'Het wordt niet gefilmd ofzo, dit is het kunstwerk'

Jeanne Prisser bericht over wat zich afspeelt in de voorhoede van de beeldende kunst. Deze week: een puppy die niet wil scheidsrechteren en De Pris betoont zich een bitch die bijt.

Tomorrow is the question van Rirkrit Tiravanija.

Amsterdam, 7 juni

Het leek alweer zo ver weg, de tijd dat kunstenaars voeten masseerden en soep uitdeelden in het museum, bij wijze van kunst. Maar het was rond de eeuwwisseling, de kunstvorm heette 'relational aesthetics' en ik proef nog die neusblazende curry die ik dan, stuntelend met het opschrijfboek onder de arm geklemd, om tien uur 's ochtends in een museumzaal stond te nuttigen.

De Thaise kunstenaar Rirkrit Tiravanija was de held van die kunstvorm en nu is hij terug met een installatie met tien chromen tennistafels op het Museumplein. Mijn sportieve collega had spontaan 'een tennisarm', maar iemand moest dit toch gaan 'meemaken', dit initiatief van Holland Festival en Stedelijk Museum Amsterdam. Vooruit, ik ging. Me troostend met de gedachte dat soep eten met dit hete weer nog bezwaarlijker leek dan tafeltennissen.

Ik las van tevoren dat Tiravanija zoon van een diplomaat is. Dat lijkt van belang, want die tafeltennistafels moeten voor interactie zorgen en interactie leidt volgens sommige kunstenaars tot iets moois. Wereldvrede, bijvoorbeeld.

Nu is diplomatie aan regels gebonden, net als pingpong. Maar regels worden op het Museumplein niet gehandhaafd. Sportievelingen kunnen gratis, tegen inleveren van sleutels of identiteitsbewijs 'batjes en balletjes' bemachtigen. Daarna zoeken ze het maar uit. Negen van de tien tafels waren bezet. De titel van het kunstwerk is erop gegraveerd: Tomorrow is the question.

De jongen in de keet die het speelgerei uitdeelde, was piepjong en had een hoge aaibaarheidsfactor, deze puppy ging niet scheidsrechteren. Ik probeerde hem uit zijn keet te lokken door te verklikken dat de pingpongende Brabanders op hun tafel bier zaten te drinken. Mocht dat wel? Hij haalde zijn schouders op: 'Ik zou daar iets van moeten zeggen, maar ik moet ook hier blijven.' De titel van het kunstwerk kon hij niet uitleggen, wel probeerde hij me gerust- of teleur te stellen met: 'Het wordt niet gefilmd ofzo, dit is het kunstwerk.'

Vanaf het ezelsoor overzag ik het kunstwerk, het zat vol uitslovers en stuntelaars. De tafels bleken multifunctioneel: een jongen met een bewerkelijk kapsel gebruikte het tafeloppervlak als spiegel. Onder een andere tafel zaten twee meisjes te schuilen voor de felle zon. Het pingpongpingpong was heerlijk rustgevend.

Elke subcultuur had zijn eigen tafel, een tafel sprak Frans, een andere dronk Brabants, Amsterdamse gymnasiasten scholden onophoudelijk en van interactie tussen de subculturen was geen sprake. Mijn eigen subcultuur ontbrak, dus ik kon gerust naar huis gaan, bespaarde ik me ook mooi die tennisarm.

Rirkrit Tiravanija, Tomorrow is the question, Museumplein, Amsterdam, t/m 26/6

Lida Krul, Bubblegum, 2014.

Amsterdam, 9 juni

De dagen zijn van gewapend glas en Seroxat, mag ik Menno Wigman graag parafraseren, maar niet gistermiddag, toen ik op weg was naar de glas-tentoonstellling in Arti. Seroxat in m'n lijf: mij niet gezien. Mijn nukken: ze gingen aan diggelen. Mijn hang-ups: ik keek er dwars doorheen. Het was niets dan rode teennagels en opwaaiende Miu Miu wat daar over het zonnige Rokin stapte. Life is a bitch, jawel, maar De Pris is dat ook, eentje die bijt: Rietveld-kunstenaars: ze eet ze als ontbijt.

Deze tentoonstelling toont werk van leerlingen en docenten van de glasafdeling van die Amsterdamse kunstacademie - de sympathiek zelfrelativerende ondertitel van de tentoonstelling luidt: The Large Glass Department - en geeft een brede impressie van wat de afdeling de laatste jaren zoal voortbracht; zij is samengesteld door Lida Krul en Jens Pfeifer. Eigenlijk is glas niks, schrijven zij in de hand-out, maar dat is natuurlijk niet waar. Om te beginnen is glas een materiaal, één met een definitie in het woordenboek: 'een doorzichtige harde stof'.

'Deze tentoonstelling is een poging om [...] het gebruik van glas in de hedendaagse kunst te constateren', las ik even verderop in diezelfde folder. Ik stak mijn hoofd om de hoek van de expositiezaal en zag zeker tien (deels) glazen objecten. Poging geslaagd.

Unannealed - The Large Glass Department, Arti & Amicitiae, t/m 19/6

Waar de samenstellers een punt hebben: het efemere karakter van glas. Glas is van zichzelf weinig. Net als lucht, heeft het externe factoren nodig om zichtbaar gemaakt te worden. Licht bijvoorbeeld - zoals in Milena Naefs ijle geometrische muurpatronen. Of pigment, zoals in Maria Roosens borst-sculpturen.

Of kogelgaten, zoals in Marcelo Cidade's kogelkunst, niet in Arti, wel in Beelden aan Zee. Het beroemdste glazen kunstwerk, Duchamps The Bride Stripped Bare by Her Bachelors, was nooit zo beroemd geworden als het niet door barsten was ontsierd. Hier, echter, is glas vaak nauwelijks nog als zodanig te herkennen of het vertolkt het een bijrol.

Een mooie bijrol, dat wel. Zeer onder de indruk was ik bijvoorbeeld van een werk van Rasmus Leseberg. Dat is een naam als een IJslandse goth-rock-zanger en het werk past er bij: een kolossaal draak-vormig staketsel van hout en rietpluimen waar tussen de latten de meest schitterende glazen bloemen zijn gestoken. Een groot, vervaarlijk, en - door die bloemen - toch ook wel weer lief ding, deze sculptuur.

Groot behuisde verzamelaars, let u op?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden