Hij is al eeuwen dood, maar Shakespeare leeft

Al een week zijn de Engelsen in de ban van The Bard, die 450 jaar geleden werd geboren. Ze zijn trots op hun godenzoon Shakespeare; zijn populariteit lijkt alleen maar te groeien.

STRATFORD-UPON-AVON - De zon breekt door, de burgemeester is uitgepraat en de stoet voor William Shakespeares 450ste verjaardag zet zich in beweging. 'Happy Birthday, dear William. Happy Birthday to you', galmt het op zaterdagochtend in Stratford-upon-Avon. De inwoners, vergezeld van toeristen aller landen, zijn uitgelopen om hun beroemde godenzoon te feliciteren. Vanwege onzekerheid over zijn precieze geboortedag vindt het feest plaats op de dag waarop hij is gedoopt, 26 april. Paarden trekken een grote verjaardagstaart langs de vakwerkhuisjes, gevolgd door de plaatselijke pastoor, een militaire blaaskapel, scholieren, diplomaten en Tudor-koningen.


Zo goed als de Engelsen zijn in ceremonies en bijbehorende verkleedpartijen, zo laconiek gaan ze doorgaans om met nationale feestdagen. De verjaardag van Hare Majesteit (21 april) gaat geruisloos voorbij en aan de sterfdag van de martelaar Sint-Joris, twee dagen later, wordt evenmin veel ruchtbaarheid gegeven. Een uitzondering maken ze voor Shakespeare, 's lands ware beschermheilige. Al een week lang zijn de Engelsen in de ban van The Bard; van acteurs die hun lievelingspassages voordragen bij het actualiteitenprogramma Newsnight tot een uitvoering van Romeo and Juliet tijdens een Easyjetvlucht van Verona naar Londen.


Middelpunt is het stadje Stratford-upon-Avon in de Midlands, dat al eeuwen een pelgrimsoord is voor 'bardofielen' omdat het vermoedelijk de plaats is waar hij werd geboren en overleed. Zittend op een bankje voor het theater van de Royal Shakespeare Company kan Innes Brett zich haar eerste bezoek nog herinneren. 'Het was een jaar na de oorlog toen ik als scholier hierheen kwam om Romeo and Juliet te zien. Onvergetelijk, onvergetelijk.' Later verhuisde ze naar Berkswell, een dorpje niet ver van Stratford-upon-Avon. 'Ik merkte dat oudere dorpsgenoten nog steeds woorden en uitdrukkingen uit de tijd van Shakespeare gebruikten, bijvoorbeeld voor bepaalde planten. Shakespeare is al vier eeuwen dood, maar hij is onsterfelijk.'


Veel meer dan Vondel in Nederland maakt Shakespeare deel uit van de nationale conversatie. Tijdens een Kamerdebat over fiscaal beleid in Wales kunnen zomaar dichtregels uit Julius Caesar voorbijkomen of in een voetbal- analyse een stukje Macbeth. Steeds massaler wordt zelfs de belangstelling voor zijn laatste rustplaats in de Holy Trinity Church, een kerkje dat ook Shakespeare-boodschappentasjes verkoopt. 'Op een gewone zomerdag komen hier gerust 700 mensen', zegt de koster Nigel Penn, 'Toen ik veertig jaar geleden begon was dat veel minder. Er liggen hier folders in 24 talen en ik spreek al twee woorden Mandarijn: Ni Hao.'


Door de jaren is Shakespeare uitgegroeid tot het Manchester United van de literatuur, een wereldwijd icoon, één van de laatste Britse exportproducten. Bij de workshop Speaking Shakespeare in het Swan Theatre is Valarie Wu een van de deelnemers, een 21-jarige taalstudent uit Taiwan die dolgraag Shakespeare-actrice wil worden. 'Het is niet genoeg om goed Engels te spreken, je moet shakespeareaans spreken, gevoel voor zijn rijm en ritme ontwikkelen. Ooit wil ik Ophelia spelen in Hamlet. Ik ben door haar betoverd geraakt sinds ik in Tate Britain het schilderij zag dat Millais van haar heeft gemaakt, liggend in het water.'


Vanuit Stratford-upon-Avon komen diverse initiatieven om Shakespeare levend te houden op scholen, in het tijdperk van 140 leestekens. Zo voorziet de Shakespeare Birthplace Trust scholen van ideeën om Shakespeare in alle lessen te verweven. 'Niet alleen literatuur', zegt stichtingsbestuurder Susan Walker, 'maar ook geschiedenis en aardrijkskunde. Of bij kooklessen, met gerechten uit zijn tijd.' Op één school is dat niet nodig: het 721 jaar oude King Edward VI, Shakespeares alma mater. 'We spelen meerdere stukken per jaar', zegt de 12-jarige Rico, die in de optocht heeft meegelopen, 'Iedereen houdt ervan. Mijn droomrol? (korte pauze) Romeo.' Verlegen kijkt hij naar zijn trotse ouders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden