Hij gaf als president leiding aan een corrupte overheid

Een dynastieke strijd, dat is de verkiezing van een president in Kenia: twee zonen van de oude leiders bij de onafhankelijkheid staan tegenover elkaar. President Kenyatta verdedigt zich vandaag opnieuw tegen de 'eeuwige verliezer' Odinga. Argwaan over mogelijke stembusfraude doet de spanning oplopen. Correspondent Mark Schenkel schreef over beide kandidaten een profiel.

President Kenyatta op een verkiezingsbijeenkomst in Uhuru Park in de hoofdstad Nairobi, vrijdag. Beeld Ben Curtis / AP

Uhuru Kenyatta (55) is de gedoodverfde winnaar. Hij belichaamt de gevestigde orde in Kenia. Hij is president sinds 2013 en zoon van Kenia's eerste president van na de onafhankelijkheid. Hij is de favoriet van de grootste etnische groep van het land, de Kikuyu's, en lid van een van de rijkste families van Kenia.

Met deze voordelen gaat Kenyatta vandaag de presidentsverkiezingen in. Niet eerder verloor een zittend staatshoofd in Kenia. Toch zijn de verkiezingen buitengewoon spannend. Oppositieleider Raila Odinga voert een brede coalitie van oppositiepartijen aan en de peilingen voorspellen een spannende race, die in het uiterste geval beslist moet worden in een tweede ronde. Zorgen over een omstreden, mogelijk vervalste uitslag dragen bij aan de angst voor onrust.

Kenyatta's gladiatorengevecht met Odinga is onderdeel van een dynastieke rivaliteit die Kenia's politiek al meer dan een halve eeuw domineert. Uhuru Kenyatta is de zoon van Jomo Kenyatta, die president werd na de losmaking van de Britten in 1963 - 'Uhuru' is Swahili voor 'vrijheid'. De vader van Raila Odinga was destijds vicepresident. De oude Kenyatta ontdeed zich echter al snel van de oude Odinga, waarna Kenyatta's bevolkingsgroep de Kikuyu's de politiek in Kenia ging overheersen en toegang kreeg tot grondbezit en staatsbedrijven.

Kenia vreest voor onlusten na presidentsverkiezing

Kenia houdt rekening met onlusten na de uitslag van de presidentsverkiezingen. De geloofwaardigheid is bij voorbaat in het geding: oppositieleider Odinga heeft de regering er herhaaldelijk van beticht dat zij de uitslag wil vervalsen. Hij lijkt te suggereren: de stembusuitslag geldt als vervalst tenzij het tegendeel wordt bewezen.

Boodschap van 'continuïteit'

Uhuru Kenyatta voerde voor de verkiezingen van vandaag campagne met een boodschap van 'continuïteit'. Hij bedoelde daarmee dat in zijn handen Kenia's economie veilig is en dat hij toeziet op de verwezenlijking van grote infrastructuurprojecten. Voor de aanhang van Raila Odinga staat Kenyatta's 'continuïteit' vooral voor de aanhoudende - en verwenste - dominantie van de Kikuyu's.

In 2013 versloeg Kenyatta Odinga al eens, tijdens dubieus verlopen verkiezingen. Dit jaar trekt Kenyatta opnieuw op met William Ruto, de vicepresident. Voor de verkiezingen van 2013 vormden zij een partnerschap tegen het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Volgens het ICC hadden Kenyatta en Ruto geweld georganiseerd rond de verkiezingen van 2007, toen meer dan elfhonderd Kenianen om het leven kwamen. Door in 2013 gezamenlijk het ICC af te doen als een instrument van westers neokolonialisme slaagden zij er in de verkiezingen te winnen en het hof buitenspel te zetten.

President Kenyatta laat zich zien na een verkiezingsbijeenkomst in Nairobi Beeld epa

Kenyatta en Ruto presenteren zich op verkiezingsposters nu schouder aan schouder onder de naam 'UhuRuto'. Kenyatta en Ruto (50) ogen in hun hemdsmouwen dynamischer dan de 72-jarige Odinga. Kenyatta's energieke vrouw Margaret- met wie Kenyatta drie kinderen heeft - geniet populariteit door haar deelname aan marathons voor goede doelen. Kenyatta heeft volgens ingewijden een grote drankzucht maar slaagt er in om als president plechtige toespraken te houden.

Kenyatta's aflopende regeringstermijn werd gekenmerkt door stakingen van artsen, stijgende voedselprijzen en grote corruptie. Het hoofd van Kenia's anti-corruptiebureau zei vorig jaar dat eenderde van het landelijke begrotingsgeld wordt misbruikt - omgerekend 6 miljard dollar.

Kenyatta wijst liever op initiatieven voor infrastructuur en energie. In mei nam hij een hogesnelheidsspoorlijn in gebruik tussen Nairobi en de kustplaats Mombasa, al werden de aanleg en financiering verzorgd door China. Campagnespotjes op tv tonen moderne windmolens, een klaarblijkelijke verwijzing naar Afrika's grootste windpark, bij Kenia's Turkanameer.

De ingebruikname van dit project van Nederlandse investeerders is wel uitgesteld, mede door vertragingen van de kant van de overheid.

Raila Odinga faalde al drie keer als kandidaat van etnische minderheid

Sympathisanten omschrijven Raila Odinga wel als de beste president die Kenia nooit heeft gehad. De 72-jarige oppositieleider doet voor de vierde en mogelijk laatste keer mee aan de verkiezingen. Opportunisme en populisme zijn Odinga niet vreemd, maar hij heeft door de jaren heen de idee van verandering levend weten te houden. Belangrijke hervormingen kwamen met zijn inzet tot stand. Odinga's vader was Kenia's eerste vicepresident. Vader Oginga Odinga werd in de jaren zestig politiek gemarginaliseerd en zelfs gevangengezet, ook al had hij meegeholpen Jomo Kenyatta aan de macht te brengen als eerste president. De Kenianen van Odinga's bevolkingsgroep, de Luo's, vestigen al jaren hun hoop op Raila Odinga als degene die een eind maakt aan wat zij zien als historisch onrecht en structurele achterstelling. Lees hier het uitgebreide profiel van Odinga van Volkskrantcorrespondent Mark Schenkel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden