Brieven

Het was de zomer van Jeroen Bosch

De ingezonden brieven van maandag 31 oktober.

Een bezoeker bekijkt 'De Hooiwagen' tijdens de persvoorbezichtiging van de Jheronimus Bosch-tentoonstelling. Beeld anp

Brief van de dag: De zomer van Jeroen Bosch

Afgelopen weekend is de wintertijd in gegaan en de zomer is echt voorbij. Maar wat was het nu? Een zomer van de angst, een sportzomer of - en dat zou mijn idee zijn - de zomer van Jeroen Bosch? De expositie Visioenen van een genie trok meer dan 300.000 bezoekers in het Noordbrabants museum en meer dan 600.000 in het Prado in Madrid.

Het voorafgaande onderzoek leverde een toeschrijving op met een nieuw zelfportret van de schilder, wonderlijk en raadselachtig als altijd. Hij beeldt zich hier af als een man die uit een ton kijkt. Wat zou het kunnen betekenen? Ik denk dat Bosch zich hier met zijn speelse geest een taalgrap veroorlooft die alleen voor Nederlandstaligen te begrijpen valt. Pour s'étonner on doit s'étonner. Om zich te verbazen moet men uit een ton kijken.

Wim Braakman, Groningen, afdeling Bijzondere Collecties Rijksuniversiteit Groningen

Oekraïneverdrag

Wat let Rutte toch om het volgende te zeggen:

'Ik heb een boodschap voor de leden van de Tweede Kamer en voor alle Nederlanders. Ik moet u zeggen dat ik met de kennis van nu moet bekennen dat ik heb geblunderd, te laconiek en te slordig ben geweest in de campagne voor het Oekraïnereferendum. Ik had veel eerder en veel duidelijker het belang van het Oekraïneverdrag moeten uitdragen. Door mijn falen zitten we nu ernstig in de problemen. Daarom twee zaken. Ten eerste: ik bied u excuses voor mijn fouten aan. Ik heb gefaald en dat spijt mij zeer. Ten tweede: keurt u alstublieft mijn aanvullende drie punten voor het verdrag goed. Dat kan alles op het laatste moment toch nog gered worden.'

Jan Tolsma, Leiden

Vervelende klier

Beste Ismail Ilgün, jij zegt dat mensen jou haten vanwege je Turkse afkomst. Maar er bestaat nogal een verschil tussen 'haten' en 'een hekel hebben aan'. En volgens mij hadden veel mensen niet zozeer een hekel aan je omdat je Turks bent, maar gewoon omdat je een ongelofelijk vervelende klier was die constant zat te zieken.

Ruud Bläcker, Nijmegen

Liever geen staatshoofd

Mieke Koenen vindt €2,40 niet te veel voor een koning, omdat een president waarschijnlijk ook te veel kost. (O&D, 29 oktober). Maar waarom zouden we een koning moeten inruilen voor een president? Lijd wat minder aan een tunnelvisie zou ik zo zeggen. We hebben helemaal geen staatshoofd nodig. Kabinet en parlement kunnen het prima alleen af.

In de eeuwwisseling van de 17de naar de 18de eeuw hebben we hier al twee keer ervaring mee opgedaan. Nu is de tijd er veel meer rijp voor en de kosten verdwijnen dan helemaal, ook die €2,40 per persoon, baby's en andere onvermogenden meegerekend.

Leve het eerste moderne land in de wereld met een machtig parlementair stelsel, zonder staatshoofd.

Willem Kuiper, Assen

Zoete wraak

Weet u het nog? De zoete wraak van Juliana? In 1987 is het paar geïnterviewd door Maartje van Weegen. Terug te zien op YouTube in 3 delen. Op 6.06 in deel 2 reikt Juliana over het tafeltje dat tussen hen in staat (hoe symbolisch!), en zegt: 'Vertel eens even waarom jij het idiote idee hebt gehad om met mij te trouwen?' Bernhard lacht schaapachtig, duidelijk in verlegenheid gebracht en zegt: 'Oh, vond jij dat zo idioot? Daar zullen wij het nu niet over hebben...' En gaat dan weer door over zichzelf.

Ik heb daar destijds van genoten.

Lydia Herremans, Eindhoven

Liefde

Het huwelijk van Juliana en Bernard was geen verstandshuwelijk.
Juliana hield wel degelijk van die man.

Teeja Kanters, Nijmegen

Grunbergs hoogmoed

In zijn Volkskrant-column van woensdag 26 oktober stelt Arnon Grunberg dat de gedachte aan een maakbare dood getuigt van gevaarlijke hoogmoed. En wie de dood als een pijnstiller beschouwt, is volgens hem gemakzuchtig. We mogen het noodlot nu eenmaal niet ontkennen.

Zou hij het menen? Wie deed Hugo Claus tekort toen hij in 2008 besloot te sterven omdat hij, geplaagd door Alzheimer, niet meer kon schrijven? Was dat een daad van hoogmoed? Kun je Claus alsnog gemakzucht verwijten?

Ik vermoed dat Arnon Grunberg bedoelt te zeggen dat de mensheid iets verliest als we onszelf kunnen klonen, net als die hond. Genetische manipulatie van graan is misschien tot daar aan toe, maar gekker moet het niet worden. Net zo gevaarlijk vindt Grunberg de maakbare dood.

Hoogmoed? Grunberg lijkt me hier de lichtzinnige romanticus die van het noodlot houdt omdat het zijn leven kleur geeft, en zijn schrijven - zijn bestaan - op gang houdt. Zijn opmerkingen zijn een gemakzuchtig verwijt jegens degenen die zich die luxe niet kunnen veroorloven.

Henk Blanken, oud-redacteur de Volkskrant, schrijver

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden