Het Westerschelde-conflict in een notendop

Het Nederlands-Vlaamse conflict rond de verdieping van de Westerschelde en de ontpoldering van de Hedwigepolder is de afgelopen maanden veel in het nieuws geweest. Wat ging eraan vooraf?

In 2005 tekenden de Nederlandse en Vlaamse regering de Scheldeverdragen. Daarin wordt een vrije doorgang naar de Antwerpse haven geregeld door verdieping van de Westerschelde. Ook worden in het verdrag afspraken gemaakt over natuurherstel voor dit waardevolle gebied. Vanwege het zogeheten Natura 2000-programma zijn Europese richtlijnen op het gebied van natuurwaarden van toepassing.

In de verdragen is de ontpoldering van de Hedwigepolder en 't Zwin (samen 300 hectaren) expliciet vastgelegd. Omdat het onder water zetten van landbouwgrond in Zeeland op veel verzet stuit krijgt die provincie ter compensatie honderd miljoen euro voor infrastructuur.

Groeiend verzet

Aanhoudend en groeiend verzet van Zeeuwse kant leidt ertoe dat de Tweede Kamer zich niet zo maar neerlegt bij de afspraken met de Vlamingen. In december 2007 ratificeert de Kamer de Schedeverdragen maar de roep om alternatieven voor ontpoldering verstomt niet. Onderzoeken naar alternatieven (eerst door oud-Unilever-topman Floris Maljers, later door een commissie onder leiding van VVD-coryfee Ed Nijpels) wijzen steeds uit dat het onder water zetten van de Hedwigepolder de beste oplossing is.

Maar vooral het CDA blijft zich verzetten tegen ontpoldering. Na persoonlijke bemoeienis van premier Jan Peter Balkenende presenteert het kabinet een alternatief plan: natuurherstel moet worden bereikt met buitendijkse aanleg van schorren, een oud plan van Zeeuwse waterschappen. De Europese Commissie laat daarop weten niet erg onder de indruk te zijn van dit alternatieve plan. Dat geldt in nog sterkere mate voor milieu- en natuurorganisaties die bij de Raad van State beroep aantekenen tegen het uitbaggeren van de Westerschelde.

Schadeclaims

Eind juli bepaalt de Raad van State in een voorlopig vonnis dat baggerwerkzaamheden moeten worden stilgelegd omdat onduidelijk is hoeveel schade die aan de natuur aanbrengen. Daarop ontstaat een ruzie met de Vlamingen. Die zijn het getalm met de effectuering van de Scheldeverdragen beu. Vlaanderen beklemtoont dat Nederland geratificeerde verdragen moet naleven (in 2009 moest de derde verdieping van de Westerschelde zijn afgerond) en dreigt met schadeclaims en kondigt aan niet meer te willen meebetalen aan natuurcompensatie.

Ook een derde onderzoek, ditmaal door ingenieursbureau Grontmij, wijst uit dat het alternatieve kabinetsplan (schorren) voor natuurherstel ontoereikend is. Het onder water zetten van de Hedwigepolder wordt daarmee onvermijdelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden