Hicham is klaar om gevangen genomen te worden

De opstand op de Rif in Marokko tegen de 'hogra' komt deze zomer tot een hoogtepunt. Hogra, dat wonderschone maar evenzo wrange woord voor de dagelijkse vernederingen en het getreiter van de Marokkaanse staat. 'We zijn deze hogra zat, daarom gaan we de straat op.'

Hassan Bahara
Hicham (29). Beeld
Hicham (29).Beeld

De massademonstratie die vandaag in Al Hoceima en in andere steden in Marokko is gepland, moet een onvergetelijk protest worden tegen de 'hogra'.

Hogra, dat wonderschone, maar o zo wrange woord voor de dagelijkse vernederingen door de Marokkaanse staat. Hogra: dat is de politieagent die je om niets staande houdt en je pas laat gaan als je hem iets toestopt. Hogra: dat is geen elektriciteit hebben in je huis omdat lokale autoriteiten van incompetentie en kwaadaardigheid aan elkaar hangen. Hogra: dat is in elkaar geslagen worden door ordetroepen omdat je demonstreerde tegen hogra.

'We zijn deze hogra zat, daarom gaan we de straat op', zegt Hicham (29). Eigenlijk hoort hij in de gevangenis te zitten. Hij is een prominent van het eerste uur bij de protestbeweging Hirak. Er wacht een cel op hem in Oukacha, de gevangenis in Casablanca waar ook andere prominente Hirak-leiders zitten. Waar is Hicham?, wil de politie weten van arrestanten.

Ik spreek Hicham in een donker achterafbuurtje van Al Hoceima. Hij draagt een petje. Overdag blijft hij binnen, vertelt hij. Pas als de zon onder is, komt hij zijn schuilplaats uit.

'De politie wil mij hebben omdat ik het waagde voor mijn rechten op te komen', zegt Hicham. 'Alles ben ik kwijt nu. Mijn baan, mijn geestelijke gezondheid.'

Hassan Bahara en Nadia Ezzeroili beschrijven om en om de opstand op de Rif die deze zomer tot een hoogtepunt komt. Aflevering 4: Hogra

Hij is slechts een 'faqir', vertelt Hicham, een eenvoudige jongen die school verliet toen zijn vader overleed. Voordat de politie jacht op hem maakte, had Hicham een baantje in een snoepfabriek voor 100 dirham (10 euro) per dag.

Dit leven van een faqir had Hicham nog lang kunnen dragen, net als generaties voor hem die zich neerlegden bij hun armoede en hun lot in handen legden van de Allerhoogste. Maar na de dood van de visser Mohsin Fikri in oktober 2016 - omgekomen na een conflict met de politie - knapte er iets bij Hicham. De hogra die hij overal om zich heen zag werd ondraaglijk en om iets te betekenen sloot Hicham zich aan bij de protestbeweging Hirak, die toen in de straten van Al Hoceima ontstond.

'Een buurman van mij heeft geen elektriciteit en moet nog altijd kaarsen gebruiken, in 2017! En waarom? Omdat de gemeente geen cent wil uitgeven aan de aanleg van elektriciteit naar zijn huis. Je krijgt pas iets van ze gedaan als je geld laat zien.'

Bouwplan Manarat al Moutawassit Beeld
Bouwplan Manarat al MoutawassitBeeld

In 2015 lanceerde de Marokkaanse overheid het ontwikkelingsplan Manarat al Moutawassit - 600 miljoen euro groot - dat onder meer een theater en betere wegen naar de provincie Al Hoceima moet brengen. Toont de overheid daarmee niet een beetje goodwill?, vraag ik. Hicham lacht schamper, net als iedereen die ik vraag naar Manarat al Moutawassit. Wat hebben ze aan een theater en wegen als er geen structurele werkgelegenheid komt, als het getreiter, de hogra, niet stopt?

Jongens als Hicham krijgen in Marokko het verwijt dat ze fitna (verdeeldheid) zaaien, dat ze afscheiding van de Rif willen, dat ze het koningshuis omver willen gooien en Marokko in een hel van bloedvergieten willen werpen.

'Ik ben niet tegen koning Mohammed 6, ik wil juist dat hij zich actiever bemoeit met onze problemen. En van separatisme moet ik niets hebben, Marokko is een en ondeelbaar. Maar ik wil wel gerespecteerd worden als Riffijn, ik ben trots op mijn cultuur. En ik wil niet dat we economisch afgeknepen worden.'

Gaan Nederlandse Marokkanen de straat op in Al Hoceima?

Donderdag vindt in Al Hoceima de 'historische demonstratie' plaats waarvoor Marokkanen uit de Europese diaspora zijn opgeroepen deel te nemen. Wat doen de Nederlandse Marokkanen, van wie velen uit deze omgeving komen?

Hirak gaf de nauwelijks geschoolde Hicham vleugels. Een stoomcursus politiek en activisme, noemt men de beweging. Opeens ontdekte Hicham bij zichzelf een retorisch talent. Grote groepen toespreken, ze uitleggen wat hogra allemaal kapot maakt. Op videofilmpjes zie je Hicham de aandacht van mensen vasthouden alsof hij een geboren redenaar is.

'Voor de Hirak was ik depressief. Ik wilde nooit over mijn pijn praten.'

En de Hirak bracht Hicham, simpele arbeider, in contact met mensen die hij anders nooit zou hebben leren kennen. Kunstenaars, vrome jongens, activisten - sinds Hirak vormen ze een bondgenootschap dat strijdt voor waardigheid. Deze hechte broederschap is ook de reden waarom Hicham zichzelf vandaag - als de demonstratie voorbij is - zal aangeven bij de politie.

'Ik heb in onderduik geleefd tot deze dag, 20 juli, omdat we mensen in de buitenwereld nodig hadden om de demonstratie van vandaag op poten te zetten. Ik heb mijn bijdrage daaraan geleverd. Nu ben ik klaar om gevangen genomen te worden, ik wil mij voegen bij mijn broeders in de Okacha-gevangenis.'

Waarom zijn wij in Al Hoceima?

Op 28 oktober 2016 komt Mohsin Fikri, een visser uit Al Hoceima, op gruwelijke wijze om het leven na een hoogoplopend conflict met de politie. Agenten gooien zijn visvangst - buiten het seizoen gevangen zwaardvis - in een vuilniswagen. Fikri springt er achteraan en wordt geplet door het hydraulisch systeem.

Er breken protesten uit die een diepe woede blootleggen over corruptie en de algehele achterstelling in de Rifregio (Noord-Marokko). De Hirak al shaabi ('Volksbeweging')wordt geboren en eisen voor politieke en sociaal-economische verbetering worden op tafel gelegd. Al Hoceima is het centrum van de Hirak. Hier komen de meest charismatische leiders van Hirak vandaan. Op 20 juli houdt Hirak de grootste demonstratie tot nu toe. Veel Marokkaanse Nederlanders, die hier hun wortels hebben, zullen meelopen.

Welke vragen willen we beantwoorden?

Wat is de achtergrond van Hirak? Hoe ver terug gaat de opstandige mentaliteit van de Rif? Welke mensen maken deel uit van Hirak? Welke rol gaan Europese Marokkanen innemen in Hirak?

Lees hier wat we eerder over de Rif-protesten schreven

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden