Het wordt flexwerken of verzuipen

Op de arbeidsmarkt van de toekomst zal het aantal flexcontracten en zzp'ers alleen maar verder toenemen, zeggen drie experts. Gunstig voor bedrijven, maar ook werknemers kunnen daar hun voordeel mee doen.

Naam

: Kick van der Pol

Beroep

: voorzitter OVAL

Waar

: branchevereniging voor dienstverleners


op het terrein van werk, loopbaan en vitaliteit


'Nu drukken we arbeid uit in het hebben van een baan. Maar in de toekomst richten werknemers zich meer op het uitvoeren van een project of een taak. Met dat project zijn ze tijdelijk intensief bezig, soms wel zeven dagen per week, alsof ze als zzp'er tijdelijk aan een opdracht werken. Niet alleen werkgevers willen meer flexibiliteit, werknemers willen dat net zo goed. Vooral jongeren willen niet te lang op dezelfde plek zitten. Ze willen blijven leren en zich vernieuwen. En bij voorbaat niet bij één werkgever, zoals vroeger het geval was.


Omdat het voor werknemers meer gaat om de taak en minder om de baan, neemt de langdurige binding met de werkgever af. Een werknemer van de toekomst heeft meer vrijheid, kijkt rond waar hij of zij het meest kan leren of verdienen in een korter tijdsbestek. De werknemer van de toekomst is niet gebonden aan één baas. Maar met die vrijheid en intensieve tijdelijke taken, komt ook meer belasting en verantwoordelijkheid. Aan de nieuwe arbeidsverhouding kleven dus ook bezwaren. Door de belasting en tijdelijke projecten zal het aantal burn-outs bij jongeren toenemen, dat zien we nu al gebeuren.


Daarom verwachten wij dat bedrijven meer moeten doen aan de begeleiding van werknemers, zowel vast als flex. Ze moeten gezond blijven en zorgen dat ze door al die tijdelijke projecten niet te zwaar worden belast. Dat kan door een werknemer weerbaarder te maken en te leren omgaan met flexibiliteit, bijvoorbeeld in een cursus. Overigens hoeft niet alleen de werkgever verantwoordelijkheid te nemen. Het gaat erom dat werkgever en flexwerker samenwerken aan gezondheid en loopbaanontwikkeling.


De arbeidsmarkt van de toekomst kent veel meer uitdagingen dan nu. En dat betekent dat je moet zorgen dat mensen in die nieuwe ontwikkelingen kunnen blijven meegaan. Want je hebt er niets aan als je een ongezonde, ongemotiveerde en niet competente zzp'er in huis haalt.'

Naam

: Pieter Gautier

Beroep

: hoogleraar arbeidseconomie

Waar

: Vrije Universiteit van Amsterdam


'Sommige werkgevers willen flexibiliteit, terwijl andere behoefte hebben aan een arbeidsrelatie voor de langere termijn. Het ene bedrijf krimpt, terwijl het andere groeit en behoefte heeft aan meer werknemers. Ook de voorkeuren tussen werknemers verschillen sterk. Nu zitten er veel duidelijke voordelen aan het vaste contract. Zekerheid, het krijgen van een hypotheek om een huis te kopen, een vergoeding bij ontslag. In de toekomst zullen die verschillen iets minder groot moeten zijn en moet er meer maatwerk komen.


Zo kunnen de lonen van mensen met een flexibel contract omhoog. Flexibiliteit moet worden beloond. Veel jongeren hebben liever een hoger salaris dan de zekerheid van een vaste arbeidsovereenkomst. En mensen die wel behoefte hebben aan zekerheid, bijvoorbeeld ouders met jonge kinderen, zullen misschien met een iets lager loon genoegen nemen in ruil voor vastigheid. Op die manier wordt een grotere flexibele schil gestimuleerd.


Overigens kan die flexibiliteit ook op een andere manier tot stand komen. Uitzendbureaus die vaste contracten aanbieden en werknemers vervolgens bij verschillende werkgevers gaan inzetten. Zoals zelfstandig ondernemers of consultants zich nu al aan meerdere opdrachtgevers verhuren. Zo kan een uitzendbureau vastigheid en flexibiliteit tegelijk aanbieden. Het is belangrijk dat een klein land als Nederland zich aanpast aan deze ontwikkelingen. Alleen zo komen we mee in de wereldeconomie.'

Naam

: Ton Wilthagen

Beroep

: hoogleraar arbeidsmarkt

Waar

: Universiteit van Tilburg


'In de toekomst wordt de flexibele schil van arbeidskrachten nog groter. Werkgevers willen hun personeelsbestand makkelijker kunnen aanpassen aan de ontwikkelingen. Gaat het een bedrijf voor de wind? Dan moeten er misschien wat werknemers bij. Moet er worden bezuinigd? Dan moeten die flexibele krachten net zo makkelijk weer kunnen verdwijnen. Die ontwikkeling is nu al gaande. Vroeger had minstens 80 procent van de werkenden een vast contract. Dat is afgenomen tot 69 procent. De kern met vaste werknemers wordt steeds kleiner. Vooral jongeren komen in de flexibele schil terecht.


Hier kleven ook nadelen aan. In tijdelijke mensen wordt weinig geïnvesteerd. Er is amper scholingsbudget. Kans op een hypotheek heb je zonder vast contract eigenlijk niet. Dat zijn dingen die in de toekomst moeten veranderen, bijvoorbeeld door instituties en organisaties die meer op flexibele contracten gaan anticiperen. Ook flexkrachten willen zich ontwikkelen. Als ze in de toekomst een groot onderdeel vormen van een bedrijf, dan moet een werkgever ze er wel bij weten te betrekken om ze productief te houden.


Bij innovatieve bedrijven zoals chipmachinefabrikant ASML gebeurt dat al. Iedereen die er werkt, vast of flex, doet mee aan trainingen en opleidingen. In de toekomst zullen we dat bij de meeste werkgevers gaan zien.


Naast de verandering van vast naar flex, neemt ook de robotisering toe. Al ons werk is aan het digitaliseren. Machines en robots nemen mensen het werk uit handen. Bij fotografieconcern Fuji in Tilburg doen robots het werk dat voorheen drie werknemers handmatig deden. Veel administratieve banen komen onder druk te staan. Maar die automatisering betekent niet dat er alleen maar banen verdwijnen. Bedrijven keren juist ook terug naar Nederland omdat ze hier het werk met 50 mensen en talloze robots kunnen doen, in plaats van met 500 werknemers in China. De robotisering en de flexibilisering van de arbeidsmarkt hebben ook positieve kanten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden