INTERVIEW

Hij geeft zorgklant zeggenschap terug

Een zorgverzekering waarin de consument centraal staat in plaats van sluitpost is. Zo'n polis wil De Blok, van huis uit verpleegkundige, op de markt brengen.

Jos de Blok Beeld ANP

Een beschaafde revolte tegen de zorgindustrie, dat is wat de Almelose ondernemer Jos de Blok (55) wil ontketenen met de simpele ziektekostenverzekering van een nieuwe zorgverzekeraar, waarvan de geboorte vandaag wordt aangekondigd. Hij biedt, vermoedelijk per 2017, één polis aan. 'En daaraan valt niets meer op te tuigen, om te voorkomen dat de verzekerde voor onaangename verrassingen komt te staan.'

Gevolg van deze nieuwe eenvoud: minder controles - 'we werken op basis van vertrouwen' - en minder verzekeringsemployés die met die controles zijn belast. 'De zorgverzekeraars zijn tot grote, commerciële instellingen verworden', zegt De Blok. Hij wil laten zien dat die ontwikkeling omkeerbaar is: hij zal de zorg teruggeven aan de zorgverleners en hun klanten, die voor zijn branchegenoten nu een sluitpost zouden vormen. En hij zal niet uitbundig reclame maken voor zijn polis.

Sinds de introductie van het huidige stelsel, in 2006, heeft zich slechts eenmaal een nieuwe verzekeraar gemeld: ANNO12. Die betrad de markt in 2012, maar moest het begin dit jaar alweer opgeven. Initiatiefnemer Rob Adolfsen slaagde er nog wel in alle formaliteiten rond te krijgen, maar uiteindelijk waren de kapitaalseisen van De Nederlandsche Bank en de scherpe concurrentie hem te gortig. Bestaande verzekeraars konden hun polissen tientallen euro's goedkoper aanbieden omdat ze konden putten uit hun ruime reserves. Daardoor was ANNO12 te duur. Toezichthouder NZa constateerde na de ervaringen van ANNO12 dat het voor nieuwe toetreders 'uiterst moeilijk' is de markt op te komen. De Blok was nauw betrokken bij ANNO12, dus hij weet daar alles van.

Toch acht hij zijn nieuwe initiatief kansrijk. Als directeur van thuishulporganisatie Buurtzorg meent hij zijn opvattingen al een heel eind in de praktijk te hebben gebracht. In 2006 begonnen De Blok en zijn vrouw Gonnie - beiden voormalig wijkverpleegkundigen - met vier medewerkers. Inmiddels heeft Buurtzorg Nederland bijna 10 duizend medewerkers en zo'n 70 duizend klanten. De omzet bedraagt dit jaar vermoedelijk zo'n 300 miljoen euro. Dit jaar en vorig jaar werd Buurtzorg gekozen tot 'Beste Werkgever van Nederland' in de categorie 'meer dan 1.000 werknemers'.

Op de bedrijfsvoering heeft deze onstuimige ontwikkeling echter vrijwel geen invloed gehad. De Blok houdt nog steeds kantoor in een bescheiden pand in Almelo van waaruit hij management op afstand bedrijft. Dat wil zeggen: hij brengt 'zorgvragers' in contact met een van zijn (ongeveer) achthonderd wijkteams, maar daar houdt zijn bemoeienis mee op.

'De teams werken allemaal zelfstandig', zei hij vorig jaar in Metro. 'We hebben geen managers, geen bestuur, geen pr-afdeling. We steken ons geld liever in goed opgeleid personeel. We zadelen hen niet op met allerlei protocollen en regels.'

Wat werkt bij Buurtzorg Nederland, hoeft toch niet te werken bij een verzekeringsmaatschappij?

'Waarom niet? Bij de thuishulp hebben zich dezelfde ontwikkelingen voorgedaan als bij de verzekeringen: de inhoudelijke mensen - de wijkverpleegkundigen en ziekenverzorgers - zijn naar de rand van de organisatie geduwd door managers die het over processen hebben, maar allang niet meer over zorg. Mensen die zich bij ons verzekeren, zullen op hun polis het antwoord aantreffen op de enige vraag die ertoe doet: welke zorg krijg ik als ik wat heb? Wij geven de klanten de zeggenschap die hun is ontnomen terug.'

Wat moet ik me daarbij voorstellen?

'We informeren naar hun bevindingen in de zorg. We vragen hun wat er beter kan. We maken gebruik van hun ervaringsdeskundigheid, zoals we dat ook bij Buurtzorg Nederland doen. Daar heb je geen zwaar opgetuigde inspectie op controleurs voor nodig.'

U was zelf wijkverpleegkundige, aanvankelijk met plezier?

'Zeker.'

Wat gebeurde er waardoor uw plezier in het werk werd vergald?

'Begin jaren negentig waaide de mode van het public management over vanuit Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. Vanaf dat moment werd er niet meer vanuit het perspectief van de klant gedacht, maar vanuit het perspectief van de organisatie. Wijkverpleegkundigen werden gereduceerd tot de uitvoerders van de dingen die de managers hadden bedacht.'

Wat waren dat voor dingen?

'Dat de zorg in verschillende producten werd opgeknipt, en dat elk product een aparte uitvoerende had. De een was er voor de steunkousen, de ander voor eenvoudige medische hulp, weer een ander voor iets ingewikkelder medische hulp. Als je pech had, kreeg je maandelijks wel veertig verschillende hulpverleners over de vloer.'

Waarom hebben u en uw collega's dat laten gebeuren?

'De opvatting dat de nieuwe werkwijze professioneel was, werd aanvankelijk breed gedragen. De vraag of ze het werk ook veraangenaamde, werd niet gesteld. De boodschap was: het is nu eenmaal zo. En uiteindelijk houdt iedereen elkaar gevangen in de opvatting dat de dingen zijn omdat ze nu eenmaal zo zijn. Instellingen als de Rotterdamse School of Management ontlenen daar overigens zo'n beetje hun bestaansrecht aan.'

U was ooit groepsdirecteur van thuishulporganisatie Carint. Had u in die hoedanigheid de managementcultuur niet kunnen veranderen?

'Ik was destijds een van de zestien directeuren. Daaronder had je nog een laag regiomanagers en andere leidinggevenden, en een administratieve afdeling met vijftig à zestig mensen. Ze maakten deel uit van een op geld gebaseerd systeem. Dat kun je in je eentje van binnenuit niet zo makkelijk veranderen.'

Wel als buitenstaander?

'Uiteindelijk wel, daarvan ben ik overtuigd. Mijn ideeën over organiseren worden overal op de wereld overgenomen. Ooit zal de vraag of we moeten doorgaan op de oude weg iets weghebben van de vraag of we nog langer bruinkool moeten stoken.'

'Blijf weg van de budgetpolis'

Patiëntenfederatie NPCF heeft consumenten woensdag afgeraden om een budgetpolis te nemen. Mensen lopen met zo'n polis - waarbij verzekeraars alleen zorg vergoeden in ziekenhuizen waarmee ze een contract hebben - niet alleen risico op het gebied van vergoedingen, maar ook van de kwaliteit van de ingekochte zorg. Ze kunnen te maken krijgen met lange reis- en wachttijden, en met ziekenhuizen die onder verscherpt toezicht staan, maar waar ze niet kunnen wegblijven omdat er beperkt is ingekocht. Dat concludeert de NPCF uit het rapport dat de Nederlandse Zorgautoriteit vorige week uitbracht over de Zorgverzekeringswet uit 2014. Maar de voorwaarden van de meeste budgetverzekeringen zijn komend jaar een stuk gunstiger vergeleken met het afgelopen jaar, meldde de financiële vergelijkingssite Geld.nl woensdag. Dat komt doordat verzekeraars meer zorgverleners hebben gecontracteerd. Daardoor kan zo'n budgetverzekering voor meer mensen interessant zijn.Voor het komende jaar bieden vijf zorgverzekeraars een budgetpolis aan. Het gaat om Zekur, Univé, VGZ, Menzis en Zilveren Kruis Achmea.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden