Column

Het uur van de waarheid voor Mutti en Granny

Laten we even de agenda erbij pakken en doorbladeren naar 1 en 13 maart. Vervolgens een stuk verder, naar 20 januari 2017. Heeft u deze drie dagen al aangestreept? Dan bent u onmiskenbaar een politieke junkie. Zo niet, dan zou ik het alsnog doen, want op de betreffende data kan zeer wel geschiedenis worden geschreven.

null Beeld null

Vooral op de laatste: er is een aanzienlijke kans dat dan voor het eerst een vrouw wordt geïnaugureerd als Amerikaans president. En daarmee is de potentiële mijlpaal nog niet compleet. Want als deze doorbraak plaatsvindt, betekent dit dat zowel het machtigste als het op een na belangrijkste westerse land wordt geregeerd door een vrouw: Hillary Clinton in Washington en Angela Merkel in Berlijn.

Of gaat het hier om een scenario dat tot voor kort weliswaar een hoge mate van waarschijnlijkheid kende maar dat op losse schroeven is komen te staan? Inderdaad zijn de vooruitzichten een stuk onzekerder geworden dan, pakweg, drie maanden terug. Amerikaanse presidentsverkiezingen kunnen altijd een verrassende wending nemen, ook dit jaar. Zelfs de nominatie van Clinton als presidentskandidaat is geen uitgemaakte zaak. Evenmin staat vast dat Merkel rustig doorregeert tot de volgende reguliere verkiezingen in Duitsland (september 2017).

Vandaar dat 1 en 13 maart zulke cruciale data zijn. Op 1 maart beleven de VS Super Tuesday: in veertien staten vinden dan voorverkiezingen plaats. En op 13 maart gaan de kiezers in drie Duitse deelstaten naar de stembus, te weten in Baden-Württemberg, Rijnland-Palts en Saksen-Anhalt. Daarna zal duidelijker zijn hoe Clinton en Merkel ervoor staan.

Eerst Clinton. In de openingsronde in Iowa en New Hampshire mag ze nog wel een steek laten vallen. Omdat deze staten de spits afbijten, genereren ze veel aandacht. In Iowa komt er nog eens bij dat de caucus-verkiezingen daar een kleurrijk, bijna folkloristisch evenement zijn. Maar de voorspellende waarde ervan is beperkt (met name aan Republikeinse kant). Ook een nederlaag in New Hampshire dat grenst aan Vermont, waar Clintons rivaal Bernie Sanders vandaan komt is niet onoverkomelijk. In 1992 verloor Bill Clinton hier van Paul Tsongas, om als comeback kid bijna alle volgende voorverkiezingen te winnen en daarna door te stoten naar het Witte Huis.

Maar op 1 maart moet Hillary beslist toeslaan en een ruime voorsprong nemen. Als Sanders dan nog steeds een serieuze bedreiging vormt, kan haar campagne zomaar in eenzelfde neerwaartse spiraal terechtkomen als in 2008: negatieve verhalen in de pers, ruzie in haar staf, twijfel bij belangrijke geldschieters. Het probleem is ook dat ze niet kan teren op een grote dosis persoonlijke populariteit. Ze wordt algemeen geprezen om haar competentie en volharding, maar behalve bij oudere feministen wekt ze niet de geestdrift die Obama's kandidatuur omringde. Ondanks haar veerkracht is ze iets te veel een meubelstuk in de Amerikaanse politiek geworden.

Toch gok ik erop dat ze het redt in de slag om de Democratische nominatie en vervolgens ook in de finale tegen de Republikeinse opponent, zeker als die Donald Trump of Ted Cruz heet. Omdat in elk geval op dit moment haar netwerk, de 'Clinton-machine', nog steeds de dominante kracht is en vooral omdat de kiezers in de Democratische voorverkiezingen weten dat een linkse populist nog nooit de eindzege heeft behaald en dat een oude socialist uit New England vrijwel kansloos is. Met Sanders als Democratische vaandeldrager is een Republikeinse keuze voor Trump niet langer een destructieve buitenissigheid.

Dan nu Merkel. Voor mij blijft het een betrekkelijk raadsel waarom ze in de vluchtelingencrisis zo'n riskante lijn heeft gevolgd. Dit is de vrouw die in de eurocrisis juist zeer behoedzaam heeft geopereerd en alles op alles heeft gezet om zowel een Grexit te voorkomen als het draagvlak voor steunverlening aan Zuid-Europa intact te houden door te hameren op strikte begrotingsdiscipline.

Aan zorg voor draagvlak heeft het ontbroken bij haar opendeurpolitiek. Met desastreuze gevolgen: Duitsland kan de opvang niet aan, de vluchtelingenstroom gaat door, Europa is uit elkaar gespeeld, het verdrag van Schengen hangt aan een zijden draadje en ook binnen haar CDU wordt de kritiek steeds luider. De partij moet vrezen voor een forse reprimande bij de deelstaatverkiezingen op 13 maart. Dat kan een domino-effect hebben. Waardoor twijfelachtig wordt of Mutti nog de komst van Granny zal meemaken.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden