'Het was gelijk: ik doe mee!'

Iets anders dan een receptie met schouderklop was het idee. Nico Dinkgreve, toneelmeester van Carré, viert zijn 40-jarig jubileum met een cd en een gala-avond voor Kinderen Kankervrij....

De woorden waren hem zomaar te binnen geschoten, op de scooter, ’s avonds na de voorstelling onderweg naar huis.

Als je daar mag staan / een groot deel van je leven / ze komen en ze gaan / soms zijn ze er maar even / de sterren in het licht / jij in de coulissen / je ogen zijn gericht / het leven, dat is kiezen

‘Ineens was er dat besef: het is toch een hele eer, 40 jaar Carré.’ Maandagavond staat de man die al die jaren het doek voor anderen optrok zelf in de schijnwerpers, met bovenstaande tekst, op muziek van componist/toetsenist Jina Sumedi. Vocale bijstand: Simone Kleinsma en Maike Boerdam. Daarna een duet met Ruth Jacott. ‘Ik knijp mezelf nog wel eens in de arm. Droom ik niet? Zingen is mijn leven.’

Geen misverstand: jubilerend toneelmeester Nico Dinkgreve (59) ziet voor zichzelf niet plotsklaps een carrière als vocalist weggelegd. Hij staat er voor het goede doel, de stichting Kika, Kinderen Kankervrij, die fondsen werft voor onderzoek naar therapieën tegen kinderkanker. Achter zijn initiatief heeft zich een pelotonnetje belangeloos meewerkende artiesten geschaard, onder wie Danny de Munk, Hans Klok, Tineke Schouten, Acda & De Munnik en De Drie Baritons. Op het gala Carrésterren zingen voor Kika, wordt een gelijknamige cd gepresenteerd.

Dat een dienstverband van 40 jaar maar eens niet moest uitmonden in een receptie met toespraak en schouderklop was een gedachte die twee jaar geleden al postvatte. Dinkgreve treedt in zijn vrije tijd als clown Coco Christal geregeld op voor zieke en verstandelijk gehandicapte kinderen. Daar iets voor doen, dat is zinvoller dan een pluim van de baas.

‘Ik speelde onlangs nog voor een jongetje van 10. Hij had botkanker. Er was een feest voor hem georganiseerd, compleet met limousine, alles erop en eraan. Hij was al kaal, en broodmager. Ik heb hem aan het lachen gekregen. Zijn moeder hield een weblog bij. Na drie weken stond er één woordje: stilte. Dat was een bevestiging. Ik had het juiste doel gekozen.’

De decennia in de nabijheid van artiesten betaalden zich uit. Hij benaderde Youp van ’t Hek voor de cd. ‘Die zei meteen ja.’ Hij vroeg Danny de Munk. ‘Het was gelijk: ik doe mee!’ André van Duin: ‘Túúrlijk.’ Bert Visscher. ‘Die mopperde: waarom ben ik niet gevraagd? Drie dagen later stond ’ie in de studio met zijn orgeltje.’

Voor het gala volgde een nieuwe vragenronde. Ruth Jacott. ‘Ze zei: ik kom alleen als ik met jou mag zingen. We kennen elkaar al sinds Cats, in 1987. Ik hees haar omhoog, naar de kattenhemel.’ Peter Beense en Koos Alberts zijn er ook, die kan hij tot zijn vriendenkring rekenen. Hij sprak een cellist aan: waar vind ik muzikanten? Niet lang daarna kreeg hij bericht dat het musicalorkest van Maurice Luttikhuis komt, 38 man in de orkestbak. ‘Belangeloos, hè. Allemaal belangeloos.’

Hij was 16 toen hij als leerling-timmerman in Carré begon, bij de Snip & Snap Revue. Euforisch was hij naar huis gefietst om het zijn ouders te vertellen: aangenomen in Carré, het mooiste theater van Nederland. Vier jaar, van 1975 tot 1979, is hij er weg geweest, om sportinstructeur te worden. Het theater heeft hem nooit losgelaten. ‘Maar dat timmeren heb ik nooit zo zien zitten. Ik wilde liever in de buurt van de artiesten zijn. De groten der aarde heb ik voorbij zien komen: Marlene Dietrich, Bette Midler, Tom Jones, Toon Hermans. Ik hield helemaal niet van klassiek ballet. Totdat ik Rudolf Nureyev zag dansen, op twee meter afstand. Jemig, dacht ik. Dit is het dus.’

Nog steeds is er kippenvel als overdonderend applaus door de zaal spoelt. ‘Natuurlijk, de artiesten op het podium doen het, maar wij, achter de schermen, doen net zo goed mee: de technici, de rekwisiteur, degene die de balletvloer poetst. Ik zeg altijd maar: als ik het doek niet opendoe, gebeurt er niks. Dat applaus is ook voor ons.’

Zijn dagindeling, ruwweg: ’s morgens trailers lossen, geluid en licht ‘inhangen’, decors plaatsen, en ’s avonds de regie in de aanloop naar de show. Hij bedient de bel die het publiek maant de zaal in te gaan, hij klopt op de deur van de kleedkamers. ‘Dames en heren, vijf minuten voor aanvang.’ Iedereen op scherp, weet hij dan.

Het vak is veranderd, zeker de afgelopen vijf jaar. Decorstukken wisselen voortaan computergestuurd van hun plek. Voor die tijd moest de toneelmeester eigenhandig de trekkenwand bedienen. Carré had 62 touwen. Bij de revues van André van Duin stonden ze vaak met zijn drieën te sjorren.

Merkjes op het touw gaven aan tot hoever je kon gaan. Een ‘boenk’ bij het neerkomen kostte je na de voorstelling een biertje in de kantine.

Zijn aanwezigheid in al die jaren heeft vertrouwen gewekt, vermoedt hij. ‘Ik hoor het wel eens van collega’s. Dan komen de artiesten binnen en vaak is dan de eerste vraag: hé, is Nico er niet? Mijn instelling is: open staan. Meevoelen. Ga er maar aan staan: elke avond 1.600 toeschouwers aan het lachen krijgen. Dan mag je best eens prikkelbaar zijn. Het gaat toch om heel gewone dingen. Mag het wat warmer op toneel? Kan de kleedkamer een half uur eerder open? Nico, de douche is te koud.’ Soms gaat de relatie verder dan de muren van Carré. Hij komt als Sinterklaas bij Danny de Munk thuis, hij was clown op een feest bij Henk Poort.

Hij doet het graag, zelf optreden. ‘Als ik m’n schmink op heb en mijn rooie neus, ben ik een vrolijker mens. Emotioneler. Zo’n zaaltje vol lachende kinderen, daar kan ik echt door gaan janken.’

Wat hebben de toneelmeester, Coco Christal en de initiatiefnemer van Carrésterren zingen voor Kika gemeen? ‘Het anderen naar de zin te maken, denk ik. Dat zit erg in me. Maar daardoor vergeet je jezelf wel eens. Ik woon alleen, en als je uit die drukte komt, dan val je in een stilte. Dat zijn mijn rottigste momenten. Dan ben ik degene die een clown nodig heeft.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden