nieuws

Het toezicht op staalfabrikant Tata Steel faalt, blijkt uit rapport Randstedelijke Rekenkamer

Het toezicht op staalfabrikant Tata Steel rammelde de laatste jaren aan alle kanten. Zo was de toezichthouder Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, die namens de provincie Noord-Holland optreedt, soms te laat met het actualiseren van vergunningen, greep de dienst niet tijdig in bij overtredingen en werden dwangsommen niet tijdig geïnd, waardoor ze vervielen.


Tata Steel in IJmuiden  ligt al twee jaar onder vuur, onder meer vanwege overlast door schadelijke stoffen in de omgeving.
 Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Tata Steel in IJmuiden ligt al twee jaar onder vuur, onder meer vanwege overlast door schadelijke stoffen in de omgeving.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Dat blijkt uit het donderdag verschenen rapport Stof tot nadenken van de Randstedelijke Rekenkamer over de vergunningverlening, handhaving en het toezicht bij de staalfabrikant.

Uit het rapport rijst het beeld op van een toezichthouder die niet in staat is adequaat toezicht te houden op en streng op te treden tegen Tata Steel. Het bedrijf is te groot en te complex voor de Omgevingsdienst. Zo heeft de staalfabrikant honderden vergunningen, met bijbehorende milieuregels, waardoor overzicht lastig is. De Omgevingsdienst heeft geen capaciteit om een ‘overzichtelijkere vergunningsituatie’ te realiseren.

Staalfabrikant Tata Steel ligt nu al bijna twee jaar onder vuur vanwege de overlast die het bedrijf in de omgeving veroorzaakt, met de zogeheten grafiet- en stofregens met schadelijke stoffen als bekendste voorbeeld. Ook is het aantal gevallen van longkanker in de omgeving van Tata Steel veel hoger dan het gemiddelde in Nederland.

Voorzichtige aanpak

Het rapport van de Rekenkamer buigt zich niet over de gezondheidsaspecten, maar beschrijft slechts het bestuurlijke, organisatorische gedeelte. Daaruit blijkt dat de Omgevingsdienst Tata Steel in sommige gevallen voorzichtig aanpakt. Zo stootten de zogeheten kooksfabrieken vorig jaar regelmatig zwarte roetwolken uit. Het ontstaan daarvan is slecht kort zichtbaar en daardoor moeilijk vast te stellen voor de Omgevingsdienst. Tata Steel maakte zelf melding van de overtredingen, maar de Omgevingsdienst besloot om te dwangsom niet te innen, omdat dit voor het bedrijf ‘een prikkel zou kunnen zijn om geen meldingen meer te doen’.

Een paar maanden later moest Tata de dwangsom alsnog betalen vanwege nieuwe overtredingen. Daarna ontbrak het de toezichthouder overigens weer aan capaciteit om te controleren of Tata maatregelen had genomen om de roetwolken te voorkomen.

Grafietregens

Meest illustratief voor het rammelende toezicht en de rommelige werkwijze van de toezichthouder is de kwestie rondom de zogeheten grafietregens. Die stofexplosies ontstaan bij het verwerken van restproducten uit de hoogovens door het Amerikaanse bedrijf Harsco, dat op het terrein van Tata Steel gevestigd is. Uit onderzoek van de Volkskrant bleek twee jaar geleden dat Harsco een nieuwe werkwijze had doorgevoerd zonder de juiste vergunning, waardoor er twee jaar lang illegaal was gewerkt.

Uit het rapport van de Rekenkamer blijkt nu dat de Omgevingsdienst toestemming aan Harsco verleende om de nieuwe werkwijze drie maanden uit te proberen. Dat het bedrijf daar vervolgens niet meer mee stopte, ontging de toezichthouder. Bovendien kan de Omgevingsdienst de documenten waarin toestemming werd gegeven voor een proef van drie maanden ‘niet meer achterhalen’, zo staat in het rapport.

De Rekenkamer geeft in het rapport allerlei aanbevelingen om tot beter toezicht en handhaving te komen.

Bewoners Wijk aan Zee

De dorpsraad van Wijk aan Zee noemt het rapport van de Rekenkamer ‘teleurstellend’. ‘Het toont aan wat we eigenlijk al wisten: dat de Omgevingsdienst niet opgewassen is voor zijn taak om een complex chemisch bedrijf als Tata Steel effectief te controleren’, aldus de dorpsraad in een verklaring. ‘De bewoners willen dat de overheid zich inspant voor hun gezondheid. Tot het uiterste. In plaats van dat de overheid Tata Steel dwingt tot uitvoering van de best beschikbare technieken zoals andere staalbedrijven doen en moeten, bestrijdt zij met haar juristen en geld amateuristische bewoners die zien (en zagen) dat dit fout is.’

In een reactie op het rapport heeft de Omgevingsdienst laten weten dat ze de aanbevelingen overnemen. Ook de provincie Noord-Holland onderschrijft het rapport en zegt dat de aanbevelingen goed aansluiten bij het programma dat al was opgesteld voor onder meer ‘intensiever toezicht en aangescherpte vergunningen’.

Wijk aan Zee versus Tata Steel: in gevecht met een ‘ontembaar monster’.

Asbestleed: procederen tot de dood erop volgt.

Grafietregens rond hoogovens IJmuiden uitgestoten zonder de juiste vergunning.

Kankerverwekkende stoffen rond Tata Steel enorm toegenomen

Justitie gaat Tata Steel vervolgen vanwege grafietregens

Tata loost gif en de overheid vindt het goed

Nederland, IJmuiden 18-5-2020
Hoogovens van Tatasteel bij IJmuiden, hoe lang nog?
FOTO : Guus Dubbelman / de Volkskrant Beeld
Nederland, IJmuiden 18-5-2020Hoogovens van Tatasteel bij IJmuiden, hoe lang nog?FOTO : Guus Dubbelman / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden