'Hier leren ze hoe ze hun woordje moeten doen'

Zo'n vijftig asielzoekers bivakkeren in Amsterdam. Van hun lotgenoten in Ter Apel en Den Bosch weten ze hoe ze aandacht kunnen krijgen voor hun situatie. 'Er is niet genoeg opvang. Dat probleem is nu zichtbaar voor iedereen.'

AMSTERDAM - 'Meneer, wat vindt u ervan dat deze jongeman hier in een tent moet slapen', vraagt Jo van der Spek aan een eigenaar van een tabakswinkeltje in de Amsterdamse wijk Osdorp. 'Die asielzoekers moeten weg uit de wijk, het zijn gelukszoekers', is het antwoord. Van der Spek, van vluchtelingenorganisatie M2M, trekt zijn schouders op en koopt een mars voor de Somalische jongen. 'Niet iedereen is hier even blij met de komst van de vluchtelingen, logisch,' zegt hij. 'Zo krijgen we wel aandacht voor hun probleem.'


Na de tentenkampen in Ter Apel en Den Bosch is er nu ook een tentenkamp in het Amsterdamse stadsdeel Nieuw-West. Zo'n twintig uitgeprocedeerde asielzoekers betrokken vorige week dinsdag een pleintje bij een voormalige basisschool. Sindsdien groeide het aantal vluchtelingen tot vijftig. De meeste van hen komen uit Somalië, maar ook vluchtelingen uit landen als Eritrea en Mauritanië hebben zich aangesloten. Ieder met hun eigen verhaal, maar met hetzelfde probleem: ze mogen niet in Nederland blijven, maar kunnen of willen niet terug.


De uitgeprocedeerde asielzoekers leren van elkaar, zegt Van der Spek. Vooral de stichtingen daaromheen bundelen hun krachten. Komende vrijdag komen vertegenwoordigers van vluchtelingenorganisaties in Arnhem bij elkaar om te bespreken 'hoe het politieke spelletje moet worden gespeeld.' Van der Spek: 'Natuurlijk is er contact tussen de stichtingen die de asielzoekers in Ter Apel en Den Bosch bij hun demonstraties hebben bijgestaan. Van die ervaringen moeten we leren. Hoe krijg je media-aandacht? Hoe zetten we dit probleem in heel Nederland op de kaart?'


Tot het moment van uitzetting zwerven veel asielzoekers in Nederland op straat, omdat ze niet meer terecht kunnen bij asielzoekerscentra. 'De noodopvangcentra zijn sinds het generaal pardon afgebouwd,' zegt Van der Spek. 'Er is gewoon niet genoeg plek voor uitgeprocedeerde asielzoekers.'


Vluchtelingen uit bijvoorbeeld Somalië, Irak en Iran zitten helemaal klem. Ze moeten weg uit Nederland, maar vanwege de situatie in hun thuisland kunnen ze ook niet worden gedwongen terug te keren. Vaak zoeken ze hun heil in andere Europese landen, die ze vervolgens terugkaatsen naar het land van aankomst.


'Dat deze mensen kiezen voor een leven op de Nederlandse straten in plaats van een terugkeer naar hun land, zegt genoeg,' vindt Van der Spek.


Eerder op de dag verraste hij met een delegatie van vijftien asielzoekers stadsdeelvoorzitter Achmed Baâdoud van Nieuw-West met een bezoek, om aandacht te vragen voor hun situatie, en met de prangende vraag om op korte termijn noodvoorzieningen te regelen. 'The winter is coming,' zei een van hen. 'We need a shelter to survive.'


Baâdoud kon de asielzoekers niets beloven. Voor het plaatsen van bijvoorbeeld een urinoir in het tentenkamp -wat hard nodig is - heeft hij de toestemming van de burgemeester nodig, legde hij uit. Voor een verblijfsvergunning of een hernieuwde asielaanvraag moeten ze bij minister Leers in Den Haag zijn. De Somaliërs begrepen maar moeilijk hoe de machtsverhoudingen in Nederland liggen: 'You have power, you can do something.'


Hoewel de stadsdeelvoorzitter niet veel voor de asielzoekers kan betekenen, was het toch een vruchtbare middag, meent Van der Spek. 'Hier leren de asielzoekers van. Hoe ze hun woordje moeten doen, hoe ze aandacht moeten krijgen. Donderdag gaan we naar de burgemeester; dit was een goede generale repetitie.'


Burgemeester Eberhard van der Laan van Amsterdam zal naar verwachting geen andere boodschap hebben dan Baâdoud. Volgens de stadsdeelvoorzitter is de lokale politiek de dupe van falend Haags beleid. 'Wij hebben hier de handen vol aan andere problemen in de wijk; dit kunnen we er nog niet eens bij hebben. Den Haag moet zelf met een oplossing komen, door bijvoorbeeld noodopvangcentra voor de asielzoekers te regelen.'


Alleen al voor de regio Amsterdam zijn er duizend bedden voor de vluchtelingen nodig, zegt Van der Spek. 'Ik snap niet waarom het voor een burgemeester zo moeilijk is om die te regelen. Er staan genoeg panden leeg. Wij gaan hier in ieder geval niet weg voordat er een humanitaire oplossing is gevonden. En dat gaat ook gebeuren, omdat we zichtbaar zijn. Wegkijken kan nu niemand meer.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden