Het was weer Trump tegen de gevestigde orde

Het zou, zonder de kwestie van het kruisgraaien, helemaal geen slecht debat zijn geweest voor de Republikeinen.

Poppetjes van de presidentskandidaten in Choppers Sports Grill in Denver, waar het debat gevolgd werd.Beeld afp

De toon was vijandig (Donald Trump en Hillary Clinton gaven elkaar geen hand voor het debat), de beschuldigingen waren extreem, er werd gelogen en gedraaid - precies zoals dat hoort, dit jaar. Zo heeft Donald Trump de Republikeinse nominatie in de wacht gesleept, en zo werd zijn nominatie gevierd, tijdens de conventie in juli. De haat jegens de Democraten in het algemeen en Hillary Clinton in het bijzonder is de culminatie van jaren polarisatie, waaraan alle Republikeinen hebben meegedaan.

Dat Donald Trump stelde dat Clinton in de gevangenis wordt gegooid als hij president wordt was een dreigement dat nog nooit is geuit in de Amerikaanse verkiezingen. Maar het was niet alleen Trump die hier sprak. Het was de echo van Cleveland, waar duizenden afgevaardigden massaal iets vergelijkbaars scandeerden. Trump had gewoon de goede toon te pakken.

Inhoud

Na het eerste kwartier was het zelfs een inhoudelijk debat te noemen, in de Republikeinse zin van het woord. Trump haalde uit naar Obamacare, naar de e-mails van Clinton, en naar haar toespraken voor Wall Street; het ging over de gevallen diplomatieke post van Benghazi, over Clintons staat van dienst en oordeelsvermogen, het ging over energie en handelsverdragen, over Islamitische staat en Syrië, over vluchtelingen en veiligheid. Trump had zich voorbereid, was agressief maar beheerst, zonder armgebaren en hysterische stem, en Clinton kon zijn slagen niet altijd ontwijken. Het was een vertoning waarmee de Republikeinen best tevreden konden zijn, zeker na het rampzalige eerste debat.

Naast Clinton viel hij ook voortdurend de twee debatleiders aan, die meer dan anders het debat daadwerkelijk modereerden. 'Eerlijk hoor, drie tegen één', beklaagde Trump zich al vroeg over de arbitrage, waardoor hij zich weer in de underdogpositie manoeuvreerde die hem al een jaar succes brengt. Het was weer Trump tegen de gevestigde orde, en aan het af en toe lachende publiek te horen was dat precies wat dat wilde zien.

Trump met debatleiders Anderson Cooper (CNN) en Martha Raddatz (ABC).Beeld afp

Alleen: toen was er nog de kwestie van het kruisgraaien.

Met zijn debat leek Trump de meeste van zijn kiezers aan boord te hebben gehouden van het schip dat dit weekend slagzij begon te maken. Maar kiezers winnen is bijna onmogelijk geworden. Onder hoger opgeleide, vrouwelijke, jongere en onafhankelijke kiezers was hij al niet bijzonder populair, en dat is er met zijn seksistische uitlatingen, vrijdag geopenbaard door The Washington Post, niet beter op geworden.

Debatleider Anderson Cooper van CNN zei dat die uitspraken ('Ik grijp vrouwen bij de poes') neerkwamen op aanranding, en vroeg of ze op waarheid berustten. Trump probeerde de vraag eerst te ontwijken door het over Islamitische Staat te gaan hebben, maar Cooper hield aan. Toen Trump geen kant meer op kon zei hij haastig 'Nee, dat heb ik niet gedaan', en zei hij dat hij Amerika weer veilig ging maken.

Bill Clinton

Met een enorme jij-bak probeerde hij de aandacht naar Clinton te verleggen. Trump had voor het debat een persconferentie georganiseerd met vrouwen die Bill Clinton in de jaren tachtig en negentig van seksuele intimidatie hebben beschuldigd - en Trump gebruikte die vrouwen in het debat. Volgens hem is niet alleen Bill, maar ook Hillary Clinton schuldig aan vrouwonvriendelijk gedrag, omdat zij de vrouwen met karaktermoord onschadelijk wilde maken. 'Ze moest zich schamen', zei Trump tot drie keer toe, sniffend en snuivend vanwege een hardnekkige verkoudheid.

Maar Clinton ontweek de insinuaties. 'Als zij zich verlagen, gaan wij naar een hoger niveau', citeerde ze Michelle Obama. Ze noemde de beschuldigingen (die in elk geval voor een deel op waarheid berusten, bleek afgelopen week onder meer uit een verhaal in The New York Times) onwaar en kon daarmee wegkomen - als slachtoffer van overspel heeft ze meer krediet dan de aanstichters ervan.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Dochter Chelsea en Bill Clinton tijdens het debat in St. Louis.Beeld reuters

Clinton kwam passiever en minder scherp over dan twee weken geleden, maar had daar genoeg aan. Haar centrale boodschap dat Trump een narcist is die niet geschikt is voor het presidentschap is voor altijd bevestigd door de onthullingen van vrijdag. Toen Trump zijn schunnige opmerkingen probeerde te bagatelliseren door te zeggen dat dat kleedkamertaal was van elf jaar geleden, en suggereerde dat dat niet de echte Trump was, had Clinton haar tekst klaar.

'Dit is wél wie Donald Trump is. Want het zijn niet alleen vrouwen, en het is niet alleen deze video die vragen opwerpt over zijn geschiktheid als president, want hij heeft het ook gemunt op immigranten, Afrikaans-Amerikanen, Latino's, gehandicapten, krijgsgevangenen, moslims en zo veel anderen.' En dat was wat bleef hangen.

Er waren nog wat dingen: zo bevestigde Trump dat hij dankzij een verlies van bijna een miljard dollar jarenlang geen inkomstenbelasting heeft betaald, en viel hij zijn vicepresidentskandidaat Mike Pence af door te zeggen dat hij helemaal niet wil ingrijpen in Syrië, en vindt dat Poetin en Assad daar best goed bezig zijn. 'Ik heb niet met hem gesproken en ik ben het niet met hem eens', zei Trump.

Zo had Trump het debat gezien de lage verwachtingen misschien wel gewonnen, maar hadden de Republikeinen verloren. Partijleider Paul Ryan gaf maandagochtend senatoren en afgevaardigden vrij baan om zich te distantiëren van Trump, zodat zij niet door hem worden besmet. Trump, de grote narcist, is op zichzelf aangewezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden