Reportage

‘Het water kwam zo ontzettend snel, en toen viel ook het licht uit’

Inwoners van het overstroomde Valkenburg worden met behulp van een landbouwvoertuig geëvacueerd.
 Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Inwoners van het overstroomde Valkenburg worden met behulp van een landbouwvoertuig geëvacueerd.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Zuid-Limburg wordt al drie dagen geteisterd door extreme wateroverlast. En nergens is de schade tot nu toe zo groot als in Valkenburg. ‘Die hele autobaan van water knalt door het midden van ons stadje.’

De 80-jarige Jo Cloodt, Valkenburger in hart en nieren, staat hoofdschuddend te kijken naar de straat die enkele meters verderop zomaar verandert in een kolkende rivier. Een boerentrekker komt aanrijden en baant zich een weg door de woeste waterstroom. In de aanhangwagen staan dertig hotelgasten dicht op elkaar, met kleurige jacks en paraplu’s tegen de regen. Ze worden geëvacueerd uit hun hotels. Het is een surrealistisch beeld in het Limburgse toeristenstadje aan de Geul, dat is veranderd in rampgebied.

‘Dat ik dit nog moet meemaken op mijn ouwe dag’, zegt Cloodt, terwijl hij vlug een foto maakt van het tafereel. ‘Het is niet te filmen wat hier gebeurt. We hebben wel vaker problemen gehad met de Geul. Maar dit? Dit heb ik nog nooit meegemaakt.’

Door hevige regenval is de Geul uit haar oevers getreden, en niet zo’n beetje ook. Het hele centrum staat vol water. Sterker nog: het spoelt met een krachtige stroom door de straten, allerlei dingen meesleurend. Restaurants, cafés, hotels, winkels huizen, zorginstellingen – bijna overal is het water binnengedrongen.

‘Die hele autobaan van water knalt door het midden van ons stadje’, verzucht SP-burgemeester Daan Prevoo later in het stadhuis. ‘Wij zijn vandaag het centrum van de ramp.’

‘Eerst corona, nu dit’

Veel plaatsen kampen met de extreme wateroverlast die Zuid-Limburg al drie dagen teistert. Maar nergens is de schade tot nu toe zo groot als in Valkenburg. Er zijn gelukkig nog geen fysieke slachtoffers gevallen, zoals in Duitsland en België. ‘Maar de mentale en materiële impact is enorm’, aldus Prevoo. ‘Deze stad leeft van het toerisme. Corona was al een spelbreker, de horeca begon net een beetje op te krabbelen en dan gebeurt dit.’

Het centrum van Valkenburg is door de overstroming van de Geul veranderd in een kolkende watermassa. Een lid van de reddingsbrigade speurt de huizen af om te kijken of er nog mensen zitten.
 Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Het centrum van Valkenburg is door de overstroming van de Geul veranderd in een kolkende watermassa. Een lid van de reddingsbrigade speurt de huizen af om te kijken of er nog mensen zitten.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De hulpdiensten hebben hun handen vol aan het evacueren van mensen en huisdieren uit ondergelopen huizen, hotels en zorginstellingen. Tientallen evacués worden door shovels van de eerste etage gehaald. Anderen moeten wadend door het water naar een wachtend legervoertuig. Ze zijn ondergebracht in hotels of bij familieleden.

‘Het water kwam ontzettend snel, en toen viel ook nog het licht uit. Dat was best angstig’, vertelt de 89-jarige Lieske Eggen in een opvanghotel. Samen met haar 91-jarige man is ze door het leger ontzet uit een aanleunwoning bij het bejaardenhuis. ‘Het water stond tot aan de knieën. Vier militairen hebben ons opgetild in de truck.’

De krachtige waterstroom die al bijna 24 uur aanhoudt, heeft de bruggen over de Geul mogelijk instabiel gemaakt. Volgens burgemeester Prevoo is één brug zelfs ‘weggeslagen’. Daarom heeft hij het leger gevraagd om een noodbrug aan te leggen. Die is hard nodig, want de woeste waterstroom heeft het rampgebied in het stadje feitelijk opgedeeld in twee gebieden. Voor de hulpdiensten die vanuit het stadhuis worden aangestuurd, is de ‘andere kant’ moeilijk bereikbaar.

Aan het begin van de middag zitten de bewoners van zevenhonderd huizen in het centrum nog te wachten op evacuatie. ‘Mensen zitten vast op de eerste etage, vaak zonder voedsel’, aldus Prevoo. ‘Want dat ligt in de koelkast op de begane grond, die in het water staat en waarvan de stroom is uitgevallen.’

De burgemeester roept de mensen echter op niet zelf door het water te gaan lopen. ‘De stroming is echt sterk, putdeksels staan open, je kunt zo meegezogen worden’, aldus Prevoo. ‘Blijf zitten, we komen je ophalen.’ Ook Limburgse boeren hebben hulp aangeboden met hun trekkers.

Het laagste punt

‘De Geul is de snelst stromende rivier van Nederland’, beweert een gepensioneerde docent voor kasteel Den Halder, dat in het centrum van Valkenburg direct aan de Geul ligt. Stoelen en tafels uit laaggelegen tuinen dobberen rond in het water. ‘Ik woon gelukkig 60 meter hoger. Mensen in het centrum zijn de pineut. Dat is het laagste punt. Het water moet ergens naartoe.’

In een andere straat staan personenwagens tot het dak onder water. Op meerdere plekken klinkt het autoalarm. Een eigenaar van een Aziatisch restaurant waadt met zijn vrouw door een ondergelopen straat. ‘Mijn zaak ligt aan de andere kant van de Geul’, zegt hij. ‘Ik ga eens kijken hoe het erbij staat; ik vrees het ergste.’

De 26-jarige Maudy uit Heerhugowaard is met een ladder uit een klein hotel in het centrum gehaald. Haar vriend en de hoteleigenaar hebben haar daarna naar het droge deel van de straat gedragen. Ze hadden een week vakantie in Valkenburg aan de Geul geboekt. ‘Dit was de eerste nacht’, vertelt ze. ‘Het was een korte, onrustige nacht. Buiten ging non-stop een alarm af. De stroom was uitgevallen, dus we sliepen voor de zekerheid al met de deur open.’

Ook Margreet van Westrop (53) uit Zaanstreek is uit haar hotel geëvacueerd. ‘Mijn man is net even gaan kijken of onze auto er nog staat’, zegt ze in het vervangende, hogergelegen hotel. ‘Hij zag alleen de antenne boven het water uitsteken.’

Hospice ontruimd

Schrijnender zijn de verhalen over de eerste ontruiming van een hospice en verzorgingshuis langs de kolkende Geul. Bewoners van een ander verpleeghuis moeten langer wachten op hun evacuatie – de waterstroom was al te gevaarlijk is en zwaarder materieel moet worden aangerukt. Of over oudere mensen en gezinnen met jonge kinderen die op de eerste verdieping van hun huis zitten te wachten op de hulpdiensten, ingesloten door het water.

Donderdagmiddag bezoekt staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur) het zwaar getroffen Valkenburg. Burgemeester Prevoo zegt te hopen dat het rijk zijn stad ruimhartig te hulp schiet. Hij wil dat de wet Tegemoetkoming schade bij rampen in werking wordt gesteld. ‘Premier Rutte heeft beloofd alles te doen wat nodig is om Zuid-Limburg te helpen’, aldus de SP-burgemeester. ‘Daar ga ik hem aan houden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden