ouderschapsverlof

Het voorbeeld van de baas bepaalt hoeveel verlofdagen vaders opnemen

Mannen nemen vaker verlof op om bij de kinderen te zijn als de leidinggevende dat zelf ook gedaan heeft, of als er relatief meer vrouwen op de werkvloer rondlopen. Dat blijkt uit onderzoek van socioloog Leonie van Breeschoten.

1 op de 10 werkende vaders nam ouderschapsverlof op in 2017. Dat blijkt uit cijfers van het CBS. Beeld Marcel van den Bergh

Achtentwintig jaar geleden kreeg de vader van socioloog Leonie Van Breeschoten precies twee dagen de tijd om te wennen aan het vaderschap. Sindsdien kwam daar het aanvullende ouderschapsverlof bij en ging het geboorteverlof van twee naar vijf dagen. Vanaf 2020 kan de partner tot vijf weken aanvullend geboorteverlof opnemen. En sinds vorige week is bekend dat Nederland gehoor geeft aan de nieuwe Europese richtlijn die ouders in loondienst recht geeft op minimaal twee maanden betaald verlof.

Overheden en organisaties bieden steeds vaker gezinsregelingen aan om werk en carrière beter te combineren, zoals deeltijdwerk en ouderschapsverlof. Toch maken mannen weinig gebruik van die regelingen. Zo nam 1 op de 10 werkende vaders ouderschapsverlof op in 2017, blijkt uit recente cijfers van het CBS. Van Breeschoten deed voor het eerst grootschalig onderzoek hoe dit komt. Zij promoveert deze week aan de Universiteit Utrecht

Ze analyseerde in haar promotieonderzoek de antwoorden van werknemers en werkgevers bij 259 organisaties in negen Europese landen op de vraag waarom zij wel of niet gebruikmaken van verlofregelingen. Respondenten werkten in verschillende sectoren: van telecommunicatie en hoger onderwijs tot de financiële sector en de zorg.

Waarom maken mannen weinig gebruik van de regelingen?

‘Dat heeft nog steeds te maken met rolpatronen, bijvoorbeeld bij de keuze om deeltijd te werken als er een kind komt. Zelfs als vaders positief staan tegenover deeltijdwerk, is het waarschijnlijker dat de moeder minder gaat werken. Vrouwen lijken toch het idee te hebben dat dit vooral hun taak is. Mannen en vrouwen laten zich in hun keuze door verschillende redenen leiden: bij mannen speelt vooral de angst dat ze hun promotiekansen verkleinen als ze deeltijd gaan werken. Vrouwen kijken eerder of hun directe collega’s de keuze zullen accepteren.’

De houding van de organisatie is belangrijk voor mannen?

‘Ja, vaders nemen sneller verlof op om thuis met de kinderen te zijn als hun leidinggevende zelf ook gebruik maakte van gezinsregelingen. Het maakt dan niet uit of de werkgever een man of een vrouw is. En als een man meer vrouwelijke collega’s heeft, is hij ook eerder geneigd verlof op te nemen. De werkgever biedt dan meer regelingen aan, of het is op de werkvloer meer geaccepteerd om vaker thuis bij de kinderen te zijn.’

‘Opvallend genoeg spelen deze factoren vrijwel geen rol bij de keuze van vrouwen om verlof op te nemen. Dit suggereert dat mannen hun thuissituatie op hun werk afstemmen, terwijl vrouwen eerder het omgekeerde doen: zij passen de werktijden eerder op het gezin aan.’

U gebruikt termen als ‘eerder’ en ‘sneller’, hoe vertaalt zich dat naar cijfers?

‘Ik heb beschrijvende statistieken per land, maar die zijn niet representatief. Dus ik kan niet zeggen: zoveel procent van de mannen in Nederland doet zus en zo. Dit onderzoek was een eerste stap om erachter te komen hoe organisaties bijdragen aan de keuze van werknemers om bijvoorbeeld verlof op te nemen. De houding van organisaties speelt voor mannen een rol, blijkt nu. Het is interessant om hier in Nederland groter onderzoek naar te doen, zeker nu het ouderschapsverlof uitgebreid wordt. De EU wil daarmee gendergelijkheid bevorderen. Het is dan belangrijk om verder te onderzoeken waarom mannen niet gebruiken waar ze recht op hebben.’

Socioloog Leonie van Breeschoten van de Universiteit Utrecht. Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden