Column

Het Uiterste Middel laat uw mening niet intact

De documentaire Het Uiterste Middel over vreemdelingendetentie is genuanceerd. Lastig voor wiens mening al vaststaat.

Documentaire: Het uiterste middel.

Hoe korter de kop, des te groter de letter. Zelfs op tabloid haalt De Telegraaf chocoladeletters. Dinsdag op de voorpagina: 'Asielcontrole faalt'. De krant noteerde dat parlementariërs vrezen dat 'IS-strijders zich zo wel heel makkelijk kunnen voordoen als vluchtelingen'.

In het NOS Journaal was maandag nog het tegenovergestelde geluid te horen: 'Het ligt niet voor de hand dat zich potentiële aanslagplegers onder de vluchtelingen bevinden.' Je moet bij de procedure immers 'veel over jezelf vertellen', zei IND-directeur Rob van Lint een tikje naïef, alsof liegen onmogelijk is.

Sinds een in Griekenland geregistreerd Syrisch paspoort is gevonden op de plek waar een zelfmoordterrorist zich bij het Stade de France opblies, hebben alle zie-je-wel-roepers zichzelf weer heerlijk gevonden in het eigen gelijk. Of het paspoort, met daarop de naam Ahmad al Mohammad, echt is wordt nog onderzocht, maar dat deert niet.

Hoog tijd voor een inkijkje in de wereld van vreemdelingen. Dat komt goed uit: de bekroonde regisseur Kees Vlaanderen, die al drie films over het asielbeleid maakte, mocht als eerste filmmaker maandenlang met een camera rondlopen in het Detentiecentrum Rotterdam. Inderdaad: waar in juni een asielzoeker zich verhing, nadat de Rus Aleksandr Dolmatov er ook zelfmoord pleegde in 2013.

Geen fijne plek dus. En de inrichting sluit daarbij aan: witte tegels, tl-licht, hoge hekken, dikke deuren. Als je binnenkomt mag je kiezen: in de bodyscan of een visitatie. De documentaire Het Uiterste Middel, dinsdagavond laat op NPO 2, registreert het allemaal - van de intakegesprekken tot het laatste kopje koffie voor uitzetting.

Voorpagina van De Telegraaf van dinsdag 17 november.

Het levert een genuanceerd beeld op, waarbij zowel de emotieloze afhandeling als de vriendelijkheid in de omgang opvalt. Met soms zelfs onbedoeld geestige scènes tot gevolg. 'Coffee, tea or chocomel', vraagt de bewaker aan een man die net aankomt. Er wordt gestreefd naar een 'humane behandeling', maar de arm om de schouder van een gedetineerde doet je toch afvragen: is dit voor de camera of is het altijd zo gezellig?

De schrijnende beelden beklijven het meest. Kwame, die 23 jaar geleden meermaals door mensensmokkelaars werd verkracht, wordt wellicht uitgezet naar Ghana terwijl hij beweert uit Sierra Leone te komen. 'Ik kan beter doodgaan', zegt hij. Waarop de medewerker naar zijn blaadje kijkt en zegt: 'Oké, dat is uw verhaal.'

Van IS-sympathisanten niets te merken. Wel biddende moslims die 'allah akbar' prevelen en een man die lachend tegen de huiskapper zegt: 'U bent net Abu Bakr al-Baghdadi.'

Ik moest denken aan de Syriër in het NOS Journaal maandag: 'De mensen die de aanslag in Parijs hebben gepleegd, zijn dezelfde mensen voor wie wij zijn gevlucht.'

Ook dat is net niet het hele verhaal. Wie zijn mening intact wil houden, kan Het Uiterste Middel beter overslaan. Straks kom je er nog achter dat de wereld niet zwart-wit is.

Het televisierecensententeam bestaat uit Gidi Heesakkers, Frank Heinen, Hanna Bervoets, Julien Althuisius en, deze week, Haro Kraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden