Het vertrek van Monasch: ten val gebracht of een politieke schwalbe?

Vertrek Jacques Monasch

Jacques Monasch vertrekt vol bitterheid bij de PvdA. Is de bijna-kandidaat-lijsttrekker ten val gebracht door de partijtop? Of maakt hij zich schuldig aan een politieke schwalbe?

Jacques Monasch Beeld anp

De flitscampagne van Jacques Monasch is al weer voorbij. Amper vier weken geleden kondigde de PvdA'er zijn kandidatuur aan in een zaaltje in de Haagse sociëteit Nieuwspoort; gisteren nam hij, nog voor de strijd officieel is begonnen, al weer afscheid op de Albert Cuypmarkt.

Een symbolisch plek voor een hardvochtig vertrek: Monasch trekt niet alleen zijn kandidatuur voor het partijleiderschap in, hij zegt ook zijn lidmaatschap op en verlaat de PvdA-fractie. 'Heel pijnlijk,' erkent hij zelf, maar het past volgens de voormalige campagnestrateeg bij de lange weg die hij heeft afgelegd. Begin jaren negentig was de PvdA volgens hem een gesloten partij die met de rug naar de samenleving stond ('marktkooplui waren voor de PvdA fascisten') en in 2016 is dat weer zo.

Oude achterban

Monasch wilde naar eigen zeggen de oude achterban weer terug naar de partij halen: de mensen uit de volksbuurten die genoeg hebben van immigratie, de EU wantrouwen, zwarte piet koesteren en veel meer verwachten van de verzorgingsstaat. Nu moet hij constateren dat het binnen de PvdA niet meer lukt: 'Er worden doelbewust drempels opgeworpen.'

Op de Albert Cuyp somt hij steeds weer dezelfde voorbeelden op. Anders dan beloofd mogen niet-leden helemaal niet meestemmen tijdens de verkiezing om het partijleiderschap. Het zogenoemde 'flitslidmaatschap' is volgens hem een lege huls ('mensen moeten dan toch nog voor een heel jaar lid worden en dat willen ze nou juist niet'}. Monasch kreeg naar eigen zeggen ook geen ruimte van het bestuur om het conceptverkiezingsprogramma drastisch te herschrijven.

En dan is er nog de afhandeling van het Oekraïnereferendum. De fractie wil het associatieakkoord nu toch ratificeren, terwijl eerder is beloofd dat de uitslag van het referendum zou worden gerespecteerd. 'Weer zo'n voorbeeld van een elite die wel denkt te weten wat de kiezer heeft bedoeld.'

Monasch wil het niet meer meemaken. Vandaag stapt hij uit de fractie. Dat hij zijn zetel houdt, vindt de campagne-expert vanzelfsprekend. 'Ik houd me bij het referendum aan de oorspronkelijke fractielijn, de fractie niet.'

Het lijkt de centrale boodschap van de bijna-kandidaat-lijsttrekker:Jacques Monasch heeft de PvdA niet verlaten, de PvdA heeft Jacques Monasch verlaten.

Rond de partijtop kunnen ze hun cynisme nauwelijks verbergen. De analyse die daar wordt gemaakt: Monasch misbruikte de lijsttrekkerverkiezing om een breuk te forceren. Hij zou er alles aan hebben gedaan om uit de partij te worden gegooid.

Absurde eisen

Ingewijden spreken van 'absurde eisen', bijvoorbeeld om het partijcongres zeggenschap over het verkiezingsprogramma te ontzeggen. Monasch wilde op eigen houtje bepalen dat asielzoekers in Nederland geen status meer kunnen aanvragen (alleen nog in UNHCR-kampen) en dat het Europees Parlement afgeschaft wordt. Ook kondigde hij via de media aan dat hij een motie van wantrouwen tegen het kabinet ging steunen, vanwege de afhandeling van het Oekraïneverdrag. In de fractie zou hij daar niks over hebben gezegd.

Het bestuur was desondanks bereid om hem toe te laten tot de lijsttrekkerverkiezing. Zondagavond is er nog een beroep op hem gedaan om toch vooral kandidaat te blijven. Monasch besloot zelf de handdoek in de ring te gooien, maar in een persbericht maandagochtend suggereerde hij dat de partijtop hem had geweerd. Eerste zin: 'Het partijbestuur heeft besloten de kandidatuur van Jacques Monasch niet te accepteren.'

Een politieke Schwalbe? Meerdere PvdA'ers menen van wel. Monasch werd niet neergehaald, hij liet zich vallen.

'Make my day'

Afgelopen week reageerde hij zelf in elk geval laconiek op de vraag of hij vreesde dat de partijtop hem zou weren. 'Make my day', luidde zijn antwoord. Toch houdt Monasch vol dat zijn kandidatuur voor het partijleiderschap bittere ernst was. 'De hele campagne stond al klaar.'

De PvdA'er - vandaag zegt hij zijn lidmaatschap op - hult zich nog in nevelen over zijn toekomst, maar meerdere partijgenoten zijn er van overtuigd dat hij zint op een nieuwe beweging.

In de fractie pleitte Monasch al langer voor conservatief-linkse koers. Zo vond hij dat de PvdA een repressiever veiligheidsbeleid moest gaan voeren dan de VVD. Bij het derde steunpakket voor Griekenland dreigde hij tegen te stemmen. En hij verdedigde afgelopen weekend nog zwarte piet.

Bovendien hintte Monasch eerder al op ambities buiten de PvdA. Toen hij bekend maakte na de verkiezingen niet meer in de Tweede Kamer terug te keren, voegde hij daar subtiel aan toe: 'Voor de PvdA.'

Monasch erkent dat hij op weg naar de uitgang zijn oude partij heeft beschadigd. 'Dat vind ik heel vervelend. Daarom ben ik ook niet over een nacht ijs gegaan.'

Voor de achterblijvers zal het een schrale troost zijn. De interne strijd om het partijleiderschap moest de PvdA nieuw elan geven. Met het vertrek van Monasch blijft het voorlopig bij een nieuwe zelfverwonding.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.