'Het volgende kabinet: VVD, CDA, D66 en GroenLinks'

De dalende opiniecijfers voor de PVV kunnen een bom leggen onder het huidige kabinet. Komt het tot nieuwe verkiezingen, dan zijn er meerdere redenen waarom VVD, CDA, D66 en GroenLinks een uitstekende coalitie zouden vormen, meent Bert Bukman.

Jolande Sap van GroenLinks (l), Alexander Pechtold van D66 (m) en premier Rutte (VVD, r). © ANP Beeld
Jolande Sap van GroenLinks (l), Alexander Pechtold van D66 (m) en premier Rutte (VVD, r). © ANP

Opmerkelijk genoeg was het Jan Peter Balkenende die als eerste met het idee kwam: kort voor de laatste verkiezingen pleitte hij voor een 'hervormingskabinet' van CDA, VVD, D66 en GroenLinks. Destijds werd dat als een tamelijk bizar voorstel beschouwd, maar tijdens de research voor mijn boek Het Slagveld, over de formatie van het kabinet-Rutte, werd me duidelijk dat dit voor alle betrokken partijen eigenlijk een interessante optie was.

Helaas haalden de vier partijen gezamenlijk maar 72 zetels, waardoor de steun van een vijfde partij, bijvoorbeeld de ChristenUnie, noodzakelijk werd. Dat was Mark Rutte om begrijpelijke redenen van beheersbaarheid toch iets te gortig, dus het feest ging niet door.

Bom
Binnenkort beginnen de onderhandelingen tussen de regeringspartijen CDA en VDD en gedoogpartner PVV over nieuwe, vanwege de crisis noodzakelijke bezuinigingen. Hoewel alle partijen goede redenen hebben om nog even te wachten met nieuwe verkiezingen, en de persoonlijke verhoudingen tussen de partners nog steeds heel goed zijn, mag je aannemen dat ze er wel uitkomen.

Maar in Den Haag weet je nooit iets zeker, en de dalende opiniepeilingen voor de PVV zouden wel eens een bom kunnen worden onder het huidige kabinet. Wilders heeft met bezuinigingen niets te winnen, zijn in sociaal opzicht SP-achtige programma is er eigenlijk op alle fronten strijdig mee.

Andere populistische partij
Komt het tot nieuwe verkiezingen, dan lijkt de kans groot dat de echte SP, die andere populistische partij met Emile Roemer aan het hoofd, de grootste wordt. Tot deelname aan een kabinet zal dat waarschijnlijk niet leiden. De PvdA wil niet met de SP regeren, omdat dat onvermijdelijk de geloofwaardigheid van de sociaaldemocraten ondermijnt, en de overige partijen in de Tweede Kamer willen niet met de SP vanwege een verregaande hopeloosheid van de standpunten. Roemer en de zijn geven te weinig blijk van begrip voor de moeilijke economische situatie waarin Nederland verkeert.

Een kabinet met VVD, CDA, D66 en GroenLinks zou die problemen juist wel voortvarend kunnen aanpakken. Europa is bij deze partijen geen taboe; integendeel: het besef overheerst dat de Europese Unie, met al zijn onmiskenbare problemen, de enige mogelijkheid is om overeind te blijven in het mondiale globaliseringsgeweld.

Job Cohen
Ook zijn de vier mogelijke coalitiepartijen niet wezenlijk beducht of zelfs enthousiast over hervormingen die de woningmarkt en de arbeidsmarkt vlot kunnen trekken, bijvoorbeeld door aanpassing van de hypotheekrenteaftrek en het ontslagrecht. Een interessant detail: de provincie Utrecht wordt al door zo'n coalitie bestuurd, met steun vanuit de diverse partijbureaus in Den Haag, en dat gaat heel goed.

Mark Rutte zou van een coalitie met CDA, D66 en GroenLinks graag premier worden, want al tijdens de afgelopen kabinetsformatie was hij buitengewoon enthousiast over de samenwerking met Alexander Pechtold en - toen nog - Femke Halsema. Alleen over de PvdA en Job Cohen was hij minder te spreken. Als die laatste partij wordt vervangen door zijn huidige regeringspartner, staat niets de optie die zijn voorganger ooit voorstelde meer in de weg. Ik verwacht dat we daar als land niet slechter van zullen worden.

Bert Bukman is auteur van het boek Het Slagveld. De lange weg naar het kabinet-Rutte.
www.bertbukman.nl





Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden