Het weer voorspellen met wolken of gras

Wat voor weer wordt het vandaag en morgen? Vergeet de krant en de smartphone. Kijk omhoog, of omlaag.

Vijf jaar geleden begon de Britse excentriek Gavin Pretor-Pinney zijn Cloud Appreciation Society, een club van wolkenliefhebbers. Omdat, zo staat in het handvest van de wolkenwachters, een leven zonder wolken armoe troef zou zijn. Inmiddels is het clubje een internationale club met eigen boeken, een lyrische website en meer dan 27 duizend leden onder wie een aantal Nederlanders.


Spielerei? Zeker. Maar wel nuttiger dan postzegels verzamelen. Wie in de vakantie van krant en app verstoken is, en toch wil weten wat het morgen voor weer wordt, heeft aan wolken uitstekende vrienden. Iedere boer weet dat, en heel wat grootvaders en vaders eigenlijk ook nog wel.


Wolken maken zichtbaar wat er in de atmosfeer gaande is. De kunst is de signalen te verstaan. En dat is tot op redelijke hoogte niet zo moeilijk. Kwestie van een paar wolkentypes onderscheiden en weten wat ze doorgaans betekenen.


Om te beginnen is er de hoge bewolking, tot zo'n 12 kilometer hoogte. Witte vegen, cirrus in vaktermen, zijn ijswolken die doorgaans een weersverandering aankondigen. Als ze overgaan in een patroon van wattige witte wolkjes, cirrocumulus, geven ze de komst van onweer aan. Gaat de cirrus over in een hoog witgrijs vlak, dan is er regen op komst.


Wat lager, tussen de 2 tot 6 kilometer hoogte, kondigen grijzere wattige wolkjes, altocumulus geheten, onweer laat op de dag aan.


Beneden de 2 kilometer is het letten op cumulus, de grote witte bloemkoolwolken met een platte onderkant, die wijzen op mooi en droog weer. Regent het daar toch uit; geen nood, dat zijn dan korte buien. Het wordt oppassen als ze zich in de loop van de dag ontwikkelen tot cumulonimbus, donderwolken in de vorm van een aambeeld met een platte bovenkant die aangeeft dat het op grote hoogte hard waait. Regen en hagel zijn op komst.


Een geheel grijze hemel, in jargon stratus genoemd, kan langdurige motregen brengen. Bij een hemel vol losse bulkende grijze wolken, stratocumulus, blijft het droog als de temperatuurverschillen tussen dag en nacht niet te groot zijn. Maar sluit ook lichte regen maar niet uit.


Andere hulpmiddelen? Kijk 's ochtends omlaag. Is het gras nat van de dauw, dan blijft het waarschijnlijk droog die dag omdat er geen wind is. Een rode avondlucht bij westenwind kondigt een hogedrukgebied aan, en doorgaans mooi weer. Bij een rode zonsopkomst is het mooie weer waarschijnlijk juist voorbij. En gebruik ook je neus: bij een naderend lagedrukgebied laten planten en bloemen meer geuren los. Regen!


Overigens is de simpelste weersvoorspelling vaak ook de beste: morgen is het net zulk weer als vandaag. Lang niet altijd waar, maar wel een prettig ontspannen vakantiegedachte. Zoals ook deze: we zien het wel.


Kennis op vakantie geeft zes zomerweken antwoord op de vraag: waar is wetenschap goed voor in vakantietijd? Volgende week: een van de wonderlijkste materialen op aarde, zand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden