Hiaten in fotocollectie opgevuld

amsterdam - Het zaaltje is klein en er hangen zo'n twintig foto's. Geen grote formaten, de meeste zwart-wit, keurig ingelijst. Je zou er als bezoeker van het Rijksmuseum, met de afmetingen van de Nachtwacht in je hoofd, zo aan voorbijlopen.


Toch is deze bescheiden fotopresentatie, volgens de conservatoren althans, groter dan ze lijkt. Ze is een voorproefje van wat de bezoeker in 2013, wanneer de verbouwing van het Rijksmuseum hopelijk voltooid zal zijn, te wachten staat: een uniek overzicht van de geschiedenis van de fotografie, van zowel de Nederlandse als de buitenlandse. Het Rijksmuseum zal, zo luidt de claim, het enige museum in Nederland zijn dat zo'n overzicht kan bieden.


De foto's die hier hangen, maken ongeveer de helft uit van wat het museum de afgelopen jaren aankocht met steun van advocaten- en notarissenkantoor Baker & McKenzie en de Vereniging Rembrandt. Die collectie is inderdaad niet mis.


Vooral de aandacht trekt een constructivistische foto van László Moholoy-Nagy uit 1929, waarop een brug en een zeilboot op bijzonder dynamische wijze samengaan. Een belangrijk beeld omdat het de overgang aangeeft naar een moderne, door techniek beheerste tijd.


Maar er is meer dan dat. Er zijn Man Rays, gevat in een jaren-dertigreclameboek over elektriciteit in Parijs. Er is een kraakheldere kleurenfoto van Helen Levitt uit 1980, toen experimenteren met kleur nog niet populair was.


En er hangt een ontroerend beeld van Gordon Parks uit 1968 dat zo een icoon uit de geschiedenis van de sociale reportagefotografie zou kunnen zijn. We zien een moeder en een zoon uit Harlem, samen op bed liggen, misschien wel voor het laatst - gezien zij net een pan kokend water over haar echtgenoot heeft gegooid uit wraak voor zijn losse handen. Stuk voor stuk bijzondere beelden, en je staat er met je neus bovenop.


'Dit is een fine-tunetentoonstelling', zegt Frido Troost, eigenaar van het Haarlemse Institute for Concrete Matter, een winkel annex collectie gespecialiseerd in vintage fotografie. Waarmee hij bedoelt dat het Rijksmuseum met de recente aankopen bezig is om de hiaten in de fotografieverzameling op te vullen.


Die verzameling fotografie was al groot. Ze is geconcentreerd rondom de twee basiscollecties, die van advocaat/verzamelaar Bert Hartkamp en die van fotograaf/verzamelaar Willem Diepraam, en omvat een groot deel van de 19de- en 20ste-eeuwse fotografie.


Mogen we het museum dan geloven, wanneer het claimt de enige te zijn die straks zo'n uitgebreid overzicht kan tonen? 'Wat betreft de fotocollectie kan het Rijksmuseum zichzelf op de borst slaan', zegt Troost. Volgens hem zou het Prentenkabinet van de Universiteit Leiden ook ver komen, maar dat heeft geen tentoonstellingsplek en weinig buitenlandse fotografie. En het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam koopt, vooral gericht op de 20ste eeuw, collectiegewijs: altijd fotografenoeuvres, nooit 'zomaar' losse foto's.


De enige plek in Nederland, zegt Troost, 'waar ze structureel proberen een collectie aan te leggen langs de lijn van de kunstgeschiedenis', is het Rijksmuseum in Amsterdam.


En dat is eigenlijk ook de enige manier waarop het museum te werk kan gaan. Twee jaar geleden, bij de aankoop van een tweede deel van de Collectie Willem Diepraam, zei conservator Mattie Boom dat de fotocollectie in de nieuwe opstelling getoond zal worden in combinatie met kunst- en geschiedkundige voorwerpen. Ervan uitgaande dat men dit nog steeds van plan is, snap je dat zo'n opstelling meer dan gebaat is bij historische volledigheid.


Wanneer dat nog meer van dit soort aankopen betekent, dan kan de tijd niet snel genoeg gaan. Op naar 2013.


Nieuwe topstukken 20ste-eeuwse fotografie. T/m 14/2 in het Rijksmuseum, Amsterdam.


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden