlal een boete.

Volgens deze Wet arbeid vreemdelingen is de werkgever verplicht 'voortdurend actief zicht te houden op de verblijfsstatus van zijn werknemers', aldus de woordvoerster van de inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid, zoals de Arbeidsinspectie nu heet. Op dit specifieke geval wil zij niet ingaan. Zij legt uit dat ook als een werkgever niet wordt ingelicht door zijn werknemer over het niet verlengd krijgen van zijn tijdelijke verblijfsvergunning, de werkgever strafbaar is.

Nandlal zegt dat hij deze wet niet zo in detail kende. Hij heeft bezwaar aangetekend. Als hij dan een boete moet betalen voor een volgens hem onbewust begane overtreding, laat die dan lager zijn en over een lange tijd worden uitgesmeerd, stelt hij voor. Want nu dreigt hij mensen te moeten ontslaan. Hij heeft dan geen geld meer om zijn werknemers opleidingen te bieden - de Nederlandse taal, gevelreiniging, glazenwassen. 'En juist met die opleidingen wil ik mijn werknemers, die aan de onderkant van de arbeidsmarkt zitten, meer kansen geven voor de toekomst.'

SLM-vliegramp

Edu Nandlal (53) is niet zomaar een schoonmaakondernemer, ook vanwege zijn bijzondere geschiedenis. In juni 1989, hij was toen 25 jaar oud, zat hij met het Kleurrijk Elftal van Surinaams-Nederlandse topvoetballers in het SLM-vliegtuig dat neerstortte bij de Surinaamse luchthaven Zanderij. Nandlal was een van de weinige overlevenden. Tot die dag was hij een veelbelovende voetballer geweest, daarna moest hij revalideren van een gedeeltelijke dwarslaesie.

Nandlal ontvangt sindsdien een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Aan zijn schoonmaakbedrijf, dat hij in 2002 is begonnen, verdient hij dus niet, beklemtoont hij. 'Nadat ik die vliegramp had overleefd, zei ik tegen mezelf: ik wil iets goeds terugdoen. Ik heb er voor gekozen zo veel mogelijk zwakkeren op de arbeidsmarkt op te leiden om ze duurzaam aan het werk te krijgen.'

Zijn ongeveer twintig werknemers zijn van allerlei afkomst. Onder hen zijn meer vluchtelingen, onder meer uit Somalië en Nigeria. Nandlal zegt dat hij het als zijn taak ziet ook hen aan het werk te helpen. 'Nederland laat maar vluchtelingen toe en laat ze vervolgens aan hun lot over. Hoeveel vluchtelingen zijn er bij de overheid in dienst, vraag ik me weleens af.'

In 2010 kwam de toen 22-jarige Issouf Coulibaly uit Ivoorkust aan zijn deur. Coulibaly, met een tijdelijke verblijfsvergunning, had een huurwoning toegewezen gekregen in Kanaleneiland en was op zoek naar werk.

'Hij bleek de allerbeste werknemer die ik tot nog toe heb gehad', vertelt Nandlal. 'Hij is onvermoeibaar. 's Ochtends vroeg bezorgde hij kranten, daarna ging hij voor mij aan de slag, door weer en wind, soms op 25 meter hoogte als glazenwasser. Hij heeft alle diploma's razendsnel gehaald. En hij is ook nog een goede voetballer.'

Coulibaly laat zijn hoofd hangen, als hij de prijzende woorden van zijn werkgever hoort. 'Ik vond het werk heel leuk. Ik heb nooit een uitkering gehad.'

Had hij zijn baas niet kunnen vertellen dat hij niet meer mocht werken voor hem? Coulibaly zegt dat hij de ernst van de situatie aanvankelijk niet helemaal had begrepen. Hij had gehoord dat zijn verblijfsvergunning was verlopen. Maar hij dacht dat hij met hulp van zijn advocaat de zaak nog wel zou kunnen winnen, vertelt hij.

'Ik wilde aantonen dat het voor mij daar niet veilig is omdat mijn vader beschuldigd wordt van rebellie. Ik dacht: als ze zien hoe goed ik werk en hoe goed ik ben geïntegreerd, mag ik vast blijven.'

Maar zijn aanvankelijke advocaat werd ziek. En zijn volgende advocaat, die zijn dossier overnam, kreeg niet veel gedaan.

Belasting

Coulibaly had met zijn werkgever besproken dat hij aan het procederen was voor zijn verblijfsvergunning. Nandlal: 'Ik wist dat er problemen waren, maar ik wist niet dat hij al illegaal was. Dat had de overheid mij toch kunnen laten weten, aangezien ik alles volledig open en wit doe? Diezelfde overheid heeft in die periode gewoon belasting op zijn arbeid geïnd, zonder problemen.'

Bovendien vond Nandlal het lastig om hem te ontslaan, geeft hij eerlijk toe. 'Hij moet ergens van leven tijdens zijn procedure, dacht ik, anders glijdt hij in de criminaliteit. We hebben ook een band opgebouwd de afgelopen jaren.'

Coulibaly bladert tijdens het gesprek in een fotoboek over FC Utrecht. Hij kijkt moedeloos. In januari 2016 moest hij ook zijn huurwoning uit. Sindsdien verblijft hij bij vrienden. 'Ik ben alles kwijt waarvoor ik hard heb gewerkt', zegt hij. 'Mijn leven is moeilijk, zonder huis, werk en inkomen.'

helft 'risicobedrijven' in de fout

Ruim de helft van de 156 schoonmaakbedrijven die de inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (voorheen Arbeidsinspectie) het afgelopen jaar bezocht, heeft een wet overtreden; onder meer op het gebied van arbeidstijden, het minimumloon en het in dienst hebben van illegale werknemers. Eenderde van de gecontroleerde bedrijven moet een boete betalen.

Dit blijkt uit de eerste resultaten van de nieuwe werkwijze van de inspectie SWZ, waarmee ze misstanden bij bedrijven doelmatiger wil opsporen. Dit betekent niet dat de helft van alle schoonmaakbedrijven in de fout gaat. De inspectie gaat vooral op bezoek bij 'risicobedrijven', die eerder regels hebben overtreden, waarover klachten zijn of signalen dat er iets mis zou kunnen zijn. Deschoonmaakondernemersorganisatie OSB juicht de strengere aanpak toe.

Kan hij niet beter teruggaan naar Ivoorkust en daar een leven opbouwen, dan hier in Nederland blijven in de uitzichtloze illegaliteit?

'Ik heb zo lang in Nederland gewoond, ik heb nauwelijks nog contacten daar', zegt Coulibaly. 'Ik durf ook niet terug. Dan blijf ik maar hier.'

'Ik neem Issouf niets kwalijk. Dat ik nu een boete op mijn dak heb, dat is ook mijn fout, dat ik me betrokken voel bij mijn mensen', zegt Nandlal. 'Het systeem klopt niet. De wet is er om illegalen te beschermen tegen uitbuiting. Ik betaalde hem juist keurig, helemaal wit. Ik help mee om vluchtelingen te laten integreren en ik krijg nu de kous op mijn kop.'

Coulibaly: 'Edu is een goede man, hij is als een grote broer. Hij heeft niets fout gedaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden