Hier moet u zeker heen

Welke landen lonken in 2013? Onze correspondenten en redacteuren gidsen u naar de bijzonderste plekken.

Georgië

Het is onderhand zo'n beetje een strafrechtelijk vervolgbaar vergrijp om in 2013 niet naar Georgië te willen. Kunnen wij er wat aan doen dat het 'oudste Europese land' in de Kaukasus ligt?, vragen de Georgiërs zich af. Nee, natuurlijk. Net zo min als het de schuld van de Georgiërs is dat hun land over een ongekend aantal unieke wijnsoorten beschikt, over de beste keuken in wijde omstreken - en over een bergachtig landschap dat net zo onstuimig is als zijn geschiedenis.


'Misja de Bouwer', die onder zijn alias Michail Saakasjvili bekendstaat in het Westen, heeft Tbilisi grondig gerenoveerd. De stad is omgetoverd in een kruising tussen een eeuwenoude vestingstad en een postindustrieel architectonisch monument. Smaken verschillen, maar in het kielzog van zijn bouw- en renoveerwoede is Tbilisi veranderd in een fonkelende stad met een bezield uitgaansleven en restaurants die 's avonds uitzicht bieden op een fabelachtige skyline.


's Zomers skiën? 's Winters aan de Zwarte Zeekust verpozen in een subtropisch klimaat? 's Ochtends zonnen aan het strand en 's middags skiën? Het kan allemaal in Georgië en voor wie van gokken houdt, is er nog de havenstad Batoemi die zich heeft zich ontwikkeld tot het Las Vegas van de Kaukasus. Geschiedenis, cultuur en natuur zijn in overvloed aanwezig. Het zal niet lang meer duren voordat de Europese toerist Georgië ontdekt. Wie nog een beetje van het ongerepte land wil genieten, gaat het komende jaar.


Panama

Panama is een vreemd land. Het is klein, maar werd groot door het kanaal dat twee oceanen verbindt. Nergens kun je beter de mondiale wereldhandel voorbij zien trekken. Door dat kanaal is het rijk geworden; uit Panama-Stad steken steeds meer wolkenkrabbers omhoog, waarvan de nieuwste, een bollend zeil van Donald Trump, eh, laten we zeggen het spectaculairst is.


Het kanaal en zijn geschiedenis zijn al een reis waard. Ga een paar uur bij de oude sluizen kijken en vraag de sluiswachter hoeveel geld zo'n containerschip betaalt voor een doorgang. Hij zal trots '300 duizend dollar' zeggen. Maak een rondvaart door het kanaal en de sluizen, liefst een hele dag, en ga op de brug staan bij de stuurman om te zien hoe ingewikkeld het navigeren is. (Of, goedkoper: ga naar een jachthaven en vraag of je mee mag als dekknecht op een boot, daar is altijd behoefte aan).


Maar Panama is meer: het heeft een schitterende jungle. Bezoek in elk geval het eiland Barro Colorado, waar slechts wetenschappers mogen wonen die onderzoek doen voor het Smithsonian Tropical Research Institute. De boot vertrekt 's ochtends vroeg vanuit het dorp Gamboa. Ter plekke neemt een gids je de jungle mee in, onder bomen met apen, langs gifkikkers en bladsnijdermieren.


Wat je er verder ook doet, ga in elk geval een paar dagen naar de San Blas-eilanden voor de kust, het domein van de Kuna-indianen. Te bereiken met een klein vliegtuigje dat rakelings over boomtoppen scheert. Google maar eens wat afbeeldingen, dat zegt genoeg.


Albanië

Naar Albanië kun je gaan voor de zon (brandend heet), voor de keuken (lekker zuiders) of voor de prijs (spotgoedkoop). Maar eigenlijk moet je er vooral heen voor de verhalen (sterk). Het voordeel is dat je er niet naar hoeft te zoeken. Ze komen vanzelf op je af.


In Shköder bijvoorbeeld, een stad in het noorden, volstaat het om een kaartje te posten. De postbus is er zo hoog opgehangen dat je er onmogelijk bij kunt. Reken niet op de hulp van de postbediende. Die stuurt je door naar het centrum. En daar komt alweer een ander verhaal op je af.


Onderweg moet je langs het Plein van de Democratie, een rotonde die haar naam eer aandoet. Albanese weggebruikers hebben de gewoonte zich weinig aan te trekken van verkeersregels, wat leidt tot komische toestanden.


Als die drukte je te veel wordt, kun je uitblazen aan een van de brede zandstranden. Maar reken ook daar weer niet op een dag zonder emoties. Terwijl je lekker aan het zonnen bent, kan het zomaar gebeuren dat er een koe voorbij wandelt. Facebookfoto gegarandeerd, dat wel.


Marseille

Er zijn genoeg redenen om niet naar Marseille te gaan. Het is de gewelddadigste stad van Frankrijk: bendes vechten hun oorlogen uit op straat, kleine criminaliteit tiert er welig en het gemeentebestuur vertoont trekken die je eerder in Zuid-Italië zou verwachten.


In Marseille laaien de hartstochten hoog op. De rappers zijn er feller dan elders in het land, de aanhang van Olympique Marseille is fanatieker, de demonstraties zijn groter.


Het is bovenal een mooie stad, met veel karakter. Amphitheatergewijs gebouwd rond een baai, met le Vieux-Port als natuurlijk centrum. Een beetje met de rug naar de rest van Frankrijk. En zo voelt de Marseillais zich ook: op zichzelf aangewezen. Wat niet onprettig hoeft te zijn als je achter je bord bouillabaisse aan de waterkant zit.


In 2013 wordt dat allemaal anders. Dan is Marseille de Culturele Hoofdstad van Europa. Langs de oevers van de Middellandse Zee zijn fonkelnieuwe gebouwen verrezen, van prestigieuze architecten als Rudy Ricciotti, Stefano Boeri en Kengo Kuma. Alleen de schoonheidsbehandeling die de wijk langs de haven heeft ondergaan, rechtvaardigt al een bezoek. De culturen van de landen rond de Méditerranée staan centraal in het festivalprogramma dat 12 en 13 januari met een lawaaiconcert wordt ingeluid.


Hudson Valley

Op de George Washington Bridge valt een betoverend moment te beleven. Niet vanwege het eeuwig voortdenderende vrachtverkeer. Wel door de mogelijkheid om links de skyline van Manhattan te zien - de belofte van de opwindende stad - terwijl rechts de groene Hudson Valley lonkt.


De vallei strekt zich uit van New York City tot Albany, de hoofdstad van de staat New York. Waar de ontdekkingsreizigers begin 17de eeuw noordwaarts zeilden, is het nog steeds maagdelijk kalm.


Bij de rivier liggen plaatsjes waar het goed eten en shoppen is. Tip: bierbrouwerij The Gilded Otter in de studentenstad New Paltz aan de voet van het Catskill-laaggebergte, een paradijs voor wandelaars. Van de historische landgoederen in de vruchtbare heuvels aan het water is Lyndhurst (in het plaatsje Tarrytown) een hoogtepunt. Ook mooi is Hyde Park, waar het Franklin D. Roosevelt Museum en het landhuis van de Vanderbilt-familie te vinden zijn. Even verderop is het Dia:Beacon Museum in Beacon een bezoek waard.


Ja, wie New York bezoekt, doet er goed aan om een dag of weekeinde de trein of huurauto noordwaarts te nemen. Met haar overdadige natuur, ruimte en stilte vormt de vallei, zo dicht bij de megastad, een weldadig tegengif.


hudsonrivervalley.com


Zimbabwe

Zimbabwe is een land vol vriendelijke, wachtende mensen. Ze wachten op u, ze wachten op mij. Ze wachten ook tot eindelijk Robert Mugabe, sinds 1980 aan de macht, door de achterdeur verdwijnt of misschien door een luikje naar de hel. Maar dat laatste zeggen ze niet, want daar zijn ze te vriendelijk voor.


Hun hoop is gevestigd op 2013: dan zijn verkiezingen gepland. Misschien erkent de inmiddels 88-jarige dictator nu wél zijn nederlaag. Tegenwoordig deelt zijn partij ZANU-PF al enigszins ongemakkelijk de macht met de MDC, de partij van zijn rivaal Morgan Tsvangirai.


Het gaat een ietsiepietsie beter met Zimbabwe. De invoering van de Amerikaanse dollar heeft geholpen, een paar grote luchtvaartmaatschappijen vliegen weer op Harare (waaronder KLM), de World Tourism Organization van de VN houdt in augustus haar congres in Victoria Falls. Toeristen hebben de watervallen weer gevonden, maar de rest van het land nog niet.


Het imposante Hwange National Park, het grootste kunstmatige meer van de wereld Lake Kariba, de eeuwenoude ruïnes van Great Zimbabwe, noem maar op. De schoonheid van Zimbabwe is onmetelijk. Net als de welkomstglimlach die je ontmoet op straat.


Turkije

Het imago van de Turkse costa's is enigszins bedorven door de wildgroei aan betonnen appartementenkolossen en saaie all-inclusivevakanties. Maar zo hoeft een zonvakantie in Turkije niet te zijn. Het land heeft ook vermaarde ruïnes uit de Oudheid en zeer diverse landschappen waarin je prima kunt wandelen. Boek bij een budgetmaatschappij een goedkope vlucht naar de kust en reis zelf per bus of huurauto naar een nog onbedorven vissersdorpje.


Zo'n plaatsje is bijvoorbeeld Eski Foça, het oude Foça, op een uurtje rijden van de havenstad Izmir, aan de Egeïsche Zee. Het dorp heeft een oud fort, een baai met warm zwemwater en een havenkom met visrestaurants. Hotelletjes die u kunt proberen, zijn Villa Dedem (villadedemhotel.com) en Hotel Lola 38° (lola38.com). Je duikt hier zo vanaf de houten kade voor het hotel de zee in.


Maar eigenlijk is het nog beter om deze tip weg te gooien. Zoek gewoon op eigen houtje een kustplaats en een hotelletje. En houd deze, anders dan wij, voor uzelf. Met een beetje geluk blijft het dan leuk. Arjen van der Ziel


Sri Lanka

Sri Lanka is aan de beurt om ontdekt te worden. Ook Lonely Planet, 's werelds grootste uitgever van reisgidsen, zette het voormalige Ceylon boven aan zijn lijstje van landen die je komend jaar moet bezoeken.


Wat niet gemist mag worden op Sri Lanka? Als je in cultuur geïnteresseerd bent, behoor je Kandy te noemen, de aan een stuwmeer gelegen koningsstad met haar aangename klimaat. In Kandy wordt een tand van Boeddha bewaard in de Tempel van de tand en jaarlijks wordt er het kleurrijke Perahera-festival gehouden. Of Polonnaruwa met zijn boeddhabeelden, die worden gezien als het hoogtepunt van de Sri Lankaanse beeldhouwkunst.


Maar ik zou doorreizen naar de oostkust, waar schitterende stranden uitnodigen tot een tijdelijk bestaan in ledigheid. Of tot sportiviteit. Het idyllische Arugam Bay is een van de beste surfplekken van Azië. Meer naar het noorden, bij de stad Trincomalee, liggen kilometers strand.


Boek een hotel of guesthouse met zicht op zee, lummel overdag wat rond en eet 's avonds gegrilde vis of een scherpe curry van verse krab. Maak ter verlichting van het culturele schuldgevoel af ten toe een uitstapje naar het binnenland. Het klimaat aan deze kant van Sri Lanka is het best van april tot en met september.


De burgeroorlog die in 2009 ten einde kwam, heeft een grootschalige ontwikkeling aan de oostkust tegengehouden. Ga voordat het grote bouwen begint eens kijken of deze aanbeveling terecht is.


IJsland

De crisis heeft goed huisgehouden op IJsland. Banken vielen om, de kroon moest worden gedevalueerd. Vervelend voor de IJslanders, maar voor buitenlanders is een vakantie op het eiland wel een stuk goedkoper geworden.


Bovendien doet het ruige landschap nog woester aan sinds de uitbarsting van de Eyjafjallajökull, die twee jaar geleden het Europees vliegverkeer vijf dagen lang verstoorde. Aswolken dwarrelden neer en gaven het zuiden nog meer dan voorheen het uiterlijk van een desolaat maanlandschap. Vulkanen, geisers, gletsjers, tafelbergen, kratermeren en het noorderlicht maken het tot een geliefde bestemming voor natuurliefhebbers en fotografen.


De vulkaan Katla, de grote zus van de Eyjafjallajökull, is bedekt met de imposante Myrdalsjökull-ijskap. Een van de uitlopers in het zuiden leent zich voor gletsjertochten. De mooiste patronen zijn te bezichtigen in de gestolde lava bij de Lavagrot van Leidarendi, vlak bij Reykjavik.


Downtown Reykjavik typeert zich door alternatieve eet- en uitgaansgelegenheden, waaronder Club Austur en het prachtig vormgegeven en akoestisch hoogstaande concertgebouw Harpa. Ten zuiden van de hoofdstad ligt de vermaarde Blue Lagoon, dat van warmwatermeer tot cosmeticamerk is gepromoveerd.


Wie niet te midden van toeristen wil baden, gaat verder oostwaarts, naar Reykjadalur nabij Hveragerði, en ontspannen in de warme rivier die er door het landschap meandert. Duikers kunnen hun hart ophalen in Thorsmörk, waar een diepe kloof in het landschap ver beneden de oppervlakte het Europese van het Amerikaanse continent scheidt.


Het water is er zo helder dat het zicht tot honderden meters diep reikt, waardoor duikers een wonderlijk gevoel van hoogtevrees ervaren. Om warm te worden, drink je na de duik koffie met jenever in de oude vissersnederzetting van Selatangar.


Birma/Myanmar

'Birma' of 'Myanmar', het kan de Birmezen niet veel schelen hoe je het land noemt. Als je maar komt. Hoe meer toeristen er zijn, des te veiliger zij zich voelen voor de dictatuur die nog maar net is opgeheven. En de toeristen komen. De kleine vliegtuigen zijn vervangen door grote airbussen, er zijn meer vluchten. Het begint storm te lopen.


De beroemde Shwedagontempel wordt overspoeld door bezoekers. In 2012 zullen dat er al meer dan een miljoen zijn. En het worden er alleen maar meer. Ook de rest van het land krijgt het druk. Met rugzakken stappen toeristen op binnenlandse vluchten naar Bagan, Ngapali Beach. En naar Mandalay, waar meer gouden boeddha's en tempels zijn dan hotels. Birma is nog geen Bali, geen Bangkok, geen Vietnam. Birma is nog echt.


Helaas heeft het land daarvoor vijftig jaar dictatuur moeten ondergaan, maar dit is wel wat toeristen in Birma aantrekt: het is nog authentiek en nog niet verpest. Je wordt niet hinderlijk aangeklampt, niet lastiggevallen, niet opgelicht. Nog niet.


Maar faciliteiten zijn er ook nog niet. Er zijn maar achtduizend hotelkamers in Rangoon. De hotels zitten propvol. Als je niet reserveert, loop je gevaar in een hotellobby te moeten overnachten, wachtend op een kamer die misschien de volgende dag beschikbaar zal zijn.


Maar het verandert snel. Visa zijn een fluitje van een cent en je hoeft ook geen pak met dollars meer mee te nemen: in Rangoon zijn onlangs de eerste geldautomaten in gebruik genomen die internationale pasjes accepteren.


Rio de Janeiro

Wie maalt er om culinaire hoogstandjes of musea, in een stad waar flirten tot kunst is verheven en de verse kokossap altijd ijskoud wordt geserveerd?


In Rio de Janeiro speelt het leven zich af op de kilometerslange stranden, waar de Carioca's (inwoners van Rio) verkoeling zoeken voor de verzengende hitte die in de zomer over hun stad neerdaalt. Op de pleintjes waar buurtbewoners luidruchtig de laatste roddels delen. In uitgaansgebied Lapa, waar de straten zich iedere nacht vullen met hoeren, soapsterren, drugsdealers en rastafari's. Of in Nationaal Park Tijuca, waar watervallen en uitgestrekte bossen je doen vergeten dat je je in een stad met zeven miljoen inwoners bevindt.


Rio is een plek van tegenstellingen. Van arm en rijk, oud en modern, blank en zwart. Een sensuele stad die onverwacht rauw en meedogenloos uit de hoek kan komen. De inwoners delen een niet te stuiten levensvreugde, die zich uit in vriendelijke woorden, een brede glimlach en opzwepende sambamuziek. Anderzijds worden ze verteerd door een diepgewortelde melancholie, de saudade, de bossa nova, de heimwee naar wat ooit was of nog komen zal.


Brazilië heeft 8.000 meter kustlijn, honderden paradijselijke eilanden, enorme, deels ongerepte regenwouden en prachtige koloniale steden. Maar de Carioca's peinzen er niet over hun stad te verlaten. Over één ding zijn ze het eens: er is geen plek op de wereld waar het leven beter is dan in Rio de Janeiro.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden