Het werd Hollande wat al te links

Frankrijk mag dan een links kabinet hebben, het werd de eveneens linkse president Hollande toch te gortig. Hij bestelde bij zijn premier een nieuwe ploeg, dit keer zonder stoorzenders.

Peter Giesen
null Beeld AFP
Beeld AFP

De Franse president François Hollande deed gisteren iets waartegen heel zijn voorzichtige temperament zich verzet. Hij speelde alles of niets. Hollande gaf premier Valls opdracht een nieuwe regering te vormen, zonder de linkse minister van Economische Zaken Arnaud Montebourg en andere linkse opposanten van zijn economisch beleid. Ook de ministers Hamon (Onderwijs) en Filipetti (Cultuur) ruimden het veld.

De val van het eerste kabinet-Valls maakt een einde aan het turbulente ministerschap van Arnaud Montebourg, de linkse antiglobalist en euroscepticus die met zo veel verve de Franse industrie verdedigde.

Flamboyante macho

Afgelopen weekend zocht de flamboyante macho Montebourg weer eens de confrontatie. In een interview met Le Monde en op een festival voor zijn eigen aanhang eiste hij een ander economisch beleid. Frankrijk raakt steeds dieper in de put door de bezuinigingen die opgelegd worden door Europa, aldus Montebourg. Daarmee wordt de Franse kiezer rechtstreeks in de armen van het Front National gedreven.

Het waren standpunten die Montebourg al zo vaak had geventileerd. Maar deze keer daagde hij Hollande en Valls rechtstreeks uit. Die hadden juist verklaard dat ze onverkort zouden vasthouden aan de ingezette koers van bezuinigen en lasten verlichten. De hervormingen zouden zelfs worden versneld, aldus Hollande.

Volgens de krant Le Parisien heeft Valls de president voor het blok gezet: 'Het is Montebourg eruit of ik.' Daarop gaf Hollande Valls de opdracht een nieuwe ploeg te vormen, zonder dissidenten en stoorzenders. Waarschijnlijk zal het kabinet-Valls II vandaag worden gepresenteerd.

Arnaud Montebourg beriep zich onder meer op de Amerikaanse econoom Paul Krugman, die vindt dat je in tijden van crisis niet moet bezuinigen. 'Overal in de wereld herstelt de economie zich, behalve in Europa', zei Montebourg gisteren.

De Franse president gaf maandag een toespraak op het Bretonse Île de Sein over de gevechten die daar 70 jaar geleden hadden plaatsgevonden. Beeld REUTERS
De Franse president gaf maandag een toespraak op het Bretonse Île de Sein over de gevechten die daar 70 jaar geleden hadden plaatsgevonden.Beeld REUTERS

Orde op zaken

Hollande en Valls vinden echter dat de problemen van Frankrijk veel dieper zitten en niet door Europa worden veroorzaakt. De publieke sector is te groot, de concurrentiepositie van het bedrijfsleven is ernstig verzwakt door hoge belastingen en sociale premies. Pas als Frankrijk orde op zaken stelt, kan het extra speelruimte vragen aan Europa.

De breuk met Montebourg is ook een breuk met de voorzichtigheid die Hollande zo eigen is. Vorige week liet hij vanaf het eiland Réunion nog weten dat hij in de eerste twee jaar van zijn presidentschap de enig mogelijke koers had gevaren. 'Elk ander beleid zou het land hebben doen wegzinken, hetzij in de schuld, hetzij in de sociale ontbinding.' Helaas ontpopte hij zich juist door die voorzichtige middenkoers tot 'de president van niemand', zoals de Groene ex-minister Cécile Duflot stelde. Impopulair bij zowel rechts als links.

Door met Montebourg te breken heeft Hollande ondubbelzinnig een knoop doorgehakt. Daarmee neemt hij grote risico's. De socialisten hebben slechts een krappe meerderheid in de Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer. Ongeveer een kwart van de fractie bestaat uit frondeurs, rebellen die het beleid van Valls veel te rechts vinden. Ze kunnen het de premier lastig maken, al zullen ze de regering niet zo snel opblazen omdat ze weten dat ze hun zetel verliezen als er nu verkiezingen worden gehouden.

Op langere termijn kan de Parti Socialiste uit elkaar vallen. De middenkoers van Hollande laat een groot gat op links vallen, zoals het beleid van bondskanselier Schröder ooit ruimte bood voor de opmars van Die Linke.

Hervormen

Op Réunion sprak Hollande openlijk over Gerhard Schröder. Kennelijk spiegelt hij zich enigszins aan de man die Duitsland hervormde - en de verkiezingen verloor van Angela Merkel. 'Maar het was heel nipt. Het is niet waar dat je de verkiezingen per se verliest als je hervormt', zei hij tegen Le Journal de Dimanche.

Is Hollande bereid zijn overtuiging te volgen, ook al zou dat tot politieke zelfmoord leiden? In elk geval heeft hij niets te verliezen: slechts 17 procent van de Fransen heeft vertrouwen in hem. Als hij zo doormoddert, zal hij waarschijnlijk niet eens kandidaat zijn bij de presidentsverkiezingen van 2017.

Hij heeft slechts één kans: flink hervormen in de hoop dat de economie tegen 2017 aantrekt. Die kans is niet groot en Hollande heeft veel minder gezag dan Schröder destijds. Maar een andere optie is er niet. Een ruk naar links zou ongeloofwaardig zijn en Hollandes rampzalige imago als zigzaggende scooteraar alleen maar versterken.

Ooit karakteriseerde de zwierige Montebourg de onhandige Hollande als Flamby, naar het weke puddinkje in de Franse supermarkt. Een man zonder eigenschappen die nooit een keuze maakte. Maar gisteren koos Flamby. En Montebourg moest gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden