Het wonder van Garabandal

In het Spaanse bergdorpje San Sebastián de Garabandal geschiedt volgend jaar een wonder. Aldus Professor Frans Rutten, voormalig topambtenaar op het ministerie van Economische Zaken....

Amalia Mazon, eigenaresse van Posada Amalia in San Sebasti n de Garabandal, leunt tegen de bar van het met religieuze beelden en relikwieën versierde eetzaaltje en denkt hardop na. 'Señor Roeten', zegt u?

'Si, señor Rutten. Un profesor Holandes.'

Er gaat een lichtje branden bij de vriendelijke uitbaatster. 'Ah, el profesor Holandés. Die wilde een tijd geleden al een kamer reserveren voor volgend jaar april. John, een Hol lan der hier in het dorp, heeft de fax voor ons vertaald. Hij zei: 'Laat die professor eerst maar betalen.' Dat heeft hij er ook onder gezet. Toen hebben we de fax weer teruggestuurd.'

De datum is vastgesteld op 11 april 2002. Dan zal het Grote Wonder van Garabandal zijn beslag krijgen in het Spaanse bergdorpje in de regio Cantabrië. Althans, volgens de berekening van professor Frans Rutten. Rutten is niet zomaar iemand. Hij was van 1973 tot 1990 de hoogste ambtenaar op het ministerie van Economische Zaken. Hij werd bekend als steun en toeverlaat van oud-premier Lubbers en door zijn jaarlijkse, veelal wat sombere, maar gezaghebbende schets van de economische voorzuitzichten.

In het periodiek van het Instituut voor Ka tho lieke Informatie schreef de meestervoorspeller dat het wonder duidelijk zichtbaar zal zijn en vijftien minuten zal duren. En dat niet alleen: de waarschuwing van 'de hemelse Moeder' zal de opmaat zijn tot de 'grote kastijding' en, daarna, tot de Weder komst van Jezus Christus, nog voor het jaar 2010. 'Net als voor de zondvloed zal het overgrote deel van de mensen worden verrast door de grote kastijding. Het is van groot belang dat de kleine rest in de komende jaren wél de tekenen van de tijd weet te verstaan.'

Vandaar dat de professor zelf alvast een plaatsje probeerde te reserveren in Posada Amalia. (Rutten, wat beteuterd aan de telefoon: 'Ze wilden eerst geld zien.') Vandaar ook dat wij alvast onze intrek hebben genomen in de herberg om de stemming te peilen onder de uitverkorenen in het dorp. Als enige gasten vooralsnog, want het bedevaartseizoen is eind maart nog net niet begonnen.

Door de smalle, modderige straatjes van San Se basti n de Garabandal lopen paarden met koebellen, koeien met koebellen en schapen met koebellen. Veel meer is er buiten het seizoen niet te beleven in het bergdorpje. In San Sebasti n de Garabandal staan tachtig huizen en wonen rond de driehonderd mensen. Het uitzicht op de omliggende bergen is imposant. Aan de zuidkant van het gehucht loopt een hol, kronkelig keienweggetje omhoog tegen een berg om uit te komen bij tien, in het verder rotsachtige landschap opvallende dennenbomen. Op deze plek kwam op 18 juni 1961 plots de verbeelding aan de macht. Vier meisjes uit het dorp, Conchita Gonzalez (12), Loli Mazon (12), Jacinta Gonzalez (12) en Maria Cruz Gonzalez (11) - geen familie - waren aan het spelen op het weggetje toen er plotseling gedonder klonk en aartsengel Mi chaël verscheen, eerst aan Conchita Gon za lez, meteen daarna aan de andere meisjes. Op 2 juli volgde de eerste verschijning van de Maagd Maria, in de jaren daarna zouden er nog honderden volgen. Het nieuws verspreidde zich snel. Van heinde en verre kwamen mensen naar Garabandal om het wonder te aanschouwen. Op hoogtijdagen, als de vier meisjes in extase door de modderige straten van het dorp renden, werd Gara ban dal bezocht door duizenden gelovigen.

De verklaringen voor het gedrag van de meisjes liepen uiteen, maar de getuigenissen over kleine wondertjes stapelden zich op. Zo lukte het volwassen mannen niet de meisjes op te tillen tijdens hun extatische buien. Ama lia: 'Ze voelden ook niets. Je kon ze overal mee prikken, maar ze reageerden niet.' Dat er iets aan de hand was met Conchita, Lo li, Jacinta en Maria Cruz bewijzen de honderden foto's waarop de meisjes zijn afgebeeld, in adoratie voor O.L. Vrouw van de berg Karmel. Maar ondanks vele verklaringen van lagere geestelijken over de bovennatuurlijke gebeurtenissen in Garabandal, besloot de bisschop van Santander het wonder niet te erkennen. In 1965 stopten de verschijningen.

Maar het dorpje groeide uit tot een - niet door het Vaticaan erkend - bedevaartsoord. De meisjes zelf verlieten het dorp; Conchita, Loli en Jacinta wonen inmiddels in de Verenigde Staten, Maria Cruz - die later twijfel zaaide over haar contacten met Maria - woont elders in Spanje. In de plaats van de vele jongeren die het dorp uittrokken, kwamen nieuwe bewoners. Buitenlanders vooral; Amerikanen, Ieren, Engelsen, Zwitsers en ja, ook Nederlanders. De families van drie van de vier meisjes stapten in het hotelwezen. Zo is Amalia een zus van Loli en hadden we eerder al aangeklopt bij de Posada van Jacinta's broer Miguel. Zijn Engelse vrouw Katie deed open. Nee, Miguel was een paar dagen weg, zei ze, en nee, in de herberg konden we nog niet terecht vanwege de renovatie. Van de voorspelling van Frans Rutten was Katie nog niet op de hoogte. Maar, zei ze, op egale toon: 'De waarschuwing zal nu snel komen. En de toorn van God zal verschrikkelijk zijn. Het verderf is zo wijdverspreid en Zijn woede zo groot dat mensen, al zouden ze dat willen, Garabandal niet eens meer zullen kunnen bereiken.'

De ontvangst bij Posada Amalia, even later, is een stuk hartelijker.

Eigenlijk is de voorspelling van Frans Rutten niet van hemzelf, maar van Conchita. Con chi ta Gonzalez was de meest communicatieve van de vier Spaanse meisjes die nu vrouwen zijn. Door de gelovigen om haar heen is zij aangewezen als de grootste zienster van het stel. Zelf heeft Conchita gemeld dat zij het Grote Wonder van Garabandal acht dagen van tevoren zal aankondigen. Om dat uit haar boodschappen blijkt dat het wonder gaat plaatsvinden nog tijdens het leven van de huidige Paus, begint de Gara ban dal-beweging onrustig te worden. 'We komen steeds dichter bij de ontmaskering of openbaring van Garabandal', had Wim Lan gen veld, voorzitter van het Garabandal Cen trum Ne derland al gezegd. Langenveld wil, als de aankondiging van Conchita komt, met een veerboot naar Spanje reizen. In mei gaat hij alvast met een bus vol mensen op bedevaart naar het dorpje. Aan concrete voorspellingen over de datum van het Wonder durft hij zich niet te wagen. Al eerder, in 1995, had iemand uitgerekend dat het toen zou gebeuren. Op de bewuste dag werd Garabandal overspoeld door achtduizend, voornamelijk Ameri kaanse gelovigen, onder wie veel zieken en bejaarden. Er gebeurde niets. Langeveld: 'Maar hoe dan ook gaan we nu naar een climax toe. Dat mag ook wel; ik ben al 35 jaar bezig met Garabandal.'

Frans Rutten kent wel de exacte datum van de op handen zijnde 'wonderlijke kla roen stoot' in Garabandal, volgend jaar 11 april. Hij combineerde uitspraken van Con chita met andere gegevens. Zo kreeg hij een belangrijke telefonische tip van een hem onbekende 'bollenkweker uit de bollenstreek'. Het vaststellen van de datum was toen niet zo moeilijk meer.

In een reactie in nrc Handelsblad stelde de Nijmeegse hoogleraar kerkgeschiedenis Nis sen dat Rutten behoort tot een groep zeer behoudende katholieken die steeds meer belangstelling toont voor Maria-verschijningen, visioenen en openbaringen. 'Vooral in Amerika zijn veel conservatieve katholieken die het einde der tijden verkondigen, omdat het zedelijk verval niet erger kan worden dan het nu is', aldus Nissen. Volgens de hoogleraar is Rutten zich zelfs aan het vervreemden van andere behoudende katholieken. Nissen, in de nrc: 'Een aantal maanden geleden heeft Rutten het vertrouwen in alle Nederlandse bisschoppen opgezegd en heeft hij laten weten dat zijn beweging ondergronds verder wil. Dat gaat veel conservatieve katholieken te ver.'

'Nissen lult uit zijn nekharen', reageert Rut ten per telefoon. 'De mensen van Opus Dei, dat zijn pas conservatieve katholieken. U weet dat Opus Dei een soort mafia-organisatie is. Nou, dat soort mensen houden de erkenning van gebeurtenissen als in Garaban dal tegen.'

Hij zucht: 'Weet u wat het is? De mensen geloven niet meer in wonderen. Dat is niet terecht. Af en toe doet God wel degelijk een wonder.'

Uit het bovenste raampje van het torentje dat bovenop zijn huis staat gebouwd, komt het hoofd van de verstoord kijkende Leen de Jong ('U noemt mijn echte naam niet, hoort u dat. Want ze weten me te vinden in Nederland'). Licht mopperend doet de voormalige tandarts te Brabant even later de deur open van zijn strategisch, aan het begin van het magische keienweggetje gelegen huis. En hij begint te praten. En te oreren. En te bulderen en te donderen. Over de komst van de Kastijding, over de Derde Wereldoorlog, het Strafgericht, de Apocalyps en de Vloedgolf en de Komeet. 'Hele naties gaan verdwijnen. Dat hoeft niet per se met atoomwapens. Het kan ook bacteriologisch zijn.' Na twee uur ontvluchten we het huis.

John van der Maassen is ook heel gelovig, maar hij is een wat ander menstype. De ex-aannemer uit Brabant heeft een winkel in religieuze relikwieën. Tot voor kort deed hij dat samen met zijn broer, maar die overleed vorig jaar. Van der Maassen gelooft dat er bijzondere dingen zijn gebeurd in Garabandal, maar hij wil zich niet gek laten maken door het op handen zijnde wonder. 'Als het gebeurt, dan is het mooi en ben ik erbij. Maar ja, ik heb al zo veel profetieën gehoord dat ik er af en toe moe van word. En laten we eerlijk zijn: er zijn ook een hoop ziensters die denken aan de portemonnee. En een heleboel mensen die zeggen dat ze uitverkoren zijn.'

De deskundige betreffende de wonderbaarlijke gebeurtenissen in Garabandal zou de pastoor moeten zijn. Maar de padre wil niks zeggen, na afloop van de zondagse dienst in het goedgevulde kerkje in het dorp. Hij herhaalt slechts vijf keer: 'Cremallera.' Dat betekent: 'My lips are sealed'. Hij maakt ook het bijpassende gebaar. Dan gaat hij voor naar een kamertje en overhandigt de officiële verklaring van het bisdom over de 'verschijningen' in het dorp. Daarin wordt beschreven dat het niet vaststaat dat de gebeurtenissen van bovennatuurlijke oorsprong zijn. Het thema ligt gevoelig. De dorpsbewoners menen allemaal te weten dat de pastoor wel degelijk gelooft in het Wonder van Garabandal, maar dat hij dat niet mag zeggen.

Tegenover het kerkje heeft Lucia, een nicht van Conchita, een winkel met religieuze artikelen. Lucia woont pas een paar jaar in het dorpje. Ze probeert haar twijfel diplomatiek te verwoorden: 'De bisschop heeft gelijk als hij geen erkenning geeft voordat het aangekondigde wonder geschiedt.' En: 'In de tijd van Fatima en Lourdes waren dingen makkelijker te bewijzen. Toen waren er nog nauwelijks media.' Ze moet zelf glimlachen bij die vondst.

Bij het afscheid in de Posada zegt Amalia plotseling iets dergelijks. De zus van zienster Loli zit in haar maag met de ophanden zijnde 'openbaring' of 'ontmaskering' van Gara bandal. Ze is bang voor overspannen verwachtingen. 'Het zou me niet verbazen als de meisjes helemaal niets gaan aankondigen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden