Het verhaal van de turf

Het oude landschap biedt aanknopingspunten voor hedendaags natuurherstel.

Joop Schaminée, John Janssen (red.): Geboeid door het verleden

KNNV Uitgeverij; 184 pagina's; € 19,95.


'Op een half uur afstands van het boschje kwamen wij weder in het moeras terecht.' De beschrijving is van twee eind-negentiende eeuwse 'floristen' die de Peel doorkruisten, een in oude volksverhalen berucht gemaakte ontoegankelijke streek op de grens van Noord-Brabant en Limburg. Het koppel legde niet alleen hun avonturen in het zompige hoogveen van destijds vast, maar ook welke planten zij aantroffen.


Over 'historische ecologie' gaat Geboeid door het verleden. Hoe zag het landschap eruit, welke dieren en planten leefden er, wat veranderde? De auteurs - studenten en hun begeleiders van de Wageningen Universiteit en de Nijmeegse Radbouduniversiteit - vatten per hoofdstuk een ander stukje Nederland bij de horens.


Grootschalige turfwinning vanaf halverwege de negentiende eeuw veranderde de Peel in de waterrijke ruigte die het nu is, volgens de gangbare aanname. Maar zeventiende-eeuwse kaarten en geschriften zoals die uit 1739 over strenge straffen voor het beschadigen van turfveldjes vertellen een ander verhaal. Turfstekers hielden in de Middeleeuwen al flink huis in de Peel, en het gebied moet vier keer groter zijn geweest.


Soortgelijke historische reconstructies van natuur en landschap zijn er voor Noord-Holland, de Drentse zandgronden en middeleeuwse 'loopvelden' langs de IJssel. De casussen geven niet alleen een blik in het verleden, maar leveren ook interessante aanknopingspunten voor natuurherstel of een meer ecologische landbouw. Wie zich door de ietwat wollige aanpak kan slaan - misschien niet verwonderlijk in een deel uit de reeks Vegetatiekundige Monografieën - kan best eens geboeid raken door die historische ecologie.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden