Voedselkonvooien van Colombia naar Venezuela

Hier gaat het gebeuren: de Tienditasbrug tussen Colombia en Venezuela wordt het middelpunt in de strijd om humanitaire hulp

In Cúcuta, aan de grens tussen Colombia en Venezuela, vormen burgers een cordon voor voedselkonvooien die zaterdag de oversteek moeten maken. Er is muziek, er wordt gedanst, maar angst voor oorlog is er ook.

Vooraan de Colombiaanse kant van de Tienditas-brug in Cúcuta met het podium van het Live Aid Venezuela Concert, georganiseerd door de Britse miljardair Richard Branson om geld in te zamelen voor de Venezolanen. Aan de andere kant van de brug staat het podium voor het regeringsgezinde Hands Off Venezuela-concert voor de aanhangers van Maduro. Beeld Luis Robayo / AFP

Op grensbrug Tienditas in de Colombiaanse stad Cúcuta staat een witte partytent, met daaronder de hevig zwetende politieagent Juan Sánchez. ‘Hier gaat het allemaal gebeuren zaterdag’, zegt de Colombiaanse grensbewaker zonder blijk te geven van enige emotie. Achter hem liggen de containers waarmee het Venezolaanse regime de brug heeft geblokkeerd. ‘Ik ben benieuwd. Hopelijk wordt het geen bloedbad.’

Normaal gesproken heeft Sánchez een rustige baan. De gloednieuwe grensbrug die hij beschermt, is vanwege onenigheid tussen Colombia en Venezuela nooit geopend geweest voor publiek. Maar dit weekend staat zijn partytent in het oog van de Venezolaanse politieke storm. De oppositie is vastberaden de containers zaterdag opzij te duwen en humanitaire hulp Venezuela binnen te brengen. De socialistische leider Nicolás Maduro wil de noodgoederen kost wat kost buiten houden en heeft honderden extra militairen naar de grens gestuurd.

Aan Colombiaanse kant is een leger van meer dan duizend journalisten neergestreken om verslag te doen van wat volgens sommigen de val van Maduro zal zijn en volgens anderen het begin van de derde wereldoorlog. De verslaggevers staan te dringen voor een pakhuis op de Tienditasbrug om de daar opgeslagen Usaid-hulppakketten te filmen. ‘Een gift van het Amerikaanse volk’, staat op de dozen voedsel en medicijnen. Vrachtwagens staan klaar om de goederen naar de overkant te brengen.

Vrachtwagens van de vrijheid

‘Het zijn de vrachtwagens van de vrijheid’, roept oppositieparlementariër Gaby Arellano donderdag tegen journalisten op een persconferentie in een bloedheet zaaltje. Concrete antwoorden op de ‘hoe’-vraag heeft ze niet. Zij en andere politici vertellen alleen dat de actie zaterdag om 9 uur ’s ochtends begint, dat honderdduizenden vrijwilligers een ‘menselijk schild’ moeten vormen en dat naast Tienditas drie andere grensbruggen gebruikt zullen worden.

‘Ik verwacht dat het leger overloopt naar onze kant’, mijmert Armando Sánchez, een van de coördinatoren van de vrijwilligers die de actie gaan uitvoeren. ‘Misschien nemen de militairen Caracas wel in.’ Ook Sánchez heeft donderdag nog geen idee wat het plan is: ‘We hebben wel alle ziekenhuizen in de regio ingelicht’, zegt hij. ‘Zodat ze klaarstaan voor eventuele slachtoffers.’

Sánchez zit aan de bar van hotel Casino in Cúcuta, de uitvalsbasis van de Venezolaanse oppositie. Op zijn telefoon toont hij een video waarop te zien is hoe de Nationale Garde donderdag traangas afvuurt op parlementariërs die op weg zijn naar de grens met Colombia. ‘Juan Guaidó is daar ook bij’, aldus Sánchez verontwaardigd. ‘Maar als Maduro zaterdag ook maar één kogel laat afvuren, dan komen de VS militair in actie. Die laten ons echt niet alleen.’

Kogels bij Braziliaanse grens

Die eerste kogel komt al vrijdagochtend, niet in Cúcuta maar op de grens met Brazilië. Donderdag besloot Maduro die grens te sluiten om te voorkomen dat hulpgoederen vanuit daar Venezuela in zouden worden gebracht. Venezolaanse Pemón-indianen probeerden Maduro’s legervoertuigen tegen te houden, waarna de militairen het vuur openden. Daarbij werd een echtpaar gedood, minstens vijftien anderen raakten gewond.

De huidige crisis begon een maand geleden, toen de Venezolaanse parlementsvoorzitter Juan Guaidó zich uitriep tot interim-president van Venezuela, met als doel de socialistische dictator Maduro ten val te brengen en eerlijke verkiezingen uit te schrijven. De actie was bekokstoofd met de VS, die Guaidó direct als wettige president erkenden. Kort daarop volgde een groot deel van de rest van de westerse wereld. Maduro spreekt van een Amerikaanse couppoging en bouwde een eigen coalitie met Rusland, China, Turkije, Cuba en Iran.

Op 2 februari kondigde Guaidó aan dat er humanitaire hulp in aantocht is voor de noodlijdende Venezolaanse bevolking, gefinancierd door onder meer de VS. ‘We richten ons eerst op de allerzwaksten’, aldus de 35-jarige politicus. Guaidó en de VS proberen de Venezolaanse strijdkrachten nu al een maand aan hun kant te krijgen en hen te bewegen de hulp door te laten. Afgezien van geruchten zijn er geen aanwijzingen dat het leger Maduro vaarwel zal zeggen.

‘Op 23 februari komt de noodhulp het land binnen, hoe dan ook’, herhaalt Guaidó steeds. Maar mocht de oppositie de pakketten de grens over krijgen, dan is het nog de vraag hoe de goederen ‘de allerzwaksten’ kunnen bereiken. Zonder bescherming van leger of politie zullen de vrachtwagens worden geplunderd. Gevestigde hulporganisaties als het Rode Kruis weigeren bovendien mee te werken vanwege het politieke karakter van de actie.

LIVE AID Bezoekers vrijdag bij Live Aid Venezuela, aan de Colombiaanse kant. Beeld AP

Propagandaoorlog

De hulp is onderdeel geworden van een propagandaoorlog. Een oorlog die wordt gevoed door dreigementen van Donald Trump aan het adres van Venezolaanse militairen: ‘Jullie zullen geen veilige haven vinden’, aldus de Amerikaanse president deze week. Hij riep de strijdkrachten op direct de kant van Guaidó te kiezen: ‘Anders zullen jullie alles verliezen.’

Ook de Britse miljardair Richard Branson mengde zich in het conflict en besloot een concert te organiseren met als doel 100 miljoen dollar in te zamelen voor humanitaire hulp. Maduro ging in de tegenaanval met een eigen concert en liet weten 20 duizend voedselpakketten beschikbaar te stellen voor hulpbehoevende Colombianen uit Cúcuta.

Zo kon het gebeuren dat vrijdag aan weerskanten van de witte partytent een podium stond. Aan Colombiaanse kant speelden internationale grootheden als Luis Fonsi op het door Branson georganiseerde ‘Live Aid Venezuela’. Aan Venezolaanse kant dansten in het rood geklede aanhangers van Maduro op het ‘Hands off Venezuela’-muziekfestival.

Het concert van Maduro zal nog tot zondag duren; met zijn podium blokkeert hij de doorgang van de hulpgoederen. ‘We gaan hoe dan ook die brug over!’, aldus vrijwilligerscoördinator Sánchez in de hotelbar. ‘Maduro staat met de rug tegen de muur en de hele wereld kijkt toe. Dit is het moment.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden