'Het wordt uitknijpen'

Gemeenten gaan nog eens 80 miljoen euro extra bezuinigen op cultuur, zegt een onderzoek. Hoe groot is de angst op het Cultuurcongres van de gemeenten?

ROTTERDAM - Een woensdag gepubliceerd onderzoek van bureau Berenschot in opdracht van belangenvereniging Kunsten '92 hield de gemoederen flink bezig op het jaarlijks Gemeentelijk Cultuurcongres, donderdag in Rotterdam. Na de eerdere bezuinigingen van 170 miljoen euro sinds 2011, zou vanaf 2015 opnieuw voor 80 miljoen euro in het gemeentelijke cultuurbudget worden gesneden. Dat verwachten 65 van de 403 ondervraagde gemeenten.


Met die extra bezuiniging is de vermindering van gemeentelijke uitgaven voor cultuur bijna even groot als de korting van de rijksoverheid die voormalig staatssecretaris Halbe Zijlstra van Cultuur (nu VVD-fractieleider) in 2011 inboekte. Hij verminderde de uitgaven aan kunst en cultuur met 247 miljoen euro, een kwart van wat het Rijk eerder uitgaf.


De gemeenten bezuinigden tot nu toe 9 procent - zij geven samen veel meer uit aan cultuur dan het Rijk.


Jet de Ranitz, voorzitter belangenvereniging Kunsten '92:


'De voorspellingen die in het onderzoek worden gedaan zijn boterzacht, want vóór we verkiezingen hebben gehad en er gemeentebesturen zijn gevormd, weten we niets concreets over extra bezuinigingen. Toch weten we allemaal dat we nog niet klaar zijn met het verminderen van de cultuurbegrotingen. Zeker niet met de gemeentelijke decentralisatie van overheidstaken naar gemeenten op komst. Over de grote gemeenten maak ik me niet zo'n zorgen, die zien het belang van cultuur inmiddels wel in. Ik vrees meer voor de kleinere gemeenten. Die zullen het moeilijk krijgen de touwtjes aan elkaar te knopen. Cultuur kan dan het eerste slachtoffer zijn.'


Antoinette Laan, wethouder van Cultuur Rotterdam:


'Ik word verdrietig van dit soort cijfers, maar helaas is het geld ook in de gemeente Rotterdam op. Culturele instellingen moeten niet achterover gaan zitten en denken: wat wij doen is toch wel goed. Ze moeten tijdens de vorming van het nieuwe gemeentebestuur, na de aanstaande verkiezingen, duidelijk laten zien wat hun toegevoegde waarde is, waarom ze recht hebben op subsidie.'


Bastiaan Vinkenburg, consultant kunst en cultuur bij Berenschot en uitvoerder van het onderzoek:


'Onderzoeken zijn altijd op meerdere manieren te lezen. Het goede nieuws is dat de helft van de gemeenten geen extra bezuinigingen meer verwacht, maar dat lees je niet in de kranten.'


Jacques Costongs, wethouder van Cultuur Maastricht:


'Ik ben niet benaderd voor het onderzoek van Berenschot, maar heb op dit moment ook geen grote vrees voor bezuinigingen. Ook al zijn wij geen Culturele Hoofdstad van Europa geworden, de impuls die de race aan de cultuursector heeft gegeven, willen wij doorzetten. Daarom staat er 3 miljoen euro extra klaar voor cultuur in Maastricht. Er kunnen zich natuurlijk altijd nieuwe bezuinigingen aandienen, maar dat ligt op dit moment niet in de lijn der verwachtingen.'


Jantine Kriens, voorzitter Vereniging Nederlandse Gemeenten:


'Krijgen we 30 procent extra bezuinigingen op kunst en cultuur? Hoezo, wie zegt dat? Ik durf te beweren dat geen enkele partij, in geen enkele gemeente een bezuiniging op kunst en cultuur van eenderde van het totaal heeft staan. Ik zie het zo'n vaart niet lopen met de cultuurgelden.'


Cor Wijn, auteur van 'De culturele stad', boek met aanbevelingen voor cultuurbeleid bij gemeenten:


'Gemeenten doen hier enigszins laconiek over de uitslag van het onderzoek, maar ik zie veel grote en middelgrote gemeenten die de begroting nog verder moeten uitknijpen. Iedereen weet dat die extra bezuinigingen er gaan komen, maar met de verkiezingen op komst houdt iedereen zijn mond.


'Ook al is de decentralisatie van overheidsbeleid niet direct op kunst en cultuur gericht, het zal ook die sector hard raken. Juist daarom is het goed dat het onderzoek van Berenschot scherp wordt neergezet; veel mensen weten van niets en van de politici zullen ze het niet horen.'


Cornelis Mooij, wethouder Cultuur Haarlem:


'We zullen vanaf 2015 vier jaar lang minimaal 10 miljoen moeten bezuinigen. Hoeveel van dat geld van cultuur zal komen, weet ik nog niet. Als het aan ons ligt, blijven de grote jongens open. Maar de tijden dat we bezuinigden door er bij iedereen een beetje van af te halen, zijn voorbij.'


Mat Meijs, secretaris BNG Cultuurfonds, een stichting van de Bank Nederlandse Gemeenten die culturele initiatieven ondersteunt:


'Het zal nog moeilijker worden voor culturele instellingen om het hoofd boven water te houden. De crisis zal niet eeuwig duren, maar met name 2014 wordt nog een heel zwaar jaar. Dat merken we hier, ja. We krijgen steeds meer verzoeken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden