Analyse Verruwing Tweede Kamer

Het wachten is nu op een vechtpartij in de Tweede Kamer

Beschuldigingen, beledigingen en bedreigingen: de confrontaties tussen Denk en de PVV lopen hoog op in de Tweede Kamer. Hoever kan de verruwing gaan? ‘Het voelde fysiek ongemakkelijk.’

Machiel de Graaf (links) en Selçuk Öztürk Beeld ANP

‘Zwijg daar eeuwig over! Want ik zal je najagen. Dan ben je van mij! Afgelopen, klaar! En nou in de hoek.’

PVV-Kamerlid Machiel de Graaf loopt woedend achter het spreekgestoelte vandaan. Hij is naar eigen zeggen net ‘voor de tiende keer zo ongeveer’ onterecht in verband gebracht met fraude door Denk-rivaal Selçuk Öztürk. ‘Ga lekker naar huis’, roept Öztürk de wegbenende PVV’er na. De Graaff draait zich abrupt om. Kin omhoog, borst vooruit. 

Wat gebeurt hier, vraagt de rest van de Kamer zich af. ‘Het overvalt je’, zegt D66’er Rens Raemakers, de benjamin van de Tweede Kamer, terugblikkend op het debat over bijstandsfraude. ‘Dit had ik zo nog nooit meegemaakt. Ik schrok er heel erg van. Erg onprettig. Het kon echt niet, van beide kanten. Öztürk komt met persoonlijke beschuldigingen zonder bewijzen en De Graaf zegt dan: ik ga je najagen. Een akelige tekst.’

Ook Kamervoorzitter Khadija Arib weet zich tijdens het debat even geen raad. ‘Wat moet je eigenlijk met zo’n situatie?’, vraagt ze zich hardop af. Na afloop verontschuldigt de voorzitter zich bij de kijkers van het ‘niet echt verheffende debat’. ‘Ik heb er een naar gevoel aan overgehouden’, laat Arib een dag later weten. ‘De betreffende Kamerleden zijn zelf medeverantwoordelijk voor de sfeer en het aanzien van de Kamer.’

Had de Kamervoorzitter niet harder moeten ingrijpen? Raemakers heeft er begrip voor dat Arib door de uitbarsting overvallen werd. ‘Het is lastig, maar de volgende keer moeten er gewoon sancties komen.’ Welke sancties weet de D66’er niet precies. ‘Dat is ook niet aan mij.’

Martelaar

Veel machtsmiddelen heeft de Kamervoorzitter niet, meent Henk te Velde, hoogleraar vaderlandse geschiedenis aan de Universiteit Leiden. ‘Een voorzitter kan iemand vragen zijn woorden terug te nemen en zelfs in het uiterste geval een Kamerlid uitsluiten van de vergadering. Maar dan maak je van zo iemand een soort martelaar. Heel ingewikkeld. Ik snap wel dat Arib zich even afvraagt wat ze moet. Als voorzitter ben je niks meer dan de Kamer zelf.’

Het parlement is de afgelopen jaren meer een volksvertegenwoordiging geworden en minder een bestuurlijk ‘instituut met hoofdletter I’, constateert Te Velde. ‘Het is nu dé plek om de relatie met de eigen achterban te onderhouden. Er staat een premie op om eens goed te zeggen waar het op staat en het vervolgens op Facebook te zetten.’

De confrontaties tussen De Graaf en Öztürk zijn inmiddels een genre op zich geworden. Een Kamerlid van een andere partij liet zich al eens ontvallen dat hij ‘een extra bloeddrukpilletje’ nodig had om de debatten te doorstaan. In 2016 beet Öztürk zijn PVV-tegenstrever al eens toe: ‘Waarom verlaat de PVV het land niet? Waarom dondert de heer De Graaf niet op? Waarom donderen al die racisten niet op?’ De Graaff counterde: ‘Het niveau van de vragen is te laag en de domheid te groot om erop in te gaan.’

Excuses met belediging

Hoever kan de verruwing gaan? ‘Voor de Tweede Wereldoorlog is er zelfs een keer gevochten in de Tweede Kamer’, zegt Te Velde. ‘Dat lijkt nu ook niet meer zo ver weg. De persoonlijke animositeit is soms zó groot.’ Ook D66’er Raemakers vond het laatste debat ‘fysiek ongemakkelijk’. ‘De voorzitter zei niet voor niets: ‘Gelukkig zitten jullie niet naast elkaar.’’

PVV’er De Graaf heeft uiteindelijk wel zijn excuses aangeboden voor de dreigende taal, al ging dat ook weer met een belediging gepaard. ‘Ik ben die man zo spuugzat, dat ik iets te felle bewoordingen parlementair heb gebruikt.’

Of de twee partijen er slechter van zijn geworden, is de vraag. De Graaf krijgt bijval op Twitter. Op de Facebookpagina van Denk is het filmpje van de confrontatie de hit van de week. Voor Öztürk is er lof: ‘Wat een baas.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.