Het verlengstuk van de reiziger

Zeg me wat u meetorst en ik zeg u wie u bent. Een koffer van Louis Vuitton? U kijkt niet op een paar centen....

JAAP HUISMAN

VORIGE WEEK is de blauwgrijze tas in de vuilnisbak verdwenen. Tas is een groot woord. Het was meer een vormeloze buidel. Hoe lang zij heeft dienstgedaan, kan ik alleen maar schatten. Twintig, vijfentwintig jaar? Zeker is dat zij begon als sporttas en wel specifiek als tennistas, hoewel het racket er ternauwernood inpaste.

Ongemakkelijke gemakkelijke buidel. Want hoewel er van alles in gepropt kon worden, had dit weer het nadeel dat zij bij het dragen tegen de benen botste. En wat er aan kleding uit tevoorschijn kwam, was onherroepelijk gekreukt of verfomfaaid. Maar dat deerde niet in het post-hippietijdperk waarin de tas meereisde naar Griekenland en ze me 's nachts gezelschap hield op het strand als het geld voor een behoorlijk pension weer eens op was. Het fietswiel had haar nu zo mishandeld dat er geen redding meer mogelijk was.

De verzameling tassen, koffers, rugzakken, fietstassen op zolder beschrijft langzamerhand een terrein ter grootte van een pingpongtafel. Om de hoop te verkleinen, zijn ze in elkaar gestoken, als matroesjka-poppetjes. Handig is dat niet, want zo is er in het verleden wel eens een rugzak aangeschaft in de veronderstelling dat dat ene makkelijke exemplaar spoorloos was verdwenen. Zijn er ineens twéé makkelijke rugzakken.

De meest recente aanwinst is een rolkoffer uit China. Wanneer komt het moment dat je je zelf te oud vindt voor een rugzak, dat je niet langer wenst mee te trekken in het leger backpackers? Juist, zodra je een koffer op wieltjes koopt. Daarmee geef je fijntjes aan dat je niet meer in bent voor de sleep in, dat is het sein dat je op chique gaat.

De gebroeders Jaspers in Amsterdam, die zo ongeveer het hele Concertgebouworkest in de koffer helpen, en versleten bagage repareren, laten het afscheid van de rugzak samenvallen met het afscheid van de spijkerbroek. De jaren des onderscheids: tussen 35 en 45. Zodra het tijd wordt voor een pak, wordt het tijd voor een koffer. Die is tegenwoordig vrijwel standaard uitgerust met wieltjes. Zelfbewust kun je ermee het Amstel Hotel binnenkarren, bij voorkeur onhoorbaar, vandaar dat ik een rubberen wieltje verkies boven het ratelende kijk-mij-nou-eens nylon exemplaar.

Maar niet met die rolkoffer uit China. Zo'n koffer overkomt je. Je gaat je in een westers warenhuis in Peking te buiten aan replica's van het terracotta leger en andere souvenirs. Te veel voor je eigen reistas. Je kan niet anders. Je moet er wel een koffer bijkopen.

Ellendiger dan dit stuk bagage is zelden waargenomen. De koffer is een broer van de eerder weggegooide buidel; er kan veel in, dat pleit voor hem, maar hoe voller, hoe onbestuurbaarder hij wordt. Hij kantelt bij elke onverhoedse beweging. Hij verandert plotseling van een stroeve toestand in een versnelling, en dat allemaal omdat de Chinese fabrikant er het allergoedkoopste wieltje onder heeft gemonteerd. Het is een ongeleid projectiel.

Bagage is een verlengstuk van jezelf, het is de toegevoegde persoonlijkheid: zeg me wat u meetorst en ik zeg u wie u bent. De koffer van Louis Vuitton met het embleem all over? Aha, u kijkt niet op een paar centen. U wil een partijtje meeblazen met de jetset in Gstaad of Monaco. Samsonite? Van het degelijke soort. U wilt niet opvallen, u kiest zekerheid voor uw geld. Een aluminium Zero Halliburton? Er staat zeker een Rolls Royce in uw dubbele garage. Als u reist, wilt u gegarandeerd geen stof, geen vocht of ongedierte op uw smetteloze Armani-pak. Vandaar dit exclusieve stuk bagage, aanschafprijs minimaal 2400 gulden.

Duur? De Nederlander opent de onderhandelingen in de winkel steevast met de vraag 'hoe duur is die koffer?' Nooit: wat kost ie? Jaspers corrigeert dan: 'Het gaat niet om duur, het gaat om duurzaam.' 'Nederlanders zijn de Chinezen van Europa', is zijn ervaring. Die beginnen bij een bedrag boven de 200 gulden al de wenkbrauwen te fronsen. Terwijl een goede koffer toch minstens tien jaar kan meegaan. 'In die tijd bent u al twee keer van auto gewisseld.'

Ik ga voorbij aan de fietstassen die altijd te klein zijn voor nette avondkleding of weer zo groot dat ze op de bagagedrager gaan schuiven. Naamloos staart een geelzwart rugzakje me aan vanuit de stapel op zolder, ook zo'n noodkoopgeval toen alle plastic tassen het begeven hadden en er voor het Portugese strand toch een handzaam badtasje nodig was. Het gele nylon is besmeurd. Vlekken van lekkende flacons zonnecrème hebben sporen getrokken op het voorvak. Ook dit Portugese fabrikaat is niet volmaakt en waarom kegel ik hem dan toch niet in de vuilnisbak? Omdat hij altijd van pas kán komen. Om de druipende schaatsen in de winter te vervoeren. Als reserve-reserve-exemplaar voor het geval dat. Het schiet me alleen te binnen als ik op het punt sta met vakantie te gaan en ineens ontdek dat er een rugzak nodig is voor kleine plaatselijke transporten.

EEN AFRIKA-reiziger vertelt me dat hij naar dit continent reist met een haveloze rugzak, en liever nog met een binnenstebuiten gekeerd linnen tasje, terwijl hij ook de beschikking heeft over een luxe koffer. Die koffer leidt een muurbloem-bestaan op zolder. Uit angst dat dat prachtleer de transportband van Douala niet ongeschonden zal doorstaan en vooral bang voor berovingen, besluit hij telkens tot het nederigste stuk uit de bagageverzameling. En niemand die het dollarkapitaal vermoedt in het gekeerde linnen.

Geen tas is volmaakt, want geen reisdoel is hetzelfde.

Van Willem Wentholt, gespecialiseerd reparatie-atelier voor luxe lederwaren aan de Kolk in Amsterdam, krijg ik een spoedcursus bagage. Eigenlijk herstelt hij geen rugzakken, want de kosten van reparatie staan niet in verhouding tot de aanschafprijs. Een backpack van pakweg 150 gulden is voor misschien vijftig gulden uit de fabriek gerold. Als hij daar dan een nieuwe ritssluiting in moet zetten, zo ongeveer de ingrijpendste operatie, kun je evengoed een nieuw exemplaar kopen, raadt hij aan.

De aarzeling om nu de groene rugzak, rond 1983 voor dat bedrag gekocht bij de NBBS, te voorschijn te halen, neemt bij elke minuut uitleg toe. 'Wat u duur noemt, daarvoor zou ik nog geen rijksdaalder willen uitgeven: een koffer of een rugzak is een emotioneel, nostalgisch artikel. Dat heeft voor de een waarde, voor de ander niet', hoor ik Wentholt zeggen. Mijn gedachten dwalen af naar de plekken waar die rugzak heeft gelegen, onder in de Grand Canyon, nat van de urenlange afdaling, in het no-sterren-hotel te Aswan tussen kakkerlakken en muizen, of in het tentje bij de Russisch-Finse grens waar hij als kussen diende. Zo'n rugzak waarin de hele wereld kan, die ook de hele wereld aankon, is niet in geld uit te drukken.

Rugzakken repareert Wentholt niet en met nauwelijks verholen weerzin beschrijft hij de staat van dergelijke bagage. Waarin de yoghurt is weggelekt, met de geur van vul maar in, met de schimmel van. . .

Voor dergelijke reparaties had ik me beter tot het atelier van Carl Denig kunnen wenden, waar Aafje Ordeman al twee jaar achter de naaimachine zit. Zwaar werk, zwaarder dan kleding. Komt door de waterdichte Cordura-stof. Geknapte ritsen, losgelaten heupbanden en versleten buckles, dat zijn de voornaamste mankementen. Zo'n rugzak, waar de eigenaar geen afstand van wil doen, of een duur exemplaar, ja daarvoor heeft het zin een nieuwe rits in te zetten, anders zou ze d'r niet aan beginnen. Een rits per meter komt al snel op zestig gulden.

Zeg me wat u draagt en ik zeg u wie u bent. Wentholt kan de stelling niet onderschrijven. Hij ziet soms klanten de werkplaats binnenkomen bij wie hij geen Mandarina Duck of een aluminium Rimava zou verwachten; omgekeerd bestaat ook. Nette mensen, armzalige koffers. Wat is de perfecte koffer? 'Wat is de perfecte auto', repliceert hij. Hier scheiden de wegen tussen mijn lusteloos ogende NBBS-zak en de Zero Halliburton die uit een plaat aluminium is gesneden en die smachtend, zuigend, met een geluiddicht plofje op slot gaat, zodat er niets en niemand meer bij kan. Weggeraakte sleuteltjes levert hij ook.

Onder Wentholts ogen veranderde de reiswereld. De reistas werd verdreven door rugzakken, de airporter kwam op. 'Kijkt u toch eens, voor 79 gulden bij de Makro.' Opnieuw nauwelijks verborgen ergernis. Dat repareert hij niet.

In mijn hoofd komt een stoet koffers in beweging, aangevoerd door de allereerste die ik kocht bij de Hema in 1978, van een veredeld soort karton. Hij is nu gedegradeerd tot opbergplaats van de winter- of zomerkleding. Als laatste: een KLM-koffer, gewonnen op een verloting. Wat moet je daar nou mee, was de eerste gedachte die opkwam, totdat hij zijn handigheidjes prijsgaf: de vakken waarin de documenten passen, de ruimte voor drie dagen kleding. Dé geschikte compagnon voor de kleine werkvakantie.

VOOR DE KLM, hoor ik Wentholt zeggen, maar ook voor verzekeringsmaatschappijen en warenhuizen lapt hij de meeste bagage op: 'Als zo'n Cartier 3650 gulden heeft gekost, moet je niet raar opkijken als de reparatie 650 gulden kost. Daar heb ik een dag werk aan.' Met een grote dosis inventiviteit zet hij nieuwe doppen onder de bodem, boort hij nylon wieltjes uit, en plant hij gespen over.

Jaspers verkoopt koffers voor duizend gulden en voor nog geen tweehonderd. 'Als ik heel eerlijk ben, vind ik die goedkope niet slechter dan de dure.'

Maar de aankoop wordt soms ingegeven door onberedeneerde, emotionele motieven. En ik zie het voorbeeld voor me: mijn knalgele koffer die in alle gevallen overal teruggevonden wordt en zo nog eens helemaal alleen in een taxi van het vliegveld van Malaga naar Ronda heeft gereisd nadat hij in Madrid 'vergeten' was.

Een nieuwe ritssluiting in de NBBS-rugzak, taxeert Wentholt, hoeft niet. Twee schuifjes is voldoende. Zijn assistente blaast wat zand weg tussen de tandjes. Hij kan zijn tweede leven beginnen. Met een draagband van Mandarina Duck. Daarmee is hij weer bijna even duur als toen hij werd gekocht. Pardon: duurzaam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden