Het thema is te breed en te gratuit om boeiende televisie van te maken

Het was, zoals wel vaker bij de ouderenomroep, heel even Andere Tijden in het namiddagprogramma Tijd voor MAX. Rechtsfilosoof Bastiaan Rijpkema toonde nog eens de beelden van Paul Witteman in VARA's Achter het nieuws. Hij had minister Hans van den Broek aan de telefoon, die zojuist live had ingebeld.

Voor de jongere lezers: komiek Rudi Carrell had voor de Duitse televisie een lollig filmpje gemonteerd waarin damesslipjes werden gegooid naar toenmalige Iraanse ayatollah Khomeini. Achter het nieuws berichtte over de diplomatieke rel die dat opleverde en wilde het bewuste filmpje herhalen. Totdat de minister inbelde, met het dringende verzoek dat niet te doen. Het zou mogelijk consequenties hebben voor Nederlanders in Teheran. Van den Broek: 'Het zal duidelijk zijn dat herhaling na de gebeurtenissen in Duitsland door de autoriteiten zal worden opgevat als een belediging.'

De VARA stemde toe, Witteman wist dat vermoedelijk al vóórdat hij de minister vroeg of hij het niet 'een beetje merkwaardig vindt om in Nederland rekening te houden met het gevoel voor humor in Iran'.

1987 was dat. Het was veelbesproken, maar er ontstond niet wekenlang verontwaardigde 'ophef' in de media, zoals dat nu ongetwijfeld wel zou gebeuren, Twitter voorop.

Na de aanslagen in Parijs gaat geen dag voorbij of de media discussiëren over de vrijheid van meningsuiting - sinds de moord op Van Gogh een stuk urgenter geworden dan in 1987. Vrijwel elke avond kwam het loden thema aan de orde in talkshows. En daar was de NPO, die donderdag nog eens een 'thema-avond' organiseerde onder de titel Jouw vrijheid, mijn vrijheid.

'Ruim twee weken na de aanslag proberen te onderzoeken wat er is veranderd in Nederland', kondigde Eva Jinek, die de avond samen met Art Rooijakkers presenteerde, aan. Dat deden ze met onder anderen Andries Knevel en Peter R. de Vries - deskundigen bij uitstek.

Een en ander werd besproken in een huiskamerdecor vol Ikea-bankjes in de kleuren groen, rood, donkerblauw en grauwgrijs uit de koopjeshoek.

Dat is de pest met het onderwerp: het thema is te breed en te gratuit om boeiende televisie van te maken. Je verwacht het niet: iedereen was heel erg voor vrijheid. Daar zullen de jihadi's van schrikken.

En dus is het zoeken naar de tegenstellingen. Totdat er tegenstellingen aan het licht komen en de toestand als snel ontspoort. Dat gebeurde al vlot nadat Annabel Nanninga (redacteur bij websites GeenStijl en nu Jalta) in 'discussie' ging met Rapper Appa. Het ontaardde al snel in verbale schietpartijen over fatsoen, respect en vrijheid. Je komt er geen stap verder mee.

En daar was weer het EenVandaag Opiniepanel, redder voor televisiemakers in nood. Gijs Rademakers had de angst onder de bevolking weer eens gepeild. Hij was wel zo sportief een probleempje prijs te geven: 'Er zijn te weinig moslims die meedoen aan onderzoeken.' Dat probleem hebben alle opinieonderzoekers, zei Rademakers. Onthullend: in alle opinieonderzoeken over islamisering, terrorisme of welk onderwerp ook, ontbreken de stemmen van moslims.

Desondanks weten we nu dat 46 procent van 'de Nederlanders' (minus de moslims dus) zich 'iets onveiliger' is gaan voelen sinds 'Parijs'. In december verwachtte nog 31 procent een aanslag in Nederland, nu zou dat 56 procent bedragen.

Hoe je met onbestemde gevoelens nieuwe 'feiten' produceert die niets zeggen over de reële kans op een aanslag. Ook die vrijheid mag bestaan. Hij is alleen 100 procent niets waard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden