Heulen met de vijand

De wereldwijde digitale volks opstand tegen de inhalige praktijken van de muziekindustrie kan weleens onverwacht snel ten einde lopen. Dat klinkt ongelofelijk, want het probleem van piraterij lijkt immers even onoplosbaar als bijvoorbeeld de drugssmokkel....

Francisco van Jole

De machtige platenmaatschappij BMG maakte deze week, tot verbazing van vriend en vijand, een deal bekend met aartsvijand Napster, het systeem waarmee miljoenen gebruikers mp3-bestanden met elkaar kunnen uitwisselen zonder daarvoor te betalen. Kern van de overeenkomst is dat Napster een methode ontwikkelt waarbij muziekliefhebbers moeten gaan betalen voor het bevredigen van hun verzameldrift.

Dat lijkt fair, maar vanuit revolutionair opzicht gezien is het natuurlijk verraad van de eerste orde. Napster, leider van de digitale opstand tegen de inhalige praktijken van de muziekindustrie, hield de gepassioneerde achterban immers maandenlang voor dat mp3 iets is waar je als mens recht op hebt en dat er geen enkele reden is om daarvoor te betalen. Bovendien was het zelfs praktisch onmogelijk dat te regelen, zei Napster, dat zichzelf graag presenteerde als het bolwerk van verzet tegen de heersende muziekmonopolies.

Die ideologie is dus met de overeenkomst overboord gegooid. Trouwe Napster-fans moeten zich behoorlijk bekocht voelen. Het bedrijf blijkt immers niet te verschillen van de vijand die bestreden werd. Sterker nog: BMG neemt volgens het plan de meerderheid van de Napster-aandelen over. Het is alsof Shell Greenpeace opkoopt.

Overigens heerst alom de verwachting dat Napster niet in staat zal blijken de overeenkomst daadwerkelijk uit te voeren. Technisch is er geen plan voor de betalingsregeling, en als dat er wel komt, lopen de 32 miljoen gebruikers hoogstwaarschijnlijk massaal weg. Dat doet er voor BMG natuurlijk niet toe: in beide gevallen is de vijand uitgeschakeld.

Het uitschakelen van Napster alleen is echter niet voldoende om de consumentenopstand te smoren. Een tweede ontwikkeling heet dvd-audio, een nieuw muziekformaat dat volgens kenners vele malen beter is dan de huidige cd's. 'Het is alsof je midden in de muziek staat', beweerde platenmaatschappij Warner vorige maand bij de presentatie van het eerste album in dvd-audio. Andere belangrijke kenmerken van dvd-audio zijn dat de bestanden een kopieerbeveiliging hebben en 'fysiek' te groot zijn om via internet te verspreiden. Ze nemen minstens vijf keer zoveel ruimte in beslag, en verkleining van die omvang leidt automatisch tot kwaliteitsverlies. Dat maakt de digitale verspreiding aanzienlijk minder aantrekkelijk.

Weliswaar zal die kopieerbeveiliging in de toekomst ongetwijfeld doorbroken worden, maar in tal van landen zijn momenteel wetten ingevoerd of in voorbereiding die kraken van dergelijke beveiligingen voor het eerst strafbaar stellen. Vorige week nog ging het Amerikaanse Copyright Office onder druk van een zware industrielobby akkoord met dergelijke maatregelen. Ondanks hevige protesten van bibliotheken en anderen die vrezen dat de industrie totale controle over gebruik en distributie van informatie zal krijgen. De Europsese Unie werkt aan soortgelijke maatregelen. De wetten betekenen dat een eventuele nieuwe 'Napster', in tegenstelling tot de huidige, altijd tot de illegaliteit is veroordeeld. Dat maakt de bestrijding ervan eenvoudiger.

Technisch gezien zou mp3 ook zijn langste tijd gehad kunnen hebben. Als de verhalen over dvd-audio kloppen, degradeert het mp3 op dezelfde wijze als bijvoorbeeld fm-radio de middengolf tot een randverschijnsel maakte. Of de kleuren-tv het zwartwit-exemplaar heeft weggevaagd. Het argument van de Napster-aanhangers dat de techniek uiteindelijk zal overwinnen, komt dan inderdaad uit. Alleen had niemand voorzien dat die techniek in handen zou zijn van de vijand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden