'Het zwaaien met cheques is niet voldoende'

Steven Everts (32) is als senior research fellow verbonden aan het Centre for European Reform in Londen. Hij houdt zich met name bezig met het buitenlands beleid van de EU....

Martin Sommer

- Hoe kijken de Britten gaandeweg deze crisis naar Europa?

'De les voor de mensen rondom Blair is dat de Fransen en Duitsers als puntje bij paaltje komt, afdrijven naar het anti-Amerikanisme. Op de langere termijn is men over het evenwicht optimistischer: er komen tien nieuwe lidstaten bij die allemaal pro-Amerika zijn. Zelf ben ik kritisch. Blair heeft toch een probleem met zijn geloofwaardigheid in Europa.

Met de oorlog is het boven verwachting goed gegaan, maar Blair heeft laten zien dat Groot-Brittannië, als het er echt op aan komt, voor de Verenigde Staten kiest. Voor het vasteland blijft Blair niet kosher.'

- Zijn de Britten niet zelf ook teleurgesteld vanwege de geringe toegeeflijkheid van de VS?

'Zeker wordt er gediscussieerd over het wisselgeld dat Blair gekregen heeft voor zijn goede gedrag. Hij wilde een grote rol voor de VN, waar de Amerikanen weinig zin in hebben. Belangrijker is nog de road map voor de toekomst van het Midden-Oosten. Blair denkt daar een belofte van Bush te hebben. Maar twijfel is gewettigd of Bush zijn politieke kapitaal gaat spenderen aan de Palestijnen.

- Hoe kan Europa een serieuzere rol spelen in het Midden-Oosten?

'Europa betaalt veel voor de Palestijnen. Tot nu toe was het terughoudend met voorwaarden. In de Palestijnse Autoriteit is nu beweging te bespeuren, richting meer democratie en transparantie. Daar kan Europa bijvoorbeeld een nieuwe generatie leiders steunen.

Wij zijn voor een Palestijnse staat op korte termijn. Dat zal niets worden met Arafat en zijn croonies, die zijn corrupt en autoritair. Europa kan best hogere eisen stellen aan de steun voor de Palestijnen.'

- Waarom lukte het Europa na 11/9 wél om versneld samen te werken op justitie en binnenlandse zaken, en niet op buitenlandse zaken?

'Dat was verrassend. Buitenlandse zaken raakt kennelijk nog meer de identiteit van de landen. Wie zijn je vrienden, wat is je zelfbeeld? Dat gaat nog dieper dan de grondvesten van het recht. Wat vind je van de Amerikanen, als het erom spant ga je dan het conflict aan of niet? Ja, zeggen Chirac en Schröder, nee zegt Blair.

Dat zijn bijna instinctieve keuzes, zeker bij zo'n crisis als nu in Irak. Die samenwerking lukt wel bij langzame, bureaucratische processen als bijvoorbeeld een wapenexportbeleid. Maar als de boel onder druk staat, springt het alle kanten op.'

- Is het erg als het op termijn niks wordt met dat Europese buitenlandse beleid?

'Ja dat is erg. In het Midden-Oosten is Europa onzichtbaar, je ziet een vlucht in de humanitaire hoek. Dat vinden de Amerikanen wel mooi, zo'n Florence Nightingale. Maar de beslissingen die zij nemen, hebben wel gevolgen voor ons.

Het doet er wel degelijk toe wat voor een soort Irak er komt. Hetzelfde geldt voor Israël en de Palestijnen of de Arabische wereld. Dat is dichtbij, met gevolgen wat betreft terrorisme of migratie. Een ondergeschikte rol voor een Europa dat zich beperkt tot het zwaaien met cheques is niet voldoende. We zouden wat meer over belangen en wat minder over waarden moeten praten.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden