Het verschil tussen hoofdluis en depressies

Door Maarten en Frank Meester..

Maarten: Treurig. Ondanks speciale zakken waarin ze hun jassen kunnen ophangen, shampoos, luizenkammen en lotions krijgen Nederlandse kinderen elk schooljaar weer luizen. De parasiet is onuitroeibaar, zegt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, dat toch met een voorlichtingscampagne is begonnen.

Frank: Dieptreurig. Ondanks antidepressiva als prozac, mirtazapine, venlafaxine en lichttherapie zouden volwassen Nederlanders elk jaar weer in een depressie raken. Een op de zeven zou eens in zijn leven voor de bijl gaan. Tegelijkertijd meldt het Trimbos-instituut dat senior wetenschappelijk medewerker Filip Smit heeft aangetoond ‘dat het ontstaan van depressie wel degelijk is te voorkomen’.

Maarten: Van depressie hebben we tenminste betrouwbare cijfers en weten we wat eraan te doen valt. Terwijl niet eens bekend is of de hoofdluisepidemie toeneemt.

Frank: Klopt. Niemand wil geld stoppen in een meldpunt, omdat luizen geen gevaar vormen voor de gezondheid.

Maarten: Wat ook wel weer te begrijpen valt, omdat de depressie voor de 750 duizend volwassen Nederlanders die eraan lijden veel ernstiger is dan de hoofdluis voor de schoolkinderen.

Frank: Waarbij je ervan uitgaat dat je op het toch al zo geplaagde voorhoofd van die mensen het stempel ‘depressief’ mag drukken. Kun je een flink aantal van hen niet beter ‘ongelukkig’ noemen, vraagt de filosoof Dries Boele terecht.

Maarten: Wie zijn hoofdluis een ‘hoofdongeluk’ noemt, heeft nog steeds last van jeuk. Wat maakt het voor mensen uit of ze ongelukkig of depressief zijn?

Frank: Door iemand ongelukkig te noemen, houd je hem uit het medisch circuit. Hij kan dan zelf proberen gelukkiger te leven.

Maarten: Als hij dat op eigen kracht had gekund, had hij het toch allang gedaan?

Frank: Misschien zal hij ergens anders dan bij medici hulp zoeken. Bij een filosofisch consulent als Boele, een goed boek, een roeiboot of een kruidentuin. Misschien zal hij eens goed nadenken over wat hij wil met zijn leven. Of een vriend vragen een arm om hem heen te slaan. We zijn ook vaak zo ongelukkig doordat we geen contact meer hebben met ons eigen lichaam en dat van anderen. We moeten weer bedreven raken in wat levenskunstenaar Wilhelm Schmid ‘de kunst van de aanraking’ noemt. Lichamelijk contact maakt al direct dat je je beter voelt. Zo bezien zou je wensen dat de luizenepidemie ook echt epidemische vormen aanneemt. Heerlijk, met je hoofd op de schoot van iemand die jou alleen persoonlijke en lichamelijke aandacht geeft. Laten we een voorbeeld aan de apen nemen, zelfs al jeukt er niets. Laten we elkaar elke dag preventief luizen.

Maarten: Het verschil is dat een depressie in je hoofd zit en een luis op je hoofd.

Frank: Misschien zit die depressie voor een aanzienlijk deel wel in de hoofden van de mensen die eraan verdienen. Wist jij dat we de eerste antidepressiva danken aan het feit dat er na de Tweede Wereldoorlog nog een grote hoeveelheid Duitse raketbrandstof over was? Een farmaceutisch bedrijf ging experimenteren met de hydrazine die tegen een zacht prijsje op de markt kwam nu de V2’s niet meer opstegen. Eerst als middel tegen tuberculose, toen als stemmingsverbeteraar. Want de proefpersonen herstelden niet van hun tuberculose, maar werden wel een stuk vrolijker.

Maarten: Een onwaarschijnlijk verhaal.

Frank: Zeker, maar uit betrouwbare bron. Ik dank het aan De depressie-epidemie. In dit geweldige en tegelijk zeer somber stemmende boek laat de filosofe en psychologe Trudy Dehue goed zien hoe problematisch de term depressief is. Met Wittgenstein zegt ze dat de betekenis van een woord schuilt in het gebruik dat mensen ervan maken. Tegenwoordig bepalen vooral degenen die eraan kunnen verdienen wat een depressie is. Ze zien die dus als een biologische storing die je het best met dure medicijnen kunt behandelen.

Wie Dehue’s boek uit heeft, weet dat we blij moeten zijn dat met de bestrijding van luizen niet zo veel te verdienen valt als met de bestrijding van depressies. Nu hebben sommige kinderen jeuk op hun hoofd. Vervelend. Maar niemand heeft hen aangepraat dat er biologisch iets mis is. En niemand heeft geprobeerd de luizen te verwijderen met broomzout, heroïne, antihistamines of SSRI’s, lobotomie of stroomstoten.

Maarten: Terwijl die laatste wel weer uitstekend zouden helpen tegen luizen. Ik heb zelf een kam gekocht met een batterij erin waarmee je ze kunt elektrocuteren. Geen effect. Met 130 volt boek je ongetwijfeld wel resultaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden