Het voorjaar in de Hollandse weide

Er was een tijd dat ik best zonder kon, maar tegenwoordig is het voor mij pas voorjaar als ik de zojuist uit Afrika teruggekeerde grutto's heb gezien en gehoord boven een drassig weiland. Dus dacht ik ergens vorige week: het is zover!

Beeld anp

Je kunt kiezen rond Amsterdam, dat is een luxe. Als ik zeker van mijn zaak wilde zijn reed ik naar het landje van Geijsel, bij Ouderkerk aan de Amstel. In het vroege voorjaar komen duizenden vogels naar dit bewust onder water gezette stukje weiland, waaronder vele honderden, soms meer dan duizend grutto's.

Zij gebruiken het drassige en plassige landje om aan te sterken na hun lange reis uit Afrika. Daarna trekken ze door naar hun broedgebieden, weilanden elders in Noord-Nederland. De zieltogende grutto dankt zijn titel Nationale vogel aan het feit dat hij bijna uitsluitend in Nederland broedt, en dus van Nederland afhankelijk is.

Erg bekend is de grutto nog niet. Vandaar dat het dit weekend Welkom gruttoweekend was; Vogelbescherming Nederland organiseerde samen met VARA's Vroege Vogels tal van grutto-activiteiten.

Ik koos ervoor naar Waterland te rijden, net boven Amsterdam. Het blijft wonderlijk om vanuit de ochtendspits opeens te belanden in het vogelrijke buitengebied, helemaal alleen, het geeft je het idee dat je heel slim bezig bent. Boven Durgerdam zag ik de eerste kieviten, bij Zuiderwoude zag ik tureluurs en een enkele wulp - ik had er ook grutto's kunnen zien, zo bleek later - en overal zag ik ganzen.

Daarna reed ik door naar Marken. Niet zomaar. Ik had de avond ervoor de nieuwste documentaire bekeken van Tijs Tinbergen en Jan Musch, getiteld: Het wonder van Marken. Een sobere en mooie film over boer Wim Terlouw en zijn weidevogelbeheer.

Terlouw is een melkveehouder die erin slaagt ieder jaar honderden paren grutto's, kieviten, tureluurs en ook scholeksters met bovengemiddeld succes te laten broeden op zijn land. Hij kreeg de grond van vele voormalige eigenaren in 2010 in beheer, onder voorwaarde dat hij de weidevogels in het gebied zou behouden, ondanks een verlaging van het waterpeil die gepaard ging met zijn moderne bedrijfsvoering. Dat bleek te kunnen. Via een mix van activiteiten, zoals het variëren met waterpeilen, nestbescherming, uitgesteld maaien en beweiden, wel bemesten met ruige mest, maar niet te veel.

Er gebeurt wel meer rond Amsterdam. In de Bovenkerkerpolder en de Ronde Hoep, polders bij Amsterdam, gaat het zelfs goed met de grutto; het broedsucces is er veel groter dan in de rest van het land, waar de toestand dramatisch is.

Ook rond Amsterdam: veel biologische landbouw met zogeheten rijke weides, bloemrijk, insecten- en vogelrijk. En mooi en kleurrijk. En dat is geen toeval. Het is deels van oudsher zo gegroeid, maar het is vooral de wisselwerking met de stad die het buitengebied nu doet bloeien.

In Waterland en Amstelland fietsen vanaf het voorjaar tienduizenden Amsterdammers en toeristen rond. Vanuit de stad stijgt de vraag naar streek- en biologische producten, die niet alleen maar goedkoop hoeven te zijn. Op dit moment zijn er talloze projecten om biologische melk zelf te verwerken tot kwaliteitsproducten en te 'vermarkten'.

En er ontstaat een ander type boer, dat beter rekening houdt met landschap en natuur. Je zou bijna spreken van het wonder van Amsterdam. Rol dit model over het hele land uit en je hebt voor je het weet een gezonde landbouw, een mooi landschap en een levendig platteland.

Maar ja, ik draaf natuurlijk weer door.

Wim Terlouw staat wel met beide voeten op de grond. Voor hem is vooral een gezonde, pragmatische bedrijfsvoering relevant. Hij is geen intensieve boer, maar ook geen biologische boer, hij bedrijft een 'tussenvorm', zegt hij, als we richting het perceel lopen dat hij ieder jaar onder water zet voor de weidevogels. Links en rechts ganzen, maar ook kieviten, scholeksters, bergeenden, rennende hazen en een grote groep goudplevieren.

Bij het plasje zien we ze dan, de eerste vier grutto's. En dan, even later, horen we opeens zijn roep: 'utto, utto, utto', en cirkelt hij vlak voor ons in de lucht. Oh ja, weet ik dan weer, zo hoort het te klinken, in het voorjaar, in de Hollandse weide.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden