Column

'Het zit niet snor met de Europese identiteit en Timmermans weet het'

Frans verzet tegen het homohuwelijk gaat eigenlijk over de gelijkheidsmachine, schrijft Martin Sommer. 'Onbehagen moet een vorm krijgen. In Nederland is dat het verzet tegen Brussel.'

Frans Timmermans Beeld EPA

Even in Frankrijk voor de frisse lucht. Ook daar gaat het over begrotingstekort en crisis, al mag je van de Franse regering niet over bezuinigen ('austérité') of afslanking ('rigueur') spreken. Datzelfde omzwachtelde taalgebruik geldt het homohuwelijk dat 'mariage pour tous' wordt genoemd en desondanks al maanden tot opwinding leidt. Opmerkelijk: in België, Zweden of het aartskatholieke Spanje is het homohuwelijk zonder al te veel ophef tot stand gekomen. Over Nederland hoeven we het niet te hebben.

In zijn visie op Europa van vorige week verwijst minister Timmermans naar het homohuwelijk. Europese waarden kunnen ook zonder Brusselse regels naar elkaar toegroeien, zoals het huwelijk van mensen van gelijk geslacht in steeds meer landen wordt erkend, schrijft hij. Ik vroeg het mijn Franse buurman, boer en dus conservatief. Hij is vóór het mariage pour tous, met een verrassende reden. Je trouwt omdat je wilt nalaten aan iemand die je na staat, niet aan een verre nicht of, erger, aan de belasting.

Erfrecht
Het is een typisch conservatief argument. Het erfrecht is het oudste recht, particulier bezit het begin van beschaving. In een klap begreep ik het succes van Henk Krol met zijn 50Plus. Statistiquement is het vast waar dat ouderen vermogender zijn dan ooit, met hun pensioenen en afbetaalde huizen. Ook waar is dat de opstapeling van particuliere en openbare schulden een geweldige hypotheek legt op de toekomst, zodat het beeld ontstaat van een egoïstische generatie ouderen die bezig is de apocalyps te organiseren.

Tegelijk is bezit de meest tastbare band met je eigen nageslacht - de keten van de doden, de levenden en zij die na ons komen. De staat die vermogende ouderen aanslaat, heeft die bloedband met komende generaties niet. Tegoeden van de staat zullen dus eerder worden verbrast ten behoeve van de kiezers van vandaag, en niet worden bewaard voor de kinderen en kindskinderen van morgen. Voorbeelden te over. Geen wonder dat de ouderen tot woede zijn gebracht en dat Henk Krol hoge ogen gooit.

Terug naar het huwelijk voor allen en de Franse opstand, die ook alles met tradities en ongenoegen over de staat te maken heeft. De aanvoerster van een curieuze coalitie van rechtse katholieken, joden, moslims, brave burgers en zelfs kunstenaars noemt zich Frigide Barjot - een knipoog naar Brigitte Bardot. Ze leverde afgelopen week 700 duizend handtekeningen in bij de Franse SER, die advies geeft over voorgenomen wetten. De Assemblée heeft het homohuwelijk vorige week goedgekeurd, de Senaat moet nog stemmen. Deze week stond er in Le Figaro weer een bloedspuwing die maatgevend is voor de atmosfeer, ditmaal van de schrijver Denis Tillinac.

Frigide Bardot
Volgens Tillinac wil de zwijgende Franse meerderheid het homohuwelijk niet, omdat het zogenaamd de vooruitgang symboliseert, maar eigenlijk gelijkheid en gelijkwaardigheid door elkaar haalt. Het homohuwelijk is opgedrongen, in strijd met de traditie en een meerderheid in het parlement betekent niet dat een besluit ook juist is. 'Een man is geen vrouw, een volk geen samenraapsel, een religie niet zomaar een mening, een grens is geen niemendalletje, het Zelfde is niet het Andere.'

Verbazende woede, een betere zaak waardig, zou je denken. Ik heb een paar jaar bij Parijs gewoond, dit land is meer ontkerstend dan Nederland en libertair op het gebied van de zeden. Frankrijk heeft een katholiek verleden maar er wordt meer ongehuwd samengewoond dan in Nederland. Ook zijn er meer buitenechtelijke kinderen. Onder dit verzet moet dus wel diepe ambivalentie schuilgaan, die past bij zo'n Frigide Barjot, een olijke katholieke cabaretière die paradeert in een strak roze topje, grapt dat ze het liefst 'een Eiffeltoren tussen haar benen heeft', zich afficheert als homomoeder maar die zich wel tegen het homohuwelijk keerde - vaste waarden zijn vaste waarden, wat een Kamermeerderheid ook beweert.

Haar ongelooflijke succes en die ambivalentie doen denken aan Pim Fortuyn, die een eind wilde maken aan de moslim-immigratie maar wel het bed deelde met Marokkaanse jongens. Hij zei dingen die gezegd moesten worden. Godsdienstvrijheid alles goed en wel, maar de islam is niet het equivalent van het christendom. Hij wilde de grenzen sluiten en een eind maken aan Schengen. In de kern ging Fortuyn over: onszelf blijven. Het protest tegen het homohuwelijk gaat over hetzelfde. 'Gezond verstand tegen doorgeschoten egalitarisme', schrijft Tillinac. 'Overlevingsdrift.'

Verzet tegen Brussel
Onbehagen moet een vorm krijgen. In Frankrijk is dat verzet tegen het homohuwelijk, in Nederland verzet tegen Brussel. Minister Timmermans voelt duidelijk nattigheid. Brussel is er voor Brussel, zei hij in Buitenhof. Men ziet de resultaten niet en Van Rompuy moet ophouden met steeds meer gas geven. Maar Timmermans zei ook dat Europese waarden zo mooi naar elkaar toe konden groeien zonder Brusselse regels, met als voorbeeld het homohuwelijk.

Ik denk dat de Franse woede precies het tegenovergestelde aantoont: daar is het homohuwelijk het symbool geworden van wat Timmermans de 'Umbruch van de globalisering' noemde, het gevoel van een opgedrongen gelijkheidsmachine, ongeacht of die wordt gerechtvaardigd met mensenrechten of het level playing field van de Europese vrije markt. In zijn toekomstvisie op Europa stelt de minister tevreden vast dat het met de identiteit van de burger 'wel snor' zit, vanwege de bloei van regionale tradities. Hij vergist zich. Het zit allesbehalve snor. Frankrijk en Nederland stemden allebei tegen de Europese Grondwet in 2005. Ze zouden het morgen weer doen, en Timmermans weet het.

Martin Sommer is politiek commentator van de Volkskrant.

 
In de kern ging Fortuyn over: onszelf blijven. Het protest tegen het homohuwelijk gaat over hetzelfde. 'Gezond verstand tegen doorgeschoten egalitarisme', schrijft Tillinac
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden