'Het zijn sprinters'

Conny Janssen, choreograaf moderne dans, werkte mee aan So You Think You Can Dance. Aan het begin van de theatertournee geeft ze commentaar bij drie SYTYCD-choreografieën.

Gillende meiden aan de deur richting backstage. Moeders die langs beveiligers een glimp proberen op te vangen van de finalisten van 2011: Gianni, William, Meysam, Anna, Anthony en winnares Nina. Dit weekend ging de theatershow van So You Think You Can Dance in première in Utrecht, met finalisten van dit televisieseizoen, aangevuld met collega's van vorig jaar. Uitzinnige reacties. Een maand lang uitverkochte zalen: 1500 man publiek per avond. Van een dergelijke populariteit kunnen professionele moderne dansers uit topgezelschappen als het Nederlands Dans Theater, Scapino Ballet Rotterdam of Conny Janssen Danst alleen maar dromen.

Bij het eerste televisieseizoen van SYTYCD, in 2009, gold er nog een strikte scheiding tussen de veelal abstracte moderne dans in theaters en de populaire talentenshow op televisie. RTL wilde jong en hip zijn met breakdance, hiphop en jazzdance en durfde ballet en moderne dans niet aan, bang dat die stijlen tuttig of onbegrijpelijk zouden overkomen. De moderne danswereld keek argwanend naar een talentenjacht die in een paar maanden energieke en fanatieke jongeren bombardeert tot topdanser - iets waarvan zij weten dat het jarenlange training kost.

Nu, bij het derde seizoen, lijkt de brug geslagen, mede dankzij jurylid en oud-Scapinodanser Jan Kooijman die de schoonheid van zijn voormalige werk - moderne dans in theaters - blijft benadrukken. Inmiddels maakten choreograaf Rinus Sprong (van De Dutch Don't Dance Division) en Conny Janssen (van Conny Janssen Danst) korte choreografieën voor het televisieprogramma en de theatertour. Sprong creëerde klassiek getinte pas de deux, Janssen abstracte moderne duetten.

Door de televisiedeelname aan SYTYCD is Conny Janssen in een klap gewild bij een massapubliek. Terwijl haar gezelschap toch al twintig jaar bestaat (dit seizoen gevierd met de jubileumproductie Life-Live!). 'Ik heb eerder ook veel met en voor jongeren gewerkt. Mijn gezelschap is actief op Facebook en Hyves. Ik heb voorstellingen met breakdansers gemaakt, op gekke locaties en voor De Parade. Ik heb De Kunstbende gejureerd. Maar televisie is zo'n machtig medium. Met een choreografie van twee minuten bereik ik nu honderdduizenden jongeren. Ongekend.'

Een deel daarvan bezoekt haar voorstellingen, merkt ze, al heeft ze nog geen harde cijfers. Daarom, maar ook wegens de aandacht voor dans, vindt ze SYTYCD een belangrijk programma. 'Het is spannend en leuk om aan mee te werken. Doordat de dansers allemaal een verschillende achtergrond hebben en zo hard met elkaar samenwerken, krijgen ze respect voor elkaars stijl en discipline.'

Maar, benadrukt ze, het gevaar bestaat dat mensen denken dat SYTYCD de top vertegenwoordigt van de professionele moderne dans in Nederland. 'Dat is echt niet zo. De SYTYCD-dansers zouden het niet redden in mijn gezelschap. Misschien voorzichtig een winnares als Nina: zij heeft een klassieke balletopleiding achter de rug, heeft presence, een prachtige techniek en een professionele houding. De meesten missen technische bagage en een brede ontwikkeling. Ze zijn goed in één stijl, maar niet allround. Het zijn allemaal sprinters.'

Janssen kreeg twee middagen en twee toneelrepetities om met finalisten Nina en Anthony een duet in te studeren. Eerlijk: 'Ik heb er hard aan moeten trekken om het er goed uit te laten zien. Maar het is prachtig om te zien hoe gretig iemand als Anthony alles opzuigt wat ik hem leer.

'Een duet is meer dan twee mensen die tegelijk de juiste passen doen. Je moet continu verbindingen maken tussen bewegingen, de ruimte voelen, de aanwezigheid van de ander in alles door laten schemeren, muzikaliteit eronder leggen en je virtuositeit behouden. Je moet met je motoriek gevoelens bij de toeschouwer oproepen, niet denken dat je door een plooi in je gezicht te trekken een afgewezen geliefde vertolkt. Bij veel SYTYCD-dansers zie ik al wat ze willen uitdrukken, nog voor ze een beweging doen.

'Het is een ander metier dan het mijne om een energiek iemand twee minuten op een song te laten knallen. In de moderne dans gaat het niet om jou. Het gaat om het sentiment dat je als groep bij de toeschouwer loswoelt.'

Een professionele moderne danser moet ver voorbij de passen gaan, vat Janssen samen, en vanuit een artistieke visie in een voorstelling staan. 'Dat maakt dat hij vijf kwartier kan boeien in plaats van twee minuten.'

SYTYCD-finalist William Kruidhof, voorheen soldaat bij de landmacht en recent afgestudeerd aan de Rotterdamse Dansacademie, zegt het na de liveshow in Vredenburg als volgt: 'Bij SYTYCD draait het om jou, bij een moderne-dansvoorstelling om de wil en visie van de choreograaf.'

So Yo Think You Can Dance Theatershow, première afgelopen weekend in Vredenburg Leidsche Rijn, Utrecht. Nog te zien in de RAI (Amsterdam), Martiniplaza (Groningen), Rodahal (Kerkrade) en Nieuwe Luxor Theater (Rotterdam). Alle shows uitverkocht, behalve 22/1 in Groningen. rtl.nl/service/rtltickets

Life-Live! Double bill Number One & Common Ground, Jubileumvoorstelling Conny Janssen Danst (20 jaar), t/m 22/1. connyjanssendanst.nl

COMMENTAREN CONNY JANSSEN BIJ SYTYCD-UITVOERINGEN

(De choreografieën zijn in hun geheel te zien op YouTube.)

COMMENTAAR 1

Hiphop lyrical, Céline (26) en Juvat (22) in een duet van Cincent Vianen op 'Nothin On You van B.o.B. Feat. Bruno Mars.

Céline De Raedemaeker danst 21 jaar en is dansleerkracht jazzdans in Anderlecht. Juvat Westendorp was horlogemaker en werd via een bijbaantje breakdanser. Vier jaar geleden richtte hij in Zaandam zijn eigen dansschool op, Streetkings.

Conny Janssen: 'Eigenlijk is dit een toneelstukje in dans met veel snelle, swingende pasjes. Het gaat meer richting musicaldans. Ze neigen naar het uitbeelden van de liedtekst. Dat krijg je vaker als er iets gemaakt wordt voor twee minuten dans op televisie. Dan worden karakters in één veeg neergezet: hier een nerd met bril, Céline, en Juvat als een innemende, versierende jongen.

'Het knettert wel van de energie, de snelheid en de dynamiek. En hij maakt een fraaie handstand op de bank om indruk op haar te maken. Grappig zijn ook de vliegensvlugge hand- en armbewegingen, afkomstig uit de breakdance, die ze samen op de bank maken; die ogen als hun codetaal. Daarin zie je dat de liefde het gaat winnen. Al wist je dat ook al vanaf moment één, toen zij struikelde en hij haar boekje opraapte. Maar ze swingen wel samen en daardoor zindert het.'

COMMENTAAR 2

Rumba (ballroom): Anna-Alicia (24) en Meysam Noori (22) in een choreografie van Koen & Roemjana op 'Zij gelooft in mij' van Xander de Buisonjé.

Anna-Alicia Sklias is klassiek opgeleid aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en danste bij het Internationaal Danstheater, tot ze daar vanwege bezuinigingen werd ontslagen. Meysam Noori komt uit Afghanistan. Als hiphopper wist hij zijn moeder pas door SYTYCD te overtuigen van zijn droom danser te worden.

Conny Janssen: 'Zij kregen vooraf de opdracht een verhaaltje te dansen: een scheve verhouding binnen een relatie. Ik ben niet op zoek naar dit soort in dans uitgedrukte lovestory's.

'Zo werd ik ook in het televisieprogramma neergezet: Conny is niet van de verhaaltjes. De dansers krijgen anders zo weinig kans zelf er iets in te leggen en de kracht van de suggestie het grootste werk te laten doen.

'Zonder de wetenschap dat zij een onderdanige vrouw verbeeldt, zie je dat het in deze rumba om vlammende erotiek gaat. Twee sensuele mensen draaien om elkaar heen. Er is chemie. Zij is magistraal vrouwelijk, met sterke benen. Hij, met open blouse, moet het hebben van zijn inleving maar benadrukt wel met zijn blik hoe mooi ze is. En terwijl hij een schouderblessure heeft, moet Meysam toch een paar indrukwekkende liften doen. Haar techniek sleept hem er door heen. Maar zijn charme en ingetogen verleidelijkheid zorgen dat zij kan stomen in deze rumba.'

COMMENTAAR 3

Moderne dans, Nina (19) en Anthony (19) in een duet van Conny Janssen op Skinny Love van Birdy.

De Vlaamse Nina Plantefève-Castryck volgde een klassieke balletopleiding aan de Koninklijke Balletschool in Antwerpen. Anthony Benjamin uit Schiedam is hiphopper met als specialiteit popping & locking Hij is lid van de poppingcrew Poparazzi (finalist van Holland's Got Talent).

Conny Janssen: 'Kijk hoe Nina sierlijk rondjes danst op één been en hoe Anthony haar wandelend ondersteunt. Hij zet nog stapjes. Daar vergeet hij zijn eigen lichaam. Dat is een kwestie van techniek. Zo'n 'promenade' oogt verraderlijk eenvoudig maar doe je niet zo maar. Nina heeft haar houding op de balletschool geleerd. Anthony is als hiphopper gewend in popping & locking-bewegingen te bevriezen. Hier moet hij organisch en soepel doorgaan. Hem heb ik in een stoomcursus proberen te leren hoe je iemand lift. Hij moet Nina zo licht mogelijk laten lijken, doen alsof het hem geen kracht kost.

'In de breakdance en hiphop mag je juist wel je spieren laten rollen. In de moderne dans moet je iemand naadloos in de vaart van je beweging meeliften. Ik heb het liften daarom versimpeld. En als Nina een dubbele draai maakt en eindigt met gestrekt been, laat ik Anthony een snoekduik naar de grond maken: zijn specialiteit. In mijn werk zou ik een mannelijke danser dan eerder vloeiende lange lijnen in de ruimte laten trekken. Anthony is weer verrassend zacht in zijn aanrakingen, legt met veel aandacht en toewijding zijn handen rond haar kin.

EXTRA: TUDB

Aan het tweede seizoen van The Ultimate Dance Battle (vanaf maart bij RTL) doen de choreografen Thom Stuart (ballet) en Jaakko Toivonen (ballroom/latin) mee. Dat maakt RTL binnenkort bekend. Zij gaan de strijd aan met Vincent Vianen (hiphop), Michel Froget (jazz) en Min Hee Bervoets (modern). Stuart is (met Rinus Sprong) artistiek leider van De Dutch Don't Dance Division en bekend van succesvolle massachoreografieën voor plein- en paradedansen. Jaakko Toivonen runt een klein gezelschap - Compagnie Koorts - en is gastchoreograaf bij Scapino Ballet Rotterdam. In TUDB daagt Dan Karaty vijf choreografen uit - met verschillende dansstijl - met een nog samen te stellen team van dansers via opdrachten de hoofdprijs van € 25.000 te winnen (en € 5.000 voor iedere danser).

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden