Bellen metOnze verslaggever

‘Het zou potsierlijk zijn te ontkennen dat er sprake was van de voorbereiding op een grote aanslag’

Hardi N., hoofdverdachte in de Arnhemse terreurzaak, is door de rechtbank in Rotterdam veroordeeld tot een celstraf van 17 jaar. Voorafgaand aan die uitspraak belden we met verslaggever Willem Feenstra, die het proces volgde.

Rechtbanktekening van Hardi N., die samen met vijf anderen verdacht wordt van het beramen van een aanslag op een festival in Nederland.Beeld ANP

Hardi N. (36) wordt door justitie beschouwd als leider van de terreurcel die twee jaar geleden is opgerold op een vakantiepark in Weert. 

Dit is een van de grootste terreurzaken in jaren. Wat speelt er precies?

‘Veel mensen kennen de beelden van de aanhouding van een aantal mannen op een parkeerterrein bij een vakantiepark in Weert. Het ging om een zestal terreurverdachten die grotendeels uit Arnhem kwamen en zojuist onklaar gemaakte wapens geleverd hadden gekregen door een politie-infiltrant. Ze zaten in een vakantiehuisje dat was volgehangen met camera’s. 

‘Een fascinerende zaak: op de beelden zijn jongemannen te zien die de zojuist geleverde wapens zo ongeveer liefkozen. Het lijkt erop dat ze met die wapens een aanslag wilden plegen op de Gay Pride, op een militaire basis of op een ander festival.’

Dat ze bezig waren met een aanslag is dus onweerlegbaar?

‘Het is allemaal zo duidelijk vastgelegd met audio en video, dat het een beetje potsierlijk is te ontkennen dat er sprake was van de voorbereiding op een aanslag. Die verdediging wordt eigenlijk ook niet gevoerd.’

De verdediging van de hoofdverdachte, Hardi N., zegt dat hij is uitgelokt door een veronderstelde infiltrant van de inlichtingendienst AIVD.

‘Dat is een interessante stelling. De AIVD speurt constant of er mensen zijn die plannen hebben om in Nederland een aanslag te plegen. Dat gebeurt onder valse identiteit. Een infiltrant geeft zich dan bijvoorbeeld uit als iemand die kan helpen bij een aanslag.

‘In 2015 was sprake van een mogelijke online-infiltrant onder de naam Abu Hajar, die vermoedelijk werkte voor de AIVD. Bewijzen kun je dat niet, maar het lijkt er sterk op. Deze Hajar is met Hardi N. in contact getreden en heeft gesprekken met hem gevoerd over ideologie en het plegen van een aanslag.

‘Het lastige is dat zo’n infiltratietraject van de AIVD niet wordt gedocumenteerd en toegevoegd aan het dossier. Bij een politie-infiltratie gebeurt dat wel. De dienst mag volgens de wet opereren zonder iets vast te leggen. Hierdoor is niet te achterhalen wat er is gezegd. De verdediging kan dus moeilijk aantonen of er sprake is van uitlokking. De verdachte heeft ook constant zijn eigen sporen gewist, omdat hij wist dat de kans groot was dat hij door inlichtingendiensten in de gaten gehouden werd.’

Dus is niet meer aan te tonen dat de verdachte wellicht is aangezet tot het plegen van een aanslag?

‘N. zegt: deze infiltrant heeft het zaadje voor een aanslag in mijn hart geplant. De vraag is dan ook: als uitlokking te bewijzen is, wat voor invloed heeft dat dan op de straf? In theorie kan de rechter de AIVD om meer openheid vragen, maar dan moeten er wel heel sterke aanwijzingen zijn voor een ernstige misstand. Die zijn er kennelijk niet. De rechter kijkt met name naar bewijs. Dat is vooral verzameld door een tweede infiltrant, die op aanwijzing van de AIVD in april 2018 door de politie is ingezet.’

Over deze politie-infiltratie zijn geen klachten?

‘Deze infiltratie is volledig gedocumenteerd. Daarin kun je goed zien dat het volgens de regels is gegaan. Een van de advocaten heeft dat ook gezegd. Dit bewijs is sterk. Er zijn in een vakantiehuisje echte, weliswaar onklaar gemaakte, wapens geleverd, waarbij de overdracht in beeld en geluid is vastgelegd.’

Volgens justitie is aannemelijk dat hiermee een grote aanslag, vergelijkbaar met die van Parijs in november 2015, is voorkomen.

‘Ook in eerdere gesprekken tussen de verdachten en de politie-infiltrant is dit beeld bevestigd.’

Maar wat daarvoor is gebeurd, is onduidelijk. Het is zelfs niet zeker of er een infiltrant van de AIVD in het spel was.

‘Dat is eigenlijk frustrerend. Als journalist wil je alle informatie kunnen zien en controleren. Om te kunnen wegen of het volgens de regels is gegaan. N. zou van de veronderstelde infiltrant te horen hebben gekregen: ‘Je kunt een aanslag plegen in Syrië, maar je kunt ook jihad plegen in Nederland.’ Als dit zo gezegd is, kun je je afvragen of de koers van iemand niet is beïnvloed. 

‘Daar wil je meer van weten, maar dat kan niet. En de rechter heeft dat ook niet verordonneerd. Dus wordt dat vermoedelijk niet meegenomen in de strafmaat. Ik denk dat dit een deel blijft dat we nooit zullen kennen. De reden is dat de AIVD zijn modus operandi niet wil prijsgeven, zodat de dienst dit ook in de toekomst kan blijven doen.’

Er zijn vijf andere verdachten. Zij lijken zich nu van leider Hardi N. af te keren. 

‘Dat zie je wel vaker, dat iedereen zijn rol in het proces zo klein mogelijk probeert te maken. Ze hadden eerder bijna allemaal direct of indirect te maken met extremisme. Sommigen hebben geprobeerd uit te reizen naar Syrië, anderen hebben Syriëgangers in hun familie. Het zijn niet zomaar willekeurige jongens die van de straat zijn geplukt. Maar Hardi N. wordt door het OM gezien als hoofdverdachte.’

De uitspraak zal niet heel verrassend zijn?

‘Het lijkt erop dat de rechter wel iets gaat zeggen over het verweer van uitlokking. Dat is ook interessant voor toekomstige zaken, al is even afwachten wat de rechtbank daar precies over zegt. Buiten kijf staat dat er voorbereidingen waren voor een aanslag. Dus dit zal vermoedelijk tot een flinke veroordeling leiden.’

Teruglezen

Reconstructie: Zo beraamden zes Arnhemmers een aanslag – terwijl de politie meeluisterde

Analyse: Arnhemse ‘jihadist’ claimt uitlokking door de AIVD, maar hoe bewijs je dat?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden