'Het zal toch wel een oprisping zijn?'

hilversum De Duitser Markus Stenz (45) werd in augustus 2010 aangesteld als chef-dirigent van het Radio Filharmonisch Orkest, vanaf seizoen 2012. En maand later haalde het regeerakkoord van VVD, CDA met gedoogsteun van de PVV feitelijk al een streep door zijn toekomstige functie.

Robert van Gijssel

Het Muziekcentrum van de Omroep (MCO), waartoe het orkest behoort, kan ter bezuiniging 'worden opgeheven', zo stond zonder nadere toelichting in het Haagse akkoord geschreven.


Stenz: 'De mededeling werd mij 's avonds laat per telefoon gedaan. Ik was net terug van een concert met mijn Gürzenich Orchester in Keulen, kind naar bed gebracht. Ik was ineens weer klaar wakker.'


Nu was Stenz - die gisteren toch maar repetities bijwoonde van het RFO - wel wat crisisgeluiden gewend: in het Verenigd Koninkrijk, waar hij chef-dirigent was bij London Sinfonietta. En in Duitsland, bij de Keulse opera en zijn Gürzenich Orchester. 'Maar daar wordt gediscussieerd, over financiële problemen en hoe die het hoofd te bieden. Geëvalueerd, gekeken hoe het beter kan. In het Nederlandse regeerakkoord staat een botte mededeling, definitief, en zonder enige stijl. Verbijsterend.'


U had niets zien aankomen?


'Uit gesprekken met het MCO, in mei dit jaar al, was mij natuurlijk gebleken dat er financieel gezien zwaar weer op komst was. Maar zoals gezegd: in de klassieke wereld is dat de laatste jaren bijna normaal, het geldgebrek is chronisch. Maar ik kon niet geloven dat Nederland het MCO wil afschaffen, een klassieke organisatie met ongekende mogelijkheden en een unieke pioniersfunctie. Als hierin de bijl wordt gezet, dan is dat een definitieve kaalslag, zo'n instituut komt nooit meer van de grond. De politiek zou dat moeten beseffen.'


U bent in Hilversum bij repetities van de Tweede symfonie van Mahler. De kritiek op het RFO luidt dat het die grote symfonieën niet zou moeten uitvoeren, want voor Mahler kunnen we terecht bij vele andere orkesten.


'Het RFO wil de relevante stukken uit het verleden blijven uitvoeren, in combinatie met de aangrijpendste stukken van de toekomst. Het mooie van het RFO is nu juist dat het thuis is in beide werelden.'


Hoe ziet u de eigen toekomst, staat u over twee jaar toch als chef voor het RFO?


'Niemand weet wat er precies gaat gebeuren. Er wordt nog gepraat, er is een lobby gaande. Bij het orkest speelt de gedachte over opheffing natuurlijk ook, het zit in de hoofden. Maar wat me ook vandaag weer opvalt, is hoe hartstochtelijk er wordt gemusiceerd. Ik kan me niet voorstellen dat de Nederlandse regering de plannen gaat uitvoeren. Het zal toch niet anders dan een misverstand blijken te zijn, een oprisping?'


Hogere cultuur is voor de elite, is tegenwoordig een populaire Nederlandse opvatting.


'Een mythe. Kijk naar Australië, waar ik vaak dirigeer. Een land zonder tweehonderd jaar klassieke cultuur, maar men gaat na het werk ook naar een Mahler-uitvoering. Iedereen die in aanraking komt met klassieke muziek, wordt er door geraakt. Ik geloof vurig in mijn kunst en haar voortbestaan.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden