Het vuile goud van Suriname

Illegale goudwinning heeft nationaal park Brownsberg in Suriname grote ecologische schade toegebracht. De langdurig door natuurorganisatie WWF Guyana's gefinancierde beheerder heeft duizenden goudzoekers jarenlang gedoogd.

BEN VAN RAAIJ

Het bos is weg, verdwenen in een groot gat. Bulldozers ploegen de roestkleurige aarde open, hogedrukspuiten splijten haar, wasinstallaties slokken haar op en braken haar uit. Brownsberg is in de greep van het goud, en de beelden tonen aan: goudwinning is een vorm van geweld.

Ze sloegen in Suriname in als een bom, de foto's die het World Wildlife Fund Guyana's half maart openbaar maakte. Ze bewijzen dat het bekende Natuurpark Brownsberg, de Hoge Veluwe van Suriname, door illegale 'ambachtelijke' goudwinning wordt verwoest. Het WWF fotografeerde tientallen mijnen vanuit de lucht, met de gps-coördinaten erbij. Kaalgekapt regenwoud, omgelegde kreken, kwikvervuiling: heel Suriname was geschokt.

Pijnlijk, ook voor de natuurbeschermingsorganisatie zelf, die de beheerder van het park, Stichting Natuurbehoud Suriname (Stinasu), een dochterinstelling van het ministerie van Ruimtelijke Ordening, Grond en Bosbeheer (RGB), van 1999 tot 2007 met meer dan één miljoen dollar ondersteunde, vanuit het idee dat Brownsberg zo'n mooi voorbeeld van ecotoerisme kon worden.

Vandaag verschijnt het officiële WWF-rapport dat de omvang van de illegale goudwinning in Brownsberg in kaart brengt. Het park telt 54 mijnen, of beter clusters van mijnen. Een ervan ligt op 50 meter van de Irenevallen, een van de toeristische trekpleisters van het park. Volgens het WWF komt de beschermde status van het park in gevaar (nu wordt het door de internationale natuurbeschermingskoepel IUCN gekwalificeerd als Categorie II beschermd gebied).

Treurig, want Brownsberg, een plateau nabij het Brokopondo Stuwmeer dat zijn naam curieus genoeg dankt aan een 19de eeuwse goudzoeker, John Brown, is het oudste (1969) en bekendste natuurpark van Suriname. 14.250 ha tropenbos met watervallen, vergezichten, 40 soorten orchideeën, 350 soorten vogels en alle 8 apensoorten die het land telt. En dat op slechts 130 km van Paramaribo, ideaal voor dagtrips.

De vanuit de lucht zichtbare schade is niet de enige, wijst het WWF-rapport uit. Op diverse plaatsen zijn watermonsters genomen. Die zijn door het Centrum voor Milieu Onderzoek van de Anton de Kom Universiteit van Suriname getest op de aanwezigheid van onder meer ijzer, aluminium en kwik, het giftige metaal waarmee goudzoekers het goud uit de aarde binden. Vooral bij Witikreek blijkt behoorlijk wat kwik in het water te zitten, tot 1,20 mu/l.

Die kwikgehaltes zijn niet alarmerend, zegt Henk Vijverberg, milieutoxicoloog aan de Universiteit Utrecht en niet bij het rapport betrokken. 'Er lijken geen of nauwelijks 'Europese' milieunormen te worden overschreden. Het acute gezondheidsrisico voor de mens acht ik gering tot verwaarloosbaar.'

De risico's op termijn hangen volgens Vijverberg af van de totale hoeveelheid kwik die in de loop der jaren in het milieu belandt. Helaas zeggen de WWF-watermonsters niets over de hoeveelheid kwik die al in de bodem van de kreken is opgehoopt. 'Het was achteraf bezien niet slim om alleen watermonsters te nemen', erkent Laurens Gomes, landenmanager Suriname van het WWF.

De ecologische schade aan het regenwoud is enorm, zegt Rudi van Kanten, directeur van Tropenbos International Suriname en ook niet betrokken bij het WWF-rapport. 'Dit zijn zeer ingrijpende veranderingen in het ecosysteem. Die littekens zijn bijna niet te herstellen. Dat zal tientallen, zo niet honderden jaren duren. En heel veel geld kosten.'

Lees verder op pagina 3.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden