Het wordt een cruciale maand voor het CDA

Nog anderhalve week, en dan moet het tij keren voor het CDA. Op 21 januari is het congres van de christendemocraten en komt het Strategisch Beraad van de partij met de langverwachte aanbevelingen. Die moeten de partij weer de weg naar boven laten vinden. Vandaag lekten de eerste voorstellen uit; die zullen leiden tot veel rumoer.

Demissionair CDA-minister Camiel Eurlings (Verkeer en Waterstaat) na afloop van zijn speech tijdens het CDA-congres in Arnhem waarin hij nadrukkelijk en luid fractieleider Maxime Verhagen een hart onder de riem stak. Beeld anp

Het is voor het CDA cruciaal nu uit het dal te krabbelen. De peilingen zijn zo dramatisch dat bij eventuele vervroegde verkiezingen de partij zal worden weggevaagd. In 2010 was de verkiezingsuitslag al belabberd, nu lijkt de fractie in de Tweede Kamer te zullen worden gehalveerd.

In de uitgelekte conceptstukken staan plannen die binnen de gedoogconstructie niet bepaald met gejuich zullen worden ontvangen, zo meldt het AD. De hypotheekrenteaftrek moet worden aangepast, duurzaamheid (het aloude 'rentmeesterschap' van de christendemocraten) moet weer een speerpunt worden, en er moet minder worden gehamerd op de verschillen tussen allochtonen en autochtonen.

Dat zou een voortzetting zijn van de koers die al een tijdje zichtbaar is. Het CDA keerde zich vorige maand opeens tegen de 130 kilometer per uur op een aantal snelwegen, de partij liet na in harde bewoordingen afstand te nemen van het morrelen aan de renteaftrek, en vicepremier Maxime Verhagen kondigde aan niet als lijsttrekker beschikbaar te zullen zijn bij de volgende verkiezingen. En als er één CDA'er werd vereenzelvigd met het (centrum)rechtse kabinet, dan was het Verhagen wel.

Rebellie
In het CDA is er altijd sprake geweest van verschillende richtingen, maar het was nooit een partij van openlijke rebellie. Congressen steunden keurig de door de leiding aangeraden moties, de fractiediscipline op het Binnenhof was jarenlang strikt. Met de komst van de gedoogconstructie liepen de emoties hoog op. Op een tumultueus congres in oktober 2010 stemde de CDA-leden uiteindelijk - na een gloedvolle toespraak van Verhagen - in meerderheid in met de samenwerking met de PVV.

Maar de regeringsdeelname - ook een bijna-constante in de historie van de partij - heeft de partij niet gebracht waar ze op hoopte. In de peilingen hebben de christendemocraten een historisch dieptepunt bereikt. Dan is de automatische reflex in de politiek: herbronnen, terug naar de basis, de uitgangspunten herformuleren.

Strategisch Beraad
Dat heeft het Strategisch Beraad, onder leiding van Aart-Jan de Geus, de afgelopen maanden gedaan. 22 mannen en vrouwen, onder wie oud-staatssecretaris Jack de Vries, oud-staatssecretaris en -fractievoorzitter Pieter van Geel, vooraanstaand econoom en partij-ideoloog Lans Bovenberg, oud-CDJA-voorzitter Jeroen van Velzen en de Rotterdamse oud-wethouder Leonard Geluk, hebben maandenlang vergaderd, nagedacht en geschreven. Volgende week worden de aanbevelingen officieel bekend. Die moeten van het CDA weer een partij maken met een duidelijk gezicht en herkenbare uitgangspunten.

In februari, als het kabinet moet gaan beslissen over nieuwe bezuinigingen en hervormingen, volgt de eerste test voor het vernieuwde CDA. Dan wordt duidelijk in hoeverre de nieuwe koers is te verenigen met de wensen van de VVD en de PVV.

Leider
Uitsluitsel over wie de leider wordt van het CDA, zal het congres waarschijnlijk niet bieden. Zoals Maxime Verhagen het laatst verwoordde: 'Als je bezig bent de winkel te verbouwen, begin je niet met het uithangbord.'

 De nieuwe koers is eigenlijk al een tijdje zichtbaar: tegen de 130 kilometer per uur, het vertrek van Verhagen.  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden