Hier komen de nieuwe Merkels

In De andere kant wordt wekelijks een actuele kwestie ondersteboven gehouden of binnenstebuiten gekeerd.

Beeld Carolyn Ridsdale

De ene kant

Binnen haar partij, het CDU, neemt het gemor over kanselier Angela Merkel toe. Maar in haar schaduw lijkt geen opvolger te zijn gegroeid.

Dit zouden opvolgers van de bondskanselier kunnen zijn

O wat kennen we Angela Merkel, alweer een dik decennium bonskanselier, goed. Maar zelfs de machtigste politicus van Europa heeft niet het eeuwige leven. Zeker nu het gemor in het CDU toeneemt, nadat haar partij flink verloren heeft bij de regionale verkiezingen. Wie weet, trekt ze volgend jaar bij de landelijke verkiezingen ouderwets ten strijde, maar ooit moet ze het stokje overdragen. Aan wie? Naast Frau Merkel kennen wij met een beetje geluk alleen Wolfgang Schäuble nog, haar trouwe waakhond op Financiën, die zo fraai 'bad cop' speelt als de portemonnee getrokken moet worden voor de Grieken. Die is met zijn 73 jaren hooguit een tussenpaus. Waarmee de vraag blijft: wie zijn de nieuwe Merkels?

Met medewerking van Wierd Duk, Duitsland-correspondent en auteur van het boek 'Angela Merkel, koningin van Europa', en van René Cuperus, Volkskrant-columnist en gastonderzoeker aan het Duitsland Instituut.

Ursula von der Leyen (CDU)

Binnen de partij geldt deze powervrouw als een soort kroonprinses. Als minister van Defensie heeft ze de chaos aldaar snel op weten te ruimen. Von der Leyen (57) wil best bondskanselier worden. Haar nadeel is dat ze wat streng overkomt en niet zo volks is als 'Mutti Merkel'. Terwijl Von der Leyen nota bene zeven kinderen heeft, tegenover Merkel nul. Als dochter van de voormalige minister-president van Nedersaksen behoort ze tot de partijadel. Ze kan dus een potje breken in het CDU. Daar zal ze moeten afrekenen met die andere kroonprinses, Julia Klöckner, die de verkiezingen in Rijnland-Palts verrassend verloor van de SPD-kandidaat. Von der Leyen dreigde even haar doctorstitel te moeten inleveren, maar vlak voor de regionale verkiezingen werd ze vrijgepleit door haar oude universiteit. Wel plagiaat, geen bewuste misleiding. Oef...

Beeld afp

Hannelore Kraft (SPD)

Met zo'n geweldige achternaam kan het bijna niet meer misgaan, zou je zeggen. Al sinds 2010 premier van Noordrijn-Westfalen, de voor de Nederlandse economie zo belangrijke regio. De 54-jarige Kraft, die naar eigen zeggen de politiek in ging omdat ze baalde dat ze geen opvang voor haar kind kon vinden, was een poosje zelfs populairder dan La Merkel. Probleempje: ze wedde op het verkeerde paard door zich tegen een coalitie met het CDU te keren. Kraft verloor dat gevecht van vicekanselier Sigmar Gabriel. Met hem zal ze dus nog moeten afrekenen, en met Andrea Nahles (minister van Sociale Zaken, traditioneel-links vakbondstype) en Frank-Walter Steinmeier (minister van Buitenlandse Zaken, onvermoeibaar bemiddelaar in de Oekraïne-crisis). Kraft likte haar wonden en verklaarde nooit 'Kanzlerinkandidat' te willen worden. Maar nu de SPD worstelt met haar regeringsrol en diep is gekelderd in de peilingen, zou ze daar natuurlijk op terug kunnen komen.

Beeld epa

Winfried Kretschmann (Die Grünen)

Het zou uniek zijn, een kanselier met groen bloed. Maar ze dromen er al stiekem van, na hun sensationele winst in Baden-Württemberg, van oudsher een conservatief, katholiek bolwerk. Het geheim achter dat succes is Winfried Kretschmann (67), premier van die deelstaat. Hij spreekt met een flink accent en is niet zo radicaal, eerder een goedmoedige opa. Of zoals ze in Duitsland zeggen, een 'Landesvater'. Eigenlijk een a-typische groene, uit de rechterflank van de partij, die verschillende soorten kiezers met elkaar weet te verbinden. En ze niet wegjaagt door te polariseren, de natuurlijke neiging van menig partijgenoot. Om die reden willen sommigen hem naar voren schuiven als de ideale kandidaat van het progressieve blok, om zo een tweestromingenland te forceren, met een groene kanselier. Bepaald niet onmogelijk, nu veel kiezers die voor een soepel immigratiebeleid zijn, hun heil zoeken bij zijn partij.

Beeld epa

Horst Seehofer (CSU)

Nog nooit leverde de CSU de bondskanselier. De Beierse zusterpartij van de CDU, altijd wat rechtser en volkser, ligt niet zo goed in de rest van het land. Daar worden ze eerder gezien als Oostenrijkers dan als Duitsers. Maar hun leider Horst Seehofer (66), die fel tekeer gaat tegen Merkels vluchtelingenpolitiek, is behoorlijk populair. Veel kiezers zeiden dat ze op de CSU rond de verkiezingen altijd goed voor wat stevige 'Stammtisch'-retoriek gestemd zouden hebben, als die had meegedaan in hun regio. Seehofer dreigt nu, mede vanwege dat ruimhartige vluchtelingenbeleid, de unie met de CDU op te blazen. Dat zou zustermoord betekenen, maar de tijd van 'protest light' is voorbij, zo zei hij deze week. Heeft hij voldoende charisma om de rest van Duitsland mee te nemen? Want hij is geen gezellige, ronde figuur zoals de legendarische Franz Josef Strauss, bij wie je meteen aan een laars bier moest denken.

Beeld epa

Frauke Petry (AfD)

De nieuwe Haider, Fortuyn of Wilders? Frauke Petry (40) is de omstreden lijsttrekker van Alternative für Deutschland (AfD). Deze anti-immigratiepartij voerde campagne met leuzen als 'Mehr Sicherheid für unsere Frauen und Töchter'. In een land waar het oorlogsverleden vlak onder de oppervlakte borrelt, ligt islamkritiek extra gevoelig. Ze is misschien wat minder flamboyant dan bovengenoemde politici, maar bij tv-programma's schuift ze gewoon aan, ook al wordt ze uitgefloten door het publiek. Door als echte oppositiepartij in het gat op rechts te duiken, pleegde ze een briljante coup: vanuit het niets 20 procent van de stemmen. AfD mag dan de nodige gelukszoekers aantrekken, dat predikaat geldt zeker niet voor Petry. Als gepromoveerde chemica vond ze een milieuvriendelijke kunststof uit, en voor die 'verdienste voor de samenleving' kreeg ze een medaille. Maar ze zal wel wat moeten doen aan de (persoonlijke) banden die er vanuit AfD lijken te zijn met sommige foute types, wil ze ooit de nieuwe Merkel met wie ze haar afkomst uit het oosten deelt worden. Het zou een gigantische politieke aardschok betekenen, maar zeg nooit nooit.

Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden