Heusdens kiest voor spektakel

De partij die hieronder besproken wordt, behoort naar mijn smaak tot de meest opwindende die er in het jongste toernooi om de Nederlandse titel (Zwartsluis 2001) gespeeld zijn....

Maar wie meent dat de partij daarmee beslist was, vergist zich. Want toen de stelling acht zetten later in een ware heksenketel was veranderd en Jansen hoe dan ook een afwikkeling moest nemen waarbij van de in totaal 25 schijven er minstens 11, en in twee andere gevallen zelfs 13 of 14(!), van het bord zouden verdwijnen, vond de zwartspeler niet de kansrijkste voortzetting. Het gevolg was dat Heusdens alsnog remise kon maken en zijn ongeslagen status handhaafde.

Heusdens - H. Jansen

(NK 2001)

1.31-27 17-22 2.32-28 22x31 3.36x27 19-24 4.38-32 14-19 5.43-38 10-14 6.41-36 11-17 7.49-43 6-11 8.34-29 5-10 9.39-34 1-6 10.44-39 17-22(!) 11.28x17 11x31 12.36x27?!

Door opnieuw veld 27 te bezetten in plaats van naar de rand te slaan, berooft Heusdens zich eigenhandig van de mogelijkheid om de kettingstelling die Jansen gaat innemen, ooit nog te verbreken.

12...19-23! 13.50-44 6-11 14.37-31 11-17 15.31-26 13-19(!)

Behalve 15...14-19?? (16.35-30!, 17.32-28! en 18.29-24 +) mocht zwart evenmin direct 15...17-21?? 16.26x17 12x21 spelen wegens 17.27-22! en 19.33-29 +.

16.47-41(!)

Waarom 16.46-41? foutief was geweest, komt over twee zetten aan het licht.

16...17-21! 17.26x17 12x21 18.32-28(!)

Alleen zo kan wit materiaalverlies voorkomen: op 18...23x32 doet hij 19.27-22!, 20.29-23 en 21.33x31, waarna hij schijf 32 weer terugwint. Met 46 op 47 was deze wending uiteraard niet mogelijk geweest.

18...21x32 19.28x37 8-12 20.37-32 3-8!

Verhindert 21.42-37? door 21...23-28! enz.

21.41-37 12-17! 22.46-41 8-12!

Mooi opgebouwd: de manoeuvre 23.32-28? 23x32 24.37x28 is nu uitgeschakeld door 24...18-23!, 26...17-22!, 27...24-30 en 28...14-19 +. Daardoor blijft de kettingstelling gehandhaafd.

23.32-27 9-13 24.41-36 4-9 25.37-31 2-8 26.38-32 17-22 27.43-38?

Hierna is materiaalverlies voor wit onafwendbaar. Daarom had Heusdens tot elke prijs 27.31-26(!) 22x31 28.36x27(!) 12-17 29.42-38(!) moeten doen. Na 29...17-22 (29...8-12?? 30.32-28! en 31.29-23 +) 30.32-28(!) 23x21 31.26x28 was er dan - zij het via een wel heel ongebruikelijke 'omweg' - een spelbeeld ontstaan waarvoor uitgerekend Jansen een groot zwak heeft! Wat heet: Jansen is er dermate aan verslingerd dat hij er, middels privé-variantjes als 1.33-29 19-24 2.39-33 14-19 3.44-39 10-14?!! enz. of 1.34-29 19-24 enz. enz., vaak zelfs al vanuit de aanvangsstand regelrecht op aanstuurt!

Maar de witte stelling was in dat geval, ofschoon nog altijd ongemakkelijk, wèl verdedigbaar geweest. Daar is na de foutieve tekstzet geen sprake meer van.

27...12-17 28.48-43 8-12!

Na 28...7-12? 29.31-26! 22x31 30.36x27! was het voordeel juist aan wit geweest.

29.31-26 22x31 30.36x27 7-11!

En dit is weer veel sterker dan de damzet 30...16-21(?), 31...18-22 en 32...24-29, die na 33.34x23! 19x48 34.27-22! 17x28 35.33x22 48-37 36.22-17 12x21 37.26x17 37-28 38.38-33 en 39.33-28 enz. niet meer dan remise had opgeleverd. Door echter zijn laatste tempo uit te spelen, dwingt Jansen niets minder dan schijfwinst af.

31.35-30(!) 24x35 32.33-28(!)

Heusdens offert zodanig dat hij in elk geval een zekere compensatie krijgt in het gedeplaceerde zwarte stuk op 11. Maar voldoende is het niet.

32...20-24 33.29x20 15x24 34.34-30 23-29!

Ook het tegenoffer 34...16-21 35.27x7 12x1 zag er verleidelijk uit, maar aan de door Jansen gekozen methode mankeert vooralsnog niets.

35.30-25 10-15 36.39-33 18-23 37.43-39 13-18!

Een opstelling met 37...15-20 38.42-37 12-18 of onmiddellijk 37...12-18 was eveneens kansrijk geweest, al kunnen we hier onmogelijk ingaan op de vele, vaak chaotische combinatieve varianten die de stand bevat. Maar het is de tekstzet die naar mijn overtuiging de aller-beste vooruitzichten op winst biedt.

38.39-34

Na 38.42-37? 9-13 39.37-31 15-20! + zou zwart voor de tweede maal in deze partij het laatste tempo hebben gehad. Vandaar de tekstzet, waarmee Heusdens de zaak noodgedwongen op scherp zet. (Ter zijde: in het hypothetische geval dat schijf 11 op veld 10 zou hebben gestaan, was het fraaie 38.26-21! 17x26 39.28-22! 9-13 40.32-28! 23x34 41.44-39!! 29x47 42.40x7 13x4 43.22x24 47x20 44.25x5 mogelijk geweest.)

Zie diagram

In de krankzinnig ingewikkelde diagramstand kan, nee: moet Jansen, voor wie 38...9-13/15-20? 39.34-30! immers taboe is, een keuze maken uit drie verschillende afwikkelingen. Twee daarvan leiden evenwel tot remise. Zo zou op het verleidelijke 38...24-30(?) volgen 39.33x22!! (naar 4 slaan verliest wel degelijk) 39...30x50 40.28x10 17x48 41.10-4 35x44 42.4x6! (en hier zou 42.4x1? hebben verloren door de tussenzet 42...11-17!, bijvoorbeeld 43.25-20 15x24 44.1-6 16-21! enz. +), waarna zwart niet meer kan winnen. Twee variantjes: a) 42...12-18 43.27-22! 18x27 44.45-40 44x35 45.25-20! 15x24 46.38-33 50x28 47.6x15! met de niet te pareren dreiging 48.15-4! enz. =; b) 42...15-20 43.25x14 44-49 44.27-21!! (maar onder geen beding 44.14-9? 49x21 45.26x8 48-39 +) 44...49x5 45.21-17 =.

In plaats van 38...24-30 enz. of 38...14-20 gevolgd door 39...24-30 enz. (de versie waarvoor Jansen in de partij zal kiezen) hàd zwart echter 38...17-22!! 39.28x6* 16-21! 40.26x8 18-22 41.27x18 23x3 42.34x23 19x50 moeten spelen. Na 43.40-34 24-30! gaat hij dan altijd winnen. De 'hoofdvariant' luidt 44.42-37 (ook 44.34-29 30-34 45.29x40 35x44 46.45-40 44x35 47.6-1 9-13! enz. verliest) 44...30x39 45.38-33 39x28 46.32x23 50-39!! (verhindert damhalen op 1 door 47...14-19!! en 49...39-34 +) en nu twee spelgangen tot besluit:

1) 47.23-18 9-13!! 48.18x20 15x24 49.45-40 (anders beslist de dam-manoeuvre 39-34-1 +) 49...35x44 50.6-1 44-49! (vlecht de tactische wending 51...24-30! enz. in de stand, waardoor de bewegingsvrijheid van de witte dam tot een minimum beperkt wordt) 51.37-31 39-22 52.31-26 22-6 53.1-45 3-8! 54.45-1 24-30!! gevolgd door 55...8-12! en 56...49-21 +.

2) 47.37-32 14-20! 48.25x14 9x20 49.6-1 39-25!, waarna zwart met 50...35-40 enz. een gewonnen 4x2 eindspel op het bord brengt.

Onnodig te zeggen dat één en ander, zeker in tijdnood, bepaald lastig te voorzien was: in plaats van enkele minuten zou men enkele dagen moeten hebben om alle relevante mogelijkheden dóór te rekenen...

38...14-20?

In feite de minst kansrijke van de drie.

39.25x3 24-30 40.33x22 30x50 41.28x19 17x48 42.3x6 35x44

Niet alleen heeft Jansen nu een vol stuk minder dan hij aan onmiddellijk 38...24-30 enz. zou hebben overgehouden (schijf 12 is verdwenen, terwijl 25 als het ware naar 19 is verhuisd), óók - en dat is nog veel erger - heeft hij de zet-beurt onbedoeld aan zijn tegenstander overgedaan. Daardoor kan Heusdens nu betrekkelijk probleemloos naar een puntendeling afwikkelen:

43.45-40(!) 44x35 44.27-22 50x17 45.6x50 48-30 46.19-14 30-25 47.14-10 15x4 48.50-45 25-3 49.38-32 3-14 50.45-18 14x46 51.26-21 16x27 52.18x31

Remise.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden