Het tijdperk-Balkenende is nog lang niet voorbij

Nederland is de afgelopen maanden getuige geweest van een wonderbaarlijke verrijzenis die in de geschiedenisboekjes nog vaak gememoreerd zal worden....

Raoul du Pré en Philippe Remarque

Maar Balkenende werd weer onderschat. De wetenschapper die toevallig minister-president werd, blijkt steeds weer over onvermoede krachten te beschikken. Hij groeit zo langzamerhand uit tot een onverslaanbaar politicus, met drie verkiezingen op zijn naam en binnenkort waarschijnlijk ook een vierde kabinet, al zal dat een andere kleur krijgen dan het huidige. Zijn missie, die hij zo vastberaden uitvoerde met de VVD zal hij moeten aanpassen. Maar het tijdperk-Balkenende is nog lang niet voorbij.

De premier heeft een foutloze campagne gevoerd. Na de val van zijn tweede kabinet,slaagde hij erin de verkiezingen met vijf maanden uit te stellen. In de tussentijd mocht hij doorregeren. Zo won hij de tijd die hij nodig had om de gunstige tekenen over de economie door te laten dringen tot de kiezers. Balkenende onderging afgelopen zomer een complete transformatie. Van een defensieve politicus, die vooral veel had uit te leggen, werd hij een man die staat voor zijn beleid en vol trots wijst op de resultaten. De zo vaak onbegrepen man eiste nu respect. De kiezers pikten de boodschap op. De polderjongen die ondanks de tegenwind monter voort fietst over de Hollandse dijken – daar blijken Nederlanders ook na Wim Kok nog steeds gevoelig voor. Zo wist Balkenende alles dat lang in zijn nadeel werkte, om te buigen in zijn voordeel. Stijfkoppigheid werd koersvastheid, stuntelig optreden werd authenticiteit. Hij leek zelf verrast door de goodwill die hij opeens voelde onder de bevolking en kreeg steeds meer zelfvertrouwen.

Met zijn tegenstander Bos gebeurde intussen precies het omgekeerde. Ruim drie jaar lang leek het wonderkind van de PvdA het premierschap niet mis te kunnen lopen. Critici verweten hem dat hij zijn winst in stilte incasseerde, zonder politieke keuzes te maken. Zodra hij dit voorjaar wel kleur bekende, ging het mis. De kiezer zag Bos plannen lanceren, maar daar vervolgens opzichtig aan twijfelen zodra er beroering over ontstond.

De AOW en de ‘Armeense kwestie’ zijn beslissende stations geweest in Bos’ gestage neergang. Hij gaf zijn tegenstanders de gelegenheid hem af te schilderen als een draaikont. Zijn mediagenieke uitstraling, in 2003 nog de basis van zijn opkomst, keerde zich plotseling tegen hem. Veel kiezers, ook uit de linkerhoek, twijfelden aan zijn oprechtheid. Zij vonden in arbeidersjongen Jan Marijnissen een authentiek alternatief.

De dramatische strijd die Bos en Balkenende nu al vier jaar voeren is opnieuw in het voordeel van Balkenende beslecht. Bos incasseert zijn eerste grote politieke tegenslag. Nu moet hij laten zien hoe hij zich houdt als de tegenwind over de dijk blaast.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden