High tech in Drenthe, met dank aan het rijk

De astronomen van Astron in Dwingeloo weten wel wat rijkssteun kan bewerkstelligen. Het instituut laat Drentse bedrijven meeprofiteren van een uniek project....

Bijna vijftig jaar deden de astronomen van Astron (Stichting Astronomisch Onderzoek in Nederland) hun werk in Drenthe vanuit een ivoren toren, zegt directeur algemene zaken Eug de Geus. 'We zaten hier in Dwingeloo omdat het een van de gebieden is met het minste lawaai en lichtvervuiling in Nederland, verder hadden we weinig met de plaatselijke economie te maken.' De laatste paar jaar Astron is 55 jaar in de noordelijke provincie gevestigd is dat volgens De Geus radicaal veranderd; er is nu volop samenwerking met plaatselijke bedrijven.

Er zijn twee redenen voor deze omslag, zegt De Geus. Ten eerste gaat Astron de komende jaren de grootste radiotelescoop ter wereld bouwen, een project dat ook voor commerci bedrijven interessant kan zijn. Daarnaast is met het geld dat de rijksoverheid de laatste jaren aan Noord-Nederland heeft gegeven, veel geesteerd in contact met het lokale bedrijfsleven.

Lofar heet de radiotelescoop, die zal bestaan uit 25 duizend kleine antennes. Ze worden verspreid over een gebied met een diameter van 350 kilometer geplaatst om lage geluidsfrequenties vanuit het heelal op te vangen. De gegevens van deze antennes, die redelijk simpel en goedkoop zijn, worden gecombineerd en zullen unieke astronomische data opleveren, is de verwachting.

Voorlopig is nog weinig te zien van het ambitieuze project. Op het terrein van Astron staat een dertig meter hoge radioschotel, maar die is niet meer in gebruik. Het is de voorloper van de veertien schotels die even verderop in Westerbork staan.

De antennes van Lofar zullen niet allemaal in Drenthe worden geplaatst, maar de prototypes worden bij Astron gemaakt. De productie Lofar moet in 2008 af zijn zal worden uitbesteed. Aan een bedrijf in het noorden van Nederland, hoopt De Geus. Vanwege de Europese aanbestedingsregels kan hij dat niet garanderen, maar omdat het lokale bedrijfsleven al samenwerkt met het instituut maken ze een goede kans, denkt de directeur.

De antennes van Lofar zijn nauwelijks te herkennen. Ze zijn zo'n anderhalve meter hoog en gemaakt van pvc-buizen die groen zijn geverfd zodat ze niet te veel opvallen in de omgeving. Niet bepaald high tech, maar het unieke van Lofar is vooral de omvang van het project en de manier waarop de data worden samengevoegd, zegt De Geus.

Een van de krachtigste computers ter wereld gaat de gegevens van de 25 antennes verwerken. De machine wordt momenteel door IBM gebouwd en zal bij de Rijksuniversiteit Groningen komen te staan. Daarvoor is in Groningen en Drenthe de aanleg van breedbandvoorzieningen nodig. Die infrastructuur kan bedrijven overhalen zich in het noorden te vestigen, waar de vierkante meters relatief goedkoop zijn.

Spannender zijn de commerci mogelijkheden van Lofar, zegt De Geus. Aan de antennes van Lofar kan ook andere meetapparatuur worden geplakt, zoals voor bodemmetingen of weermetingen. En dat zou geld kunnen opleveren, bijvoorbeeld als blijkt dat er betere meteorologische modellen kunnen worden gemaakt of als het systeem kan worden ingezet bij het boren naar gas en olie.

Het geld van het rijk, dat 6,9 miljoen euro investeerde, heeft veel bedrijven aangetrokken die ook willen meedoen met Lofar. Het project zal niet in gevaar komen als de overheidssteun na 2006 afloopt, zoals staatssecretaris Van Gennip (Economische Zaken) voorstelt, zegt de Geus.

Dat gaat op voor het wetenschappelijke deel van het project. Anders ligt het volgens hem op het commerci vlak. 'Als de overheidssteun voor Lofar nu stopt, verwacht ik dat veel economische mogelijkheden verloren gaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden