Het vertrouwen dat hij had in taal

De zaterdag in zijn woonplaats Fort Worth (Texas) overleden Leo Vroman was zijn hele leven bezig met de eindigheid van het leven.

POSTUUM LEO VROMAN - Vroman (98) woonde sinds 1947 in de Verenigde Staten waar hij werkte als hematoloog en bioloog. Hij debuteerde in 1946 met de bundel Gedichten, waarna meer dan vijftig bundels volgden. Vroman wordt door veel van zijn lezers, onder wie veel vakgenoten, gezien als de grootste Nederlandstalige dichter.


Antoine de Kom, winnaar van de VSB Poëzieprijs 2014: 'Leo speelde in zijn gedichten als een kind. Hij was fijngevoelig, origineel. Dat werkte aanstekelijk. Sinds de jaren tachtig correspondeerden we met elkaar. Als ik bij hem op bezoek ging, spraken we zelden over poëzie; we gingen wandelen of schildpadjes voeren die in het struikgewas zaten bij zijn appartement. Hij is eens in zijn vinger gebeten. Daarover kon hij zich dan verwonderen: dat de dieren die hij zo vaak voerde, kwaad op hem konden zijn. Nu hij is overleden, moet hij ginds even settelen, maar daarna verwacht ik tekens van leven. Als er ineens wereldvrede is, dan weet ik wie erachter zit.'

Arie Boomsma, samensteller bloemlezing Met dat hoofd gebeurt nog eens wat: 'Ik was 14 toen mijn moeder een gedicht van Vroman op tafel legde. Het gaat over vrede, zei ze, en het begint met een duif. Ik dacht aan een elegant dier met een takje in de snavel, maar in Vromans wereld was het een duif van honderd pond met een olijfboom in zijn klauwen. Op die leeftijd dacht ik niet veel meer dan: die man doet heel gekke dingen met taal. Later ben ik hem gaan waarderen als iemand die me opnieuw naar alledaagse dingen laat kijken - wat alle goede dichters doen. Voor mij zit zijn betekenis in de toegankelijkheid, in het plezier en de verwondering, in het vertrouwen dat hij had in taal.'

Anne Vegter (1958), dichteres des vaderlands: 'Vroman was een van mijn eerste meesters in de dichtkunst. Zijn werk heeft een ongelofelijke levendigheid en zintuiglijkheid. Je proeft als het ware wat je ziet en je hoort wat je proeft. Hij was in staat het geheim van het leven te zien. Vroman schreef poëzie met dezelfde warmte als waarmee hij wetenschap bedreef. Zijn hele leven was hij zich bewust van zijn dood en hij kon dat met eenvoudige woorden en tegelijk heel speels weergeven. Hij was bovendien een ontzettend beminnelijke man, vrolijk, liefdevol.'

Mirjam van den Hengel, schrijfster van Hoe mooi alles, de biografie die op 10 april verschijnt: 'Leo was nieuwsgierig naar de dood. Vlak voor zijn overlijden had ik hem aan de telefoon. Je laat het wel even weten als je dáár bent, zei ik, waarop hij antwoordde: pas maar op, straks weet ik er net zo weinig van als jij.'

Laatste gedicht


Op 10 februari ontving Mirjam van Hengel, biografe en redacteur bij uitgeverij Querido, per e-mail een gedicht van Leo Vroman. Einde, heet het.


Hij lijkt vast minder erg -


die lief bijeengebrachte


hoop spaanders van mijn gedachten -


op mij dan op een berg.


Waar zal die laaiende gestalte


van mij dan uit bestaan


en waar kwam die al te late


eerste vonk vandaan?


V, PAGINA 6

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden