Het was niet Bernhards schuld: Trix wilde zelf weg bij Boeke

Niet haar vader prins Bernhard, maar prinses Beatrix zelf besloot in 1951 niet langer op de alternatieve school De Werkplaats in Bilthoven te blijven. Die conclusie trekt historica Daniela Hooghiemstra, die vrijdag is gepromoveerd op de biografie van wereldverbeteraar Kees Boeke (1884-1966).

AMSTERDAM - Hooghiemstra vond in het familiearchief van Boeke brieven van Juliana aan Kees Boeke, waarin zij uitlegt waarom ze haar dochters van zijn school haalde. Historicus Cees Fasseur schreef in Juliana & Bernhard, Verhaal van een huwelijk 1936-1956 dat Bernhard zijn vrouw min of meer dwong de kinderen van De Werkplaats te halen. Volgens Hooghiemstra blijkt dit niet uit de brieven. 'Het zijn niet de brieven van een zielig vrouwtje dat zich door anderen laat vertellen hoe de wereld in elkaar zit. Het zijn zeer zelfbewuste brieven.'


Juliana sympathiseerde met de filosofie van Boeke, die een gemeenschap wilde oprichten waar afkomst, religie en politieke richting er niet toe doen, autoriteit afwezig is en de leerlingen evenveel te vertellen hebben als de leraren. Juliana heeft zich volgens Hooghiemstra onvoldoende gerealiseerd wat opname van haar dochters in deze 'kindergemeenschap' zou betekenen.


Het besluit om de kinderen te plaatsen op de Boekeschool viel kort na de bevrijding, toen heel Nederland vervuld was van de hoop op 'vernieuwing'.


Uit de correspondentie van Juliana met Boeke blijkt dat Beatrix zelf naar een andere school wilde. Ze vond, volgens haar moeder, dat op De Werkplaats 'bovenmenselijke energie' vereist was om iets te leren. Ze was er niet gelukkig, aldus Juliana, die Boeke schreef: 'Wij hebben moeten constateren dat Trix' persoonlijkheid in een knoop zat, die wel precies het tegendeel was van de harmonische ontwikkeling die u nastreeft.' Wel bleef ze dankbaar voor 'al wat de kinderen genoten hebben, hoe vrij ze zich hebben leren bewegen, de waardevolle omgang met velen'.


Volgens Hooghiemstra was Beatrix zich als kind al zeer bewust van haar status en functie. Ze belichaamde als troonopvolgster een hiërarchisch systeem dat Boeke wilde afschaffen. Pogingen om op De Werkplaats van Beatrix een gewoon kind te maken, mislukten. Hooghiemstra: 'Beatrix was geen gewoon kind, ze voelde zichzelf ook niet zo. Ze werd koppig en trots gevonden. Juliana was het in theorie eens met Boeke, maar Beatrix was degene die de botsing tussen oude hofcultuur en moderne wereld in de praktijk moest opvangen.'


boeken


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden