Het was Zijne Majesteits wens dit toneelstuk te bezitten

De Oostenrijkse keizer Frans I brengt een toneelschrijver in het nauw.

Wenen, 5 maart 1828
Gistermiddag ben ik ontboden bij het hoofd van de politie. Om twee uur ging ik er heen. Ik had al eerder gehoord dat de keizer zeer te spreken was over Ein treuer Diener seines Herrn (historisch drama van Grillparzer over een autocratische vorst en diens loyale dienaar, red.), en ik begon me alvast te verheugen op een beloning. Al vaak genoeg echter had ik de hel bezocht - waar vele paden heen leiden en zo weinige uit terugkeren - om niet ook door akelige voorgevoelens te worden bekropen.

Ik ging naar binnen. Zijne Majesteit, kreeg ik te horen, had opdracht gegeven mij mede te delen dat hij met groot welgevallen had kennisgenomen van mijn stuk. Nu was er in dezen nog eens wens. - Welke? - Het alleenrecht te bezitten op het stuk.

Ik was als door de bliksem getroffen. Mocht ik me zorgen maken over opvoeringen buiten Wenen en over de inkomsten die ik daarvan verwachtte - Zijne Majesteit was bereid alle schade te vergoeden.

Het handschrift zou in zijn privébibliotheek komen, zonder kopieën, het zou buiten Wenen niet gespeeld worden en evenmin in druk verschijnen. Het zou in Wenen met steeds ruimere tussenpauzes worden gespeeld en ten slotte van het toneel verdwijnen.

Om censuur ging het niet, dan had immers een eenvoudig verbod volstaan. Het was eenvoudigweg Zijne Majesteits wens dit stuk, dat hem zo buitengewoon beviel, te bezitten. Een ingeving leidde me naar het juiste antwoord: dat niet het of hier de kwestie was, maar het hoe.

Franz Grillparzer (1791-1872), Oostenrijkse toneelschrijver, had veel te stellen met de keizerlijke censuur en publiceerde uiteindelijk niet meer. Fragment uit zijn Briefe und Tagebücher.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden