Het totalitarisme van Google en Facebook probeert mensen in te kapselen

De bewust digibete burger

Vlogger Bardo Ellens met een fan op festival Veed. Foto anp

Om het verwijt voor te zijn dat kipnuggets in deze rubriek worden gepresenteerd als coeur de saumon au vin rouge: ik ben me bewust van het verschil tussen het oeuvre van vlogger Bardo Ellens en dat van Sovjet-schrijver Boris Pasternak. Een overeenkomst is echter dat beiden slachtoffer werden van ondoorzichtige bolwerken. Omdat ik zo vaak offline ben wist ik tot voor kort weinig over Bardo's tragiek. In het tv-programma Tegenlicht deed deze vlogger een boekje open over wat je digitaal totalitarisme kunt noemen.

Bardo stond op het toppunt van zijn roem toen zijn kanaal BanjoTV van de ene op de andere dag van YouTube werd verwijderd. Nog steeds heeft hij geen idee wie dat deed en waarom. 'Een nerd ver weg' besliste. Zoiets zorgt voor gevoelens van machteloosheid. Dergelijke gevoelens kwamen veel voor bij kunstenaars uit 20ste-eeuwse totalitaire landen. Neem nu Pasternak, die in 1955 te horen kreeg dat de publicatie van Dokter Zjivago was tegengehouden. Door wie? Waarom? Door machthebbers die aan niemand verantwoording aflegden, verscholen in gebouwen waartoe niemand toegang had.

Het staat iedereen vrij blij te zijn met digitale geneugten, feit is dat fratsen van Google en Facebook soms lijken op die van ouderwetse eenpartijstaten. In beide soorten totalitarisme wordt geprobeerd mensen in te kapselen. Vóórdat Bardo in ongenade viel, werd hij door de Sovjet-Unie - pardon, Google - juist gepamperd als YouTube-ambassadeur in Nederland. De prijs die hij daarvoor betaalde, was dat hij van Google allerlei dingen niet mocht zeggen. Wie in de Sovjet-wereld gepubliceerd wilde worden, gaf anderen ook enige zeggenschap over de eigen woorden.

De commissie-Remkes boog zich onlangs over het democratisch tekort van het Nederlandse bestel. Volgens mij valt dat mee. Voor een echt democratisch tekort moet je in Silicon Valley zijn.