Het verschil tussen mensen en apen? Wij kotsen de alfaman uit

De val van filmtycoon Harvey Weinstein bewijst maar weer eens dat mensen echt geen apen zijn.

Harvey Weinstein Beeld EPA

Daar was het weer, het buzz-word dat komt bovendrijven als iemand als filmtycoon Harvey Weinstein een onverzadigbare vrouwenverslinder blijkt te zijn: alfamannetje. De filmproducent heeft zich systematisch seksueel opgedrongen aan actrices en andere vrouwen, soms tot en met de daad, soms masturberend onder de open douche of in de plantenbak binnen handbereik.

Het is het bekende patroon: man heeft in een circuit alle macht en maakt daar seksueel gebruik van. Zonder dat dat circuit hem tegenhoudt of zijn slachtoffers het aan de kaak durven stellen. En als het uitkomt is dat tot aanvankelijk ongeloof van zijn beste vrienden, in dit geval Hillary Clinton en Barack Obama. Harvey? Joviaal, ja, warm, enthousiast. Maar aanranden? Verkrachten?

Inmiddels is Weinstein roemloos ontslagen en heeft zijn verbijsterde vrouw hem buiten gezet. Een beter bewijs is er niet dat er toch iets schort aan de veelgehoorde parallel met de wereld van de primaten. Daar heb je, in elk geval bij chimpansees en gorilla's, een mannetje dat de groep heeft bevochten en daarna bij vrouwtjes het eerste recht op seks geniet. Daar zit een evolutionaire logica in: sterk individu plant zich het meest voort.

Onze eigen Frans de Waal, primatoloog, maakte het begrip alfamannetje courant met zijn boek Chimpansee Politics uit 1983. De Waal bestudeerde de chimpkolonie in Burgers Dierenpark en benadrukt sindsdien hoe ook apen gecompliceerde omgangsvormen hebben die soms verdomd veel lijken op wat wij mensen doen en laten. In Arnhem deed de topaap wat we tegenwoordig van alfamannen verwachten: de baas over de mannen spelen en de vrouwen naar believen bespringen.

Ik lees dat er een hele industrie bestaat van cursussen en handleidingen waarmee onzekere mannen zichzelf tot een alfaman kunnen oppompen. Een kwestie van breed lopen, assertief optreden en vooral niet gul glimlachen. Word de man die andere mannen willen zijn en die vrouwen willen hebben, is doorgaans het motto.

Maar mensen zijn geen apen, en vooral in dit geval de vrouwen niet. In psychologische studies is aangetoond dat vrouwen desgevraagd een winnende man sexyer vinden dan een verliezer, maar alleen als de context strijd betreft. Voor in bed heeft de zorgzame zachtzinnigste de voorkeur.

De topaap is hoe apen het regelen. Mensen doen het anders: uiteindelijk kotsen we de alfaman gewoon uit.

Lees meer over Harvey Weinstein

Iedereen zet Harvey Weinstein aan de kant, nu ook zijn vrouw.

Nadat Harvey Weinstein was beschuldigd van seksuele intimidatie bleef het opmerkelijk stil in Hollywood.

Na beschuldigingen van seksueel wangedrag in The New York Times is de topproducent zondagnacht ontslagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.