Het thematische geschiedenisonderwijs is failliet

Als geschiedenisonderwijs wordt gegeven aan de hand van thema's die niet chronologisch zijn ingebed, blijven alleen maar losse flodders over....

FOUTEN toegeven is nog moeilijker dan jaartallen leren. Huibert Crijns is gelet op zijn verdediging van het thematische geschiedenisonderwijs niet tot kritische zelfonderzoek in staat (Forum, 16 februari). Want wat zijn de feiten, of beter de gevolgen van het geschiedenisonderwijs van de afgelopen decennia? Het is niet alleen zo dat de leerlingen de meest elementaire feiten en jaartallen van de diverse historische episodes niet kennen, zij hebben bovenal nauwelijks een beeld van de verschillende tijdvakken en gebeurtenissen - wat ernstiger is.

Zij zijn niet in staat de huidige westerse samenleving in het kader van de historische ontwikkeling in het vroegere standaardverhaal van oudheid, Middeleeuwen, Renaissance en Reformatie, Verlichting, Franse en Industriële Revolutie, enzovoorts te plaatsen. Alle gepruts met zogenoemde historische vaardigheden ten spijt: het moderne geschiedenisonderwijs draagt nauwelijks bij aan een historisch voorstellingsvermogen.

Het faillissement van het Nederlandse geschiedenisonderwijs blijkt ook uit het feit dat jongeren elementaire kennis van de Nederlandse geschiedenis missen. De belangstelling voor de vaderlandse geschiedenis beperkt zich grotendeels tot vutters.

De marginalisering van het onderwijs in de Nederlandse geschiedenis heeft ertoe geleid, dat Willem van Oranje en Den Uyl voor de leerlingen onbekende tijdgenoten kunnen zijn. In korte tijd is hiermee een einde gekomen aan een bewustzijn van de wortels van de Nederlandse samenleving zoals die zich vanaf de Opstand heeft ontwikkeld. Dat is een groot cultureel verlies, vooral omdat hier in het thematisch van nationale smetten gezuiverde geschiedenisonderwijs nauwelijks iets tegenover staat.

Op zichzelf is er niets tegen een thematische ordening. Crijns schrijft terecht dat de lestijd nu eenmaal te beperkt is om alles te behandelen. Thema's die niet in een chronologische context zijn ingebed, worden echter losse flodders. Door het gemis van een chronologisch perspectief moet bijvoorbeeld Hitler-Duitsland behandeld worden voordat het communisme aan de orde is geweest. Daardoor wordt de problematiek van het begin van de jaren dertig onbegrijperlijk.

Dergelijke vragen van opbouw en volgorde doen er kennelijk niet toe, omdat wel 'de positie van de vrouw in Nazi-Duitsland' en 'de Hitler-Jugend' uitvoerig aan de orde komen. Het belang van deze onderwerpen kan niet worden ontkend, maar zij kunnen niet in plaats van een traditioneler onverzicht van de jaren dertig de kern van het geschiedenisonderwijs over die tijd uitmaken.

Het pleidooi van Crijns voor een accent op politiek correcte onderwerpen als vrouwenemancipatie en de multiculturele samenleving kan leiden tot volkomen uit het lood hangende thema's. De modieuze curriculumontwikkelaars komen daarmee aan hun gerief, maar het belang van de leerlingen wordt met dit soort geschiedenisonderwijs niet gediend. De ontwikkeling van de westerse beschaving blijft voor hen een gesloten boek. Een didactisch misplaatst cultuurrelativisme leidt ertoe dat hoofd- en bijzaken worden verward.

Crijns is bovendien van mening dat historische kennis voortdurend verbonden moet zijn met de actualiteit. Burgers moeten volgens hem onderscheid kunnen maken tussen goed en fout en alle schakeringen daartussen en niet klakkeloos geloven wat hun wordt beloofd. Dat laatste is inderdaad van groot belang. Crijns belooft met zijn actuele oefeningen in thematisch geschakeerd goed/fout denken inzicht in historische processen.

Het probleem is nu juist, dat het huidige geschiedenisonderwijs de leerlingen in dat opzicht in de kou laat staan. Niet gehinderd door kennis en inzicht wordt van hen een oordeel gevraagd over zaken die in hun bewustzijn alleen als vormen van actualiteit bestaan. Het geschiedenisonderwijs van Crijns c.s. is daarom failliet. De voorstellen van de commissie-de Rooy verdienen alle steun.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden